Άλλες Παθήσεις

Έχεις αυξημένο λίπος στο συκώτι; Αντιμετώπισέ το!

05 Σεπτεμβρίου 2017
31683 Προβολές
6 λεπτά να διαβαστεί
lipwdes hpar

Photo source: www.bigstockphoto.com

Η μη αλκοολική λιπώδης διήθηση του ήπατος (NAFLD- γνωστό και ως αυξημένο λίπος στο συκώτι) αποτελεί ουσιαστικά έναν ευρύ ορισμό που συμπεριλαμβάνει ένα πλήθος νοσημάτων του ήπατος και αφορά άτομα που καταναλώνουν καθόλου έως ελάχιστο αλκοόλ. Το κύριο χαρατηριστικό αυτών των νοσημάτων είναι η αυξημένη συγκέντρωση λίπους στο συκώτι. Περιλαμβάνει 4 στάδια:

Στεάτωση

Αύξηση της συγκέντρωσης λίπους στα ηπατικά κύτταρα σε αναλογία πάνω από το 5-10% του βάρους του ήπατος.

Μη αλκοολική στεατοηπατίτιδα (NASH)

Πρόκειται για σοβαρότερη μορφή της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος, κατά την οποία αναπτύσσεται φλεγμονή στο συκώτι.

Ίνωση

Όταν η φλεγμονη εμμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα στο συκώτι, αυτό προκαλεί ουλώδη ιστό γύρω από αυτό και τα αιμοφόρα αγγεία που το αιματώνουν, διατηρώντας όμως τη λειτουργικότητα του ήπατος.

Κίρρωση

Αποτελεί το σοβαρότερο στάδιο της νόσου που παρατηρείται μετά από χρόνια φλεγμονή του ήπατος, κατά το οποίο στάδιο το ήπαρ έχει συρικνωθεί και έχει εξογκώματα. Η βλάβη που έχει υποστεί το ήπαρ σε αυτό το στάδιο είναι μόνιμη και μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια ή ακόμη και σε καρκίνο του ήπατος.

Ποια είναι τα αίτια εμφάνισης της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος;

Τα αίτια εμφάνισης της νόσου αυτής δεν είναι πλήρως ξεκάθαρα, καθώς και ο λόγος για τον οποίο ορισμένα άτομα την εμφανίζουν και άλλα όχι. Αντίστοιχα, ακόμη δεν είναι πλήρως κατανοητό γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις το ήπαρ αναπτύσσει φλεγμονή που εξελίσσεται σε κίρρωση. Εντούτοις, η εμφάνιση μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος μέχρι στιγμής έχει συσχετιστεί με την ύπαρξη:

  • Αυξημένου σωματικού βάρους (υπερβαρότητα ή παχυσαρκία), και ιδιαίτερα αυξημένης συγκέντρωσης λίπους στην κοιλιά (περιφέρεια μέσης που υπερβαίνει τα 102 cm στους άνδρες και τα 88 cm στις γυναίκες)
  • Αντίστασης στην ινσουλίνη
  • Υπεργλυκαιμίας (αυξημένο σάκχαρο αίματος) που υποδηλώνει την ύπαρξη προ-διαβήτη ή σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ
  • Αυξημένων επιπέδων λίπους (κυρίως τριγλυκεριδίων) στο αίμα.

Η συνύπαρξη των προαναφερθέντων προβλημάτων φαίνεται από μελέτες ότι προάγει την εναπόθεση λίπους στο συκώτι, το οποίο με τη σειρά του λειτουργεί «τοξικά» για τα ηπατικά κύτταρα και προκαλεί φλεγμονή (στεατοηπατίτιδα) και ίνωση.

Επιπρόσθετοι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος είναι:

  • Η αυξημένη ηλικία (άνω των 50 ετών)
  • Το κάπνισμα
  • Η υιοθέτηση μη ισορροπημένης διατροφής και η καθιστική ζωή
  • Η υψηλή χοληστερόλη
  • Η ύπαρξη μεταβολικού συνδρόμου
  • Η αυξημένη αρτηριακή πίεση (υπέρταση)
  • Οι πολύ-κυστικές ωοθήκες
  • Η υπνική άπνοια
  • Ο υπο-θυρεοειδισμός
  • Η μειωμένη λειτουργία της υπόφυσης (υποπιτατισμός)
  • Η ηπαττίτιδες Β ή C

Η λήψη φαρμακευτικής αγωγής για την αντιμετώπιση κάποιας άλλης παθολογικής κατάστασης (π.χ. φλεγμονής, αρρυθμιών, εμμηνόπαυσης, υπέρτασης, ρευματοειδούς αρθρίτιδας, νόσου του Crohn, ελκώδους κολίτιδας, καρκίνου)

Ποιους επηρεάζει η μη αλκοολική λιπώδης διήθηση του ήπατος και ποια τα συμπτώματα της;

Η μη αλκοολική λιπώδης διήθηση του ήπατος εμφανίζεται στο 15-25% του γενικού πληθυσμού, σε άτομα ηλικίας 40-60 ετών, με τις γυναίκες να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να την εμφανίσουν σε σχέση με τους άνδρες. Καθώς συνυπάρχει με άλλες παθολογικές καταστάσεις που σχετίζονται με νοσήματα της καρδιάς (όπως το μεταβολικό σύνδρομο), η συχνότητα εμφάνισής της σε παχύσαρκα άτομα ή άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 αγγίζει το 70-90%, ενώ στα άτομα με δυσλιπιδαιμίες η συχνότητα εμφάνισής της κυμαίνεται μεταξύ 20-90%. Η νόσος αυτή, στο 50% περίπου των περιπτώσεων, δεν παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα.

Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων αυτά περιλαμβάνουν κυρίως:

  1. κόπωση
  2. κοιλιακό άλγος στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιακής τους χώρας (κάτω από το πλευρό)

Ορισμένες φορές τα άτομα που βρίσκονται σε προχωρημένα στάδια της νόσου (ίνωση, κίρρωση) μπορεί να εμφανίσουν επιπρόσθετα συμπτώματα τα οποία χρήζουν άμεσης ιατρικής βοήθειας και περιλαμβάνουν:

  • ίκτερο
  • εμφάνιση μελανιών
  • σκούρα ούρα
  • ασκίτη (οίδημα/πρήξιμο στην κάτω κοιλιακή χώρα) και οιδήματα στα άκρα
  • αιματέμεση (αίμα στον εμετό)
  • μέλανες κενώσεις (αίμα στα κόπρανα)
  • σύγχυση, αδυναμία συγκέντρωσης και κακή μνήμη (εγκεφαλοπάθεια)
  • φαγούρα
  • σπληνομεγαλία (μεγέθυνση σπλήνας)
  • κόκκινες παλάμες

Ποια θεραπεία μπορεί να ακολουθηθεί για την αντιμετώπιση της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος;

Στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή δεν υπάρχει κάποια θεραπεία που να είναι κοινώς αποδεκτή από την επιστημονική και ιατρική κοινότητα. Συνήθως, στην πρώτη γραμμή για την αντιμετώπιση της νόσου είναι η απώλεια βάρους της τάξης του 10%, ενώ ακόμη και μια απώλεια της τάξης του 3-5% φαίνεται ότι δρα ευεργετικά στους παράγοντες κινδύνου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της υιοθέτησης μια ισορροπημένης διατροφής και της πραγματοποίησης άσκησης (όπως αναλύεται στη συνέχεια). Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπου κρίνεται απαραίτητη η απώλεια πολλών κιλών, ίσως σας συμβουλεύσει ο θεράποντας ιατρός σας να προβείτε σε κάποια βαριατρική επέμβαση (χειρουργική επέμβαση για απώλεια βάρους).

Επιπρόσθετα, ο έλεγχος ή η θεραπεία υπαρχουσών νοσημάτων φαίνεται ότι δρα ευεργετικά στην αντιμετώπιση της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος, ενώ στην παρούσα χρονική στιγμή φαίνεται ότι δεν υπάρχει κάποια εγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή (αν και εξετάζεται μεγάλη γκάμα φαρμάκων, όπως για παράδειγμα οι στατίνες). Τέλος, στην περίπτωση του σταδίου της κίρρωσης, η μεταμόσχευση ήπατος ίσως αποτελεί μια επιλογή, που θα πρέπει ωστόσο να αποφασιστεί από το θεράποντα ιατρό σας με ιδιαίτερη προσοχή και αφού ζυγίσει όλες τις παραμέτρους της νόσου και των συννοδών νοσημάτων.

Πώς συμβάλλει η διατροφή στην αντιμετώπιση της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος;

Η υιοθέτηση ενός ισορροπημένου τρόπου ζωής μπορεί να συμβάλλει στη διαχείριση τόσο των συμπτωμάτων όσο και της ίδιας της νόσου. Πιο συγκεκριμένα:

Υιοθετείστε μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε:

  • Φρούτα και λαχανικά: στοχεύστε στις 5 μερίδες ημερησίως
  • Δημητριακά ολικής αλέσεως (ψωμί, ζυμαρικά, όσπρια, δημητριακά πρωινού)
  • Οσπρια
  • Γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών (γάλα, γιαούρτι, τυρί)
  • Ψάρια, άπαχο κρέας

Αποφύγετε:

  • Τα κορεσμένα και τρανς λιπαρά (κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας)
  • Τα απλά σάκχαρα
  • Το αλάτι
  • Τα προϊόντα fast-food και έτοιμης κατανάλωσης (π.χ. σφολιατοειδή, γλυκά, αναψυκτικά και ροφήματα με πρόσθετη ζάχαρη)
  • Το αλκοόλ

Επιλέξτε ως τρόπο μαγειρικής τα ψητά και μαγειρευτά έναντι των τηγανητών

Σταδιακή Μείωση Βάρους

Επιδιώξτε σταδιακή απώλεια βάρους της τάξης του 10% (από το αρχικό σας σωματικό βάρος) σε διάστημα 6 μηνών μέσω της υιοθέτησης μιας ολιγοθερμιδικής δίαιτας πλούσιας σε φυτικές ίνες και πολύ-ακόρεστα λιπαρά οξέα (έως 30 θερμίδες ανά kg σωματικού βάρους την ημέρα). Ωστόσο, θα πρέπει να δώσετε προσοχή στο ρυθμό απώλειας βάρους που δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 0,5-1 kg την εβδομάδα, καθώς ρυθμός απώλειας >1,5 kg την εβδομάδα μπορεί να ενισχύσει την εξέλιξη της νόσου και την αύξηση της συγκέντρωσης λίπους στο ήπαρ.

Ελαιόλαδο, Βιταμίνη D και Ε

 

Η χρήση ελαιόλαδου και η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D (1000 IU/ημέρα), βιταμίνης Ε (400-800 IU/ημέρα) και ω-3 λιπαρών οξέων (1 g/ημέρα) φαίνονται αρκετά υποσχόμενες και ότι μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της εξέλιξης της νόσου.

Τρόπος Ζωής

 

Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα και τη λήψη βοτάνων που μπορεί να επιδεινώσουν τη λειτουργία του ήπατος (ιδιαίτερα όσον αφορά στη λήψη των θεραπευτικών βοτάνων, συμβουλευτείτε το γιατρό σας πριν τα καταναλώσετε).

Συννοδά Νοσήματα

 

Αντιμετωπίστε τα συννοδά νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η υπερλιπιδαιμίες και το μεταβολικό σύνδρομο.

Ποιος είναι ο ρόλος της άσκησης;

Η άσκηση, επίσης, έχει ευεργετικές επιδράσεις στο «φρενάρισμα» της εξέλιξης της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος. Επιλέξτε να κάνετε αερόβια άσκηση (π.χ. περπάτημα) 30 λεπτών σε καθημερινή βάση (ή περπατήστε > 5 km 3 φορές την εβδομάδα). Σε περίπτωση που χρειάζεται να χάσετε βάρος αυξήστε τη διάρκεια της άσκησης από τα 30 σε 45-90 λεπτά.

Ποιος είναι ο ρόλος των βοτάνων και του καφέ στη μη αλκοολική λιπώδη διήθηση του ήπατος;

Αναφορικά με τη λήψη βοτάνων για την πρόληψη ή θεραπεία της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος, πρόσφατες ανασκοπήσεις δείχνουν ότι ορισμένα βότανα φάνηκαν να έχουν θετικές επιδράσεις στη νόσο, ενώ δεν εντοπίστηκαν σημαντικές παρενέργειες κατά τη λήψη τους. Εντούτοις, οι ερευνητές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς τα ευρήματα αυτά προέρχονται από περιορισμένο αριθμό μελετών (κυρίως σε ζώα ή κυτταρικές συστάδες) που εξετάζουν μεμονωμένα βότανα, με αποτέλεσμα να υπάρχει υψηλός κίνδυνος σφαλμάτων. Ωστόσο, καθώς η δράση των βοτάνων αυτών φαίνεται να είναι αρκετά υποσχόμενη, απαιτείται περαιτέρω έρευνα στον τομέα αυτό.

Ποιος είναι ο ρόλος των βοτάνων και του καφέ στη μη αλκοολική λιπώδη διήθηση του ήπατος;

Αναφορικά με τη λήψη βοτάνων για την πρόληψη ή θεραπεία της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος, πρόσφατες ανασκοπήσεις δείχνουν ότι ορισμένα βότανα φάνηκαν να έχουν θετικές επιδράσεις στη νόσο, ενώ δεν εντοπίστηκαν σημαντικές παρενέργειες κατά τη λήψη τους. Εντούτοις, οι ερευνητές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς τα ευρήματα αυτά προέρχονται από περιορισμένο αριθμό μελετών (κυρίως σε ζώα ή κυτταρικές συστάδες) που εξετάζουν μεμονωμένα βότανα, με αποτέλεσμα να υπάρχει υψηλός κίνδυνος σφαλμάτων. Ωστόσο, καθώς η δράση των βοτάνων αυτών φαίνεται να είναι αρκετά υποσχόμενη, απαιτείται περαιτέρω έρευνα στον τομέα αυτό.

Ποιος είναι ο ρόλος των βοτάνων και του καφέ στη μη αλκοολική λιπώδη διήθηση του ήπατος;

Αναφορικά με τη λήψη βοτάνων για την πρόληψη ή θεραπεία της μη αλκοολικής λιπώδους διήθησης του ήπατος, πρόσφατες ανασκοπήσεις δείχνουν ότι ορισμένα βότανα φάνηκαν να έχουν θετικές επιδράσεις στη νόσο, ενώ δεν εντοπίστηκαν σημαντικές παρενέργειες κατά τη λήψη τους. Εντούτοις, οι ερευνητές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς τα ευρήματα αυτά προέρχονται από περιορισμένο αριθμό μελετών (κυρίως σε ζώα ή κυτταρικές συστάδες) που εξετάζουν μεμονωμένα βότανα, με αποτέλεσμα να υπάρχει υψηλός κίνδυνος σφαλμάτων. Ωστόσο, καθώς η δράση των βοτάνων αυτών φαίνεται να είναι αρκετά υποσχόμενη, απαιτείται περαιτέρω έρευνα στον τομέα αυτό.

Τέλος, μερικές μελέτες έδειξαν ότι οι ασθενείς με μη αλκοολική λιπώδη διήθηση του ήπατος που έπιναν καφέ (2 ή περισσότερα φλιτζάνια κάθε μέρα) είχαν μειωμένο κίνδυνο ίνωσης. Συνεπώς θα ήταν συνετό να συζητήσετε με το θεράποντα ιατρό σας για τα πιθανά οφέλη από την κατανάλωση καφέ πριν λάβετε την οποιαδήποτε απόφαση, καθώς αυτός θα σας συμβουλεύσει με βάση την παρούσα κατάσταση της νόσου σας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Mayo Clinic, Nonalcoholic fatty liver disease. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nonalcoholic-fatty-liver-disease/home/ovc-20211638.

NHS Choices, Non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). http://www.nhs.uk/conditions/fatty-liver-disease/Pages/Introduction.aspx#.

Assy, N. Nutritional recommendations for patients with non-alcoholic fatty liver diseases. World J Gastroenterol 2011; 17(29): 3375-3376 Available from: URL: http://www.wjgnet.com/1007-9327/full/v17/i29/3375.htm DOI: http://dx.doi.org/10.3748/wjg.v17.i29.3375.

Papandreou, D., Andreou, E. Role of diet on non-alcoholic fatty liver disease: An updated narrative review. World J Hepatol 2015; 7(3): 575-582 Available from: URL: http://www. wjgnet.com/1948-5182/full/v7/i3/575.htm DOI: http://dx.doi. org/10.4254/wjh.v7.i3.575

Παπαζαφειροπούλου, Α. Κ., Παππάς, Σ. Ι. Μη αλκοολική λιπώδης διήθηση ήπατος: διάγνωση, παθογένεια, θεραπεία, συσχέτιση με παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Ελληνικά Διαβητολογικά Χρονικά 2008. 21, 2: 111-122

British Liver Trust. Non-alcohol related fatty liver diasease. https://www.britishlivertrust.org.uk/liver-information/liver-conditions/non-alcohol-related-fatty-liver-disease/

Liu  ZL, Xie  LZ, Zhu  J, Li  GQ, Grant  SJ, Liu  JP. Herbal medicines for fatty liver diseases. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013, Issue 8. Art. No.: CD009059. DOI: 10.1002/14651858.CD009059.pub2.

Zhang L, Yao Z, Ji G. Herbal Extracts and Natural Products in Alleviating Non-alcoholic Fatty Liver Disease via Activating Autophagy. Front Pharmacol. 2018 Dec 11;9:1459. doi: 10.3389/fphar.2018.01459. eCollection 2018.

Yao H, Qiao YJ, Zhao YL, et al. Herbal medicines and nonalcoholic fatty liver disease. World J Gastroenterol. 2016;22(30):6890–6905. doi:10.3748/wjg.v22.i30.6890

Harvard Health Publishing. Fatty liver disease: What it is and what to do about it. https://www.health.harvard.edu/blog/fatty-liver-disease-what-it-is-and-what-to-do-about-it-2019011015746

  • Κωνσταντίνα Τσουτσουλοπούλου
    Κωνσταντίνα Τσουτσουλοπούλου Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Ph.D.c

    H Κωνσταντίνα Τσουτσουλοπούλου είναι Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, απόφοιτος του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος (M.Sc.) στην Προαγωγή και Αγωγή Υγείας (Ιατρική σχολή, ΕΚΠΑ) και υποψήφια Διδάκτωρ του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου. Εργάζεται ως επιστημονική συνεργάτης του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου σε ερευνητικά προγράμματα ενώ παρέχει και διαιτολογικές υπηρεσίες στην Αθήνα.