Η σωστή διατροφή είναι απαραίτητη κατά την ανάρρωση από αντικατάσταση άρθρωσης, αποκατάσταση τραυματισμού ή οποιαδήποτε χειρουργική επέμβαση, καθώς επηρεάζει σημαντικά τη διαδικασία επούλωσης. Η πρωτεΐνη είναι ένα απαραίτητο θρεπτικό συστατικό που παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάρρωση και την διευκόλυνση της διαδικασίας αποκατάστασης του σώματος.
Διαβάστε επίσης: Η Σημασία της Πρωτεΐνης στη Διατροφή μας
Η σημασία της Πρωτεΐνης στην αποκατάσταση
Επισκευή ιστών και επούλωση πληγών: Μετά την επέμβαση, το σώμα ξεκινά την επισκευή των ιστών και την επούλωση των πληγών, με πρωτεΐνη ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία νέων ιστών. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης επιταχύνει την επούλωση και μειώνει τις επιπλοκές, με μελέτες να δείχνουν ότι οι ασθενείς με υψηλότερη πρόσληψη πρωτεΐνης τείνουν να επουλώνονται πιο γρήγορα και να εμφανίζουν λιγότερες μετεγχειρητικές επιπλοκές.
Διατήρηση και αποκατάσταση μυών: Η απώλεια μυών μπορεί να συμβεί γρήγορα μετά την επέμβαση και η πρωτεΐνη είναι ζωτικής σημασίας για την εξοικονόμηση μυϊκής μάζας και την προώθηση της ανάρρωσης. Η ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να προκαλέσει μυϊκή ατροφία, εμποδίζοντας τις προσπάθειες αποκατάστασης και επηρεάζοντας την κινητικότητα και τη συνολική λειτουργία.
Υποστήριξη ανοσοποιητικού συστήματος: Η χειρουργική επέμβαση αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα, αυξάνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης. Μια δίαιτα πλούσια σε πρωτεΐνες παρέχει αμινοξέα για την παραγωγή αντισωμάτων και κυττάρων του ανοσοποιητικού, μειώνοντας τις μετεγχειρητικές λοιμώξεις και επιπλοκές και διευκολύνοντας την ομαλή ανάρρωση.
Παραγωγή κολλαγόνου για επούλωση ουλών: Το κολλαγόνο είναι μια ζωτικής σημασίας πρωτεΐνη για την επούλωση πληγών και το σχηματισμό ουλών. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης είναι απαραίτητη για την παραγωγή της, εξασφαλίζοντας σωστή επούλωση και ελάχιστες επιπλοκές, ειδικά σε χειρουργικά σημεία.
Μειωμένος κίνδυνος επιπλοκών: Η ανεπάρκεια πρωτεΐνης μετά από χειρουργική επέμβαση μπορεί να εμποδίσει την επούλωση των πληγών, να προκαλέσει λοιμώξεις και να αυξήσει τις επιπλοκές. Μια δίαιτα πλούσια σε πρωτεΐνες μειώνει αυτούς τους κινδύνους, διευκολύνοντας την ανάρρωση
Ενέργεια και ζωτικότητα: Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι ψυχολογικά και σωματικά επιβαρυντική. Η πρωτεΐνη τροφοδοτεί τις καθημερινές δραστηριότητες και καταπολεμά την κούραση, βοηθώντας τους ασθενείς να παραμείνουν δραστήριοι καθ' όλη τη διάρκεια της αποκατάστασης. Αυτή η αυξημένη ενέργεια μπορεί να συμβάλει θετικά στις συνολικές προσπάθειες αποκατάστασης.
Υποστήριξη για την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών: Οι βιταμίνες και τα μέταλλα απορροφώνται καλύτερα με πρωτεΐνες. Μετά την επέμβαση, το σώμα σας πρέπει να απορροφήσει αποτελεσματικά τα διατροφικά θρεπτικά συστατικά για να ανακάμψει.
Ενισχυμένος μεταβολισμός: Η πέψη και ο μεταβολισμός της πρωτεΐνης καίνε περισσότερες θερμίδες από τα λίπη και τους υδατάνθρακες.
Βέλτιστη λειτουργία ιστού: Η πρωτεΐνη βοηθά στη λειτουργία των οργάνων, του δέρματος και των οστών. Βοηθά στην υγεία και τη λειτουργία των ιστών, κάτι που είναι ζωτικής σημασίας για την ανάρρωση.
Ρύθμιση όρεξης: Μια δίαιτα πλούσια σε πρωτεΐνες μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της όρεξης και να ενισχύσει τις αισθήσεις κορεσμού. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα επωφελές εάν ανησυχείτε για τη μετεγχειρητική αύξηση βάρους που προκύπτει από μειωμένα επίπεδα άσκησης.
Η ποσότητα Πρωτεΐνης που χάνεται και οι παράγοντες που την επηρεάζουν
Η απώλεια πρωτεΐνης μετά από τραυματικό τραυματισμό είναι μια πολύπλοκη και μεταβλητή διαδικασία, με σημαντική διάσπαση της άλιπης μάζας και σημαντική απώλεια αζώτου από τις μυϊκές αποθήκες του σώματος, η οποία μπορεί να φτάσει τα 1,09 κιλά σε διάστημα 21 ημερών σε σοβαρές περιπτώσεις. Αυτή η απώλεια οφείλεται σε μια υπερμεταβολική και καταβολική κατάσταση, όπου το σώμα δίνει προτεραιότητα στην παραγωγή πρωτεϊνών οξείας φάσης για επούλωση και ανοσολογική απόκριση, σε βάρος της μυϊκής πρωτεΐνης.
Παράγοντες που επηρεάζουν την Απώλεια Πρωτεΐνης
Σοβαρότητα τραυματισμού: Οι πιο σοβαροί τραυματισμοί οδηγούν σε μεγαλύτερο βαθμό υπερμεταβολισμού και επακόλουθη απώλεια πρωτεΐνης.
Φλεγμονή: Η συστηματική φλεγμονώδης απόκριση στο τραύμα ενεργοποιεί το ήπαρ να παράγει πρωτεΐνες οξείας φάσης, οι οποίες καταναλώνουν αμινοξέα και αυξάνουν τον συνολικό καταβολισμό των πρωτεϊνών.
Σύνθεση σώματος: Η ποσότητα της άλιπης μάζας και των υπαρχόντων αποθεμάτων πρωτεΐνης επηρεάζει την ποσότητα πρωτεΐνης που μπορεί να κινητοποιηθεί και να διασπαστεί.
Ακινησία: Η μειωμένη δραστηριότητα, ακόμη και μετά τον αρχικό τραυματισμό, οδηγεί σε μείωση της πρωτεϊνικής σύνθεσης των μυών, επιδεινώνοντας την απώλεια μυών.
Μηχανισμοί Απώλειας
Μυϊκός καταβολισμός: Ένα σημαντικό μέρος του αζώτου που χάνεται κατά την πρώιμη φάση του τραυματισμού προέρχεται από τη διάσπαση των σκελετικών μυών.
Τριχοειδής διαρροή: Σε σοβαρά εγκαύματα, η τριχοειδής διαρροή μπορεί να οδηγήσει σε μαζική απώλεια πρωτεΐνης και υγρών από το αίμα στην περιοχή του τραύματος.
Αυξημένη πρωτεϊνοσύνθεση: Ενώ το σώμα χρειάζεται πρωτεΐνες για τις διαδικασίες ανοσίας και επιδιόρθωσης, ο ρυθμός με τον οποίο παράγονται μπορεί να ξεπεράσει την πρόσληψη, συμβάλλοντας στη συνολική εξάντληση της πρωτεΐνης.
Τροφές και Διατροφικές Στρατηγικές για Αναπλήρωση Πρωτεΐνης
Η αύξηση της πρόσληψης πρωτεΐνης κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης είναι μια από τις πρώτες στρατηγικές για τη μείωση της μυϊκής απώλειας και την επιτάχυνση της διαδικασίας επούλωσης κατά την περίοδο του τραυματισμού. Συγκεκριμένα, η πρόσληψη πρωτεΐνης θα πρέπει να αυξηθεί για να αποφευχθεί τόσο η απώλεια μυών όσο και η αναβολική αντίσταση στην πρωτεΐνη κατά την ακινητοποίηση μετά από τραυματισμό.
Τα κύρια ζητήματα είναι:
-
η αύξηση της ημερήσιας πρόσληψης πρωτεΐνης σε συνδυασμό με την άσκηση,
-
η ισορροπημένη κατανομή της πρόσληψης πρωτεΐνης κατά τη διάρκεια της ημέρας
-
η περιεκτικότητα σε αμινοξέα πρωτεΐνης.
Η αύξηση της πρόσληψης πρωτεΐνης στα 2,2 g/kg/ημέρα μειώνει την απώλεια μυών σε καταστάσεις αρνητικού ενεργειακού ισοζυγίου.
Η κατανάλωση πρωτεϊνών και κυρίως αυτών που περιέχουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα είναι η νούμερο 1 συμβουλή για το στάδιο της αποκατάστασης. Οι πρωτεΐνες υψηλής διατροφικής αξίας επουλώνουν ταχύτερα το τραύμα και ενισχύουν σημαντικά το ανοσοποιητικό περιορίζοντας τον κίνδυνο μόλυνσης. Τα αυγά, το γάλα και το γιαούρτι, τα αμύγδαλα και το κοτόπουλο είναι ιδανικές και ταυτόχρονα εύπεπτες διατροφικές επιλογές. Επίσης το κόκκινο κρέας, τα ψάρια και η γαλοπούλα αποτελούν εξαιρετικές πηγές βιταμίνης Β12, σιδήρου και ψευδαργύρου, και επιταχύνουν την ανάρρωση ενισχύοντας τη λειτουργία των κυττάρων και την ανοσοποιητική ικανότητα του οργανισμού. Η απαραίτητη ποσότητα πρωτεΐνης θα πρέπει να είναι εξατομικευμένη, αλλά σε γενικές γραμμές συστήνεται η κατανάλωση 20-25 γραμμαρίων πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας ανά γεύμα.
Πηγές πρωτεΐνης
Ζωικές πηγές:
Κρέας και πουλερικά (κοτόπουλο, γαλοπούλα)
-
Ψάρια (σολομός, τόνος)
-
Αυγά
-
Γαλακτοκομικά (γιαούρτι, τυρί)
Φυτικές πηγές:
Όσπρια (φακές, ρεβίθια)
-
Ξηροί καρποί και σπόροι (αμύγδαλα, σπόροι chia)
-
Κινόα
-
Φυστικοβούτυρο
-
Tofu και tempeh (φυτικά προϊόντα σόγιας)
Επίσης οι αλβουμίνες, που είναι μία σημαντική κατηγορία πρωτεϊνών του αίματος, υποστηρίζουν την αποκατάσταση των ιστών και τη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών στον οργανισμό.
Τροφές πλούσιες σε Πρωτεΐνες και Αλβουμίνες
-
Άπαχο κρέας: Το κοτόπουλο, η γαλοπούλα και το άπαχο μοσχάρι είναι πηγές υψηλής ποιότητας πρωτεϊνών και ιδανικά για ασθενείς που χρειάζονται ενέργεια χωρίς περιττό λίπος.
-
Ψάρια: Ειδικά τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός και οι σαρδέλες, είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά και πρωτεΐνες, υποστηρίζοντας την αντιφλεγμονώδη δράση.
-
Αυγά: Τα αυγά περιέχουν αλβουμίνες που προάγουν την επούλωση και παρέχουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα.
-
Γαλακτοκομικά προϊόντα: Το γιαούρτι, το τυρί και το γάλα αποτελούν πηγές αλβουμινών και ασβεστίου, βοηθώντας στην ανάπλαση των ιστών.
-
Όσπρια και ξηροί καρποί: Φακές, φασόλια, και αμύγδαλα είναι φυτικές πηγές πρωτεΐνης και παρέχουν επιπλέον φυτικές ίνες και μέταλλα.
Παράλληλα το κολλαγόνο είναι μία από τις πιο σημαντικές πρωτεΐνες του οργανισμού, απαραίτητη για την ελαστικότητα και τη δομή του δέρματος. Παίζει σημαντικό ρόλο στην αναγέννηση των ιστών και βοηθά στην αποφυγή των ουλών, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη χρόνια επούλωση των πληγών.
Τροφές που Ενισχύουν το Κολλαγόνο:
-
Κόκκαλα και ζωμός οστών:Οι ζωμοί οστών περιέχουν φυσικό κολλαγόνο, γλυκοζαμίνη, και χονδροϊτίνη, συστατικά που ενισχύουν την επούλωση και τη συνοχή του δέρματος.
-
Ζελατίνη: Η ζελατίνη είναι μορφή κολλαγόνου που μπορεί να ενισχύσει την ανάπλαση των ιστών, ειδικά όταν προστίθεται σε σούπες ή ροφήματα.
-
Πράσινα φυλλώδη λαχανικά:Τα λαχανικά όπως το σπανάκι, η λαχανίδα και το μαρούλι είναι πλούσια σε βιταμίνη C, η οποία βοηθά στη σύνθεση του κολλαγόνου.
-
Εσπεριδοειδή: Πορτοκάλια, λεμόνια, και γκρέιπφρουτ είναι ιδανικά για τη σύνθεση του κολλαγόνου και την ενίσχυση της ανοσολογικής απόκρισης.
Άλλα σημαντικά θρεπτικά συστατικά
-
Υδατάνθρακες: Απαραίτητοι για να αναπληρωθεί το μυϊκό γλυκογόνο και να παρέχεται ενέργεια στον οργανισμό.
-
Βιταμίνη C: Βοηθά στη μείωση της φλεγμονής και στην επούλωση. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C είναι τα φρούτα και τα λαχανικά.
-
Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα: Βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής και στην ομαλή κυκλοφορία του αίματος.
-
Ψευδάργυρος: Σημαντικός για την επούλωση τραυμάτων. Καλές πηγές είναι το κρέας, τα ψάρια και οι ξηροί καρποί.
Πρακτικές Συμβουλές
-
Κατανείμετε την πρωτεΐνη σε ισομερείς ποσότητες κατά τη διάρκεια της ημέρας για να εξασφαλίσετε σταθερή παροχή στον οργανισμό. (κάθε 3-4 ώρες)
-
Η αύξηση της πρόσληψης πρωτεΐνης είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά την αποκατάσταση και μπορεί να φτάσει έως και το 250% περισσότερο από την κανονική πρόσληψη.
-
Αυξήστε την πρόσληψη πρωτεΐνης (2.0 – 2.2 g/kg/ημέρα)
-
Εξετάστε το ενδεχόμενο λήψης συμπληρωμάτων κρεατίνης (5g/ημέρα)
-
Μείνετε όσο το δυνατόν πιο δραστήριοι – κάθε κίνηση βοηθά
-
Δώστε προτεραιότητα στις ασκήσεις αποκατάστασης, ειδικά σε αυτές που βασίζονται στην αντίσταση (αυτό θα πρέπει να γίνεται υπό την καθοδήγηση του φυσιοθεραπευτή ή του αθλητίατρου σας.
-
Στοχεύστε στην πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα: Προσθέστε αυγά ή γιαούρτι στο πρωινό και συμπεριλάβετε κοτόπουλο ή φασόλια στο μεσημεριανό γεύμα και το δείπνο.
-
Φτιάξτε σνακ με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες: Πάρτε μια χούφτα ξηρούς καρπούς, ένα βραστό αυγό ή λίγο ελληνικό γιαούρτι μεταξύ των γευμάτων.
-
Ενισχύστε τα γεύματα με σπόρους: Πασπαλίστε σπόρους chia ή ξηρούς καρπούς πάνω από τα πιάτα για επιπλέον πρωτεΐνη και υγιή ενίσχυση λίπους.
-
Εξετάστε εναλλακτικές λύσεις: Αντικαταστήστε το λευκό ρύζι ή τα ζυμαρικά με κινόα ή όσπρια για να αυξήσετε την πρόσληψη πρωτεΐνης.
Τροφές που πρέπει να περιορίζονται
-
Υπερβολική ζάχαρη: Αυξάνει τη φλεγμονή και μπορεί να επιβραδύνει την επούλωση.
-
Υπερβολικά επεξεργασμένα τρόφιμα: Συνήθως χαμηλά σε θρεπτική αξία και πλούσια σε τρανς λιπαρά που αυξάνουν τη φλεγμονή.
-
Αλκοόλ:Το αλκοόλ μπορεί να μειώσει την ικανότητα του σώματος να απορροφά θρεπτικά συστατικά και να αποδυναμώσει το ανοσοποιητικό σύστημα.
Συμπέρασμα
Η μετεγχειρητική ανάρρωση χρειάζεται μια δίαιτα πλούσια σε πρωτεΐνες για την επούλωση των ιστών, τη διατήρηση των μυών, την ανοσολογική λειτουργία και τη γενική υγεία. Η συνεργασία με ομάδες υγειονομικής περίθαλψης για την αξιολόγηση των ατομικών απαιτήσεων σε πρωτεΐνη και η έμφαση στην κατανάλωση πρωτεΐνης μέσω τροφών ή συμπληρωμάτων μπορεί να μεγιστοποιήσει την ανάρρωση και να μετριάσει τα προβλήματα, βελτιώνοντας την εμπειρία ανάρρωσης των ασθενών.
