741
Οικογένεια

Μητρικό γάλα: Πλούσιο σε αντιοξειδωτικά

29 Φεβρουαρίου 2012
της Μαρίας -Φιλίας Παρασκευά

Ο μητρικός θηλασμός αποτελεί αντικείμενο έρευνας σε ολόκληρο τον κόσμο για διαφορετικούς λόγους. Στις μεν αναπτυγμένες- βιομηχανικές χώρες, οι οποίες μαστίζονται από νοσήματα φθοράς, όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, εφαρμόζονται προγράμματα για την επιστροφή στον μητρικό θηλασμό, στις δε αναπτυσσόμενες, όπου επικρατεί η φτώχεια και ο αναλφαβητισμός, γίνεται προσπάθεια να μην δίνεται ξένο γάλα στα βρέφη, γιατί κινδυνεύουν να νοσήσουν ή να πεθάνουν από λοιμώξεις, λόγω ακατάλληλων συνθηκών ύδρευσης και αποστείρωσης.

Το ανθρώπινο γάλα θεωρείται ιδεώδες πηγή τροφής για την ανάπτυξη του νεογέννητου. Έχει μία μοναδική σύσταση, που το κάνει να διαφέρει από το αγελαδινό γάλα και από τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος. Ο μητρικός θηλασμός λειτουργεί ως διαχρονικός εμβολιασμός. Εξασφαλίζει βιολογική, αλλά και συναισθηματική υγεία στο βρέφος. Το μητρικό γάλα είναι ελεύθερο μικροβίων και έχει αντισώματα που προφυλάσσουν από λοιμώξεις. Οι πρωτεΐνες, τα λίπη, οι υδατάνθρακες, οι βιταμίνες και τα άλατα που περιέχει βρίσκονται σε αναλογίες που είναι αντίστοιχες της αύξησης και της ανάπτυξης του βρέφους.

Οι αντιφλεγμονώδεις και οι ανοσοτροποποιητικές ιδιότητες του ανθρώπινου γάλακτος βασίζονται στα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, στα νουκλεοτίδια, στις κυτοκίνες και στις αντιοξειδωτικές ουσίες που περιέχει. Οι κύριες αντιοξειδωτικές ουσίες που προέρχονται από την διατροφή είναι η βιταμίνη C, η α- τοκοφερόλη και η β- καροτίνη.

Έρευνες έχουν δείξει ότι μητρικό γάλα μπορεί να καταστείλει την παραγωγή οξειδωτικού στρες και την οξειδωτική καταστροφή του DNA στα νεογνά πιο αποτελεσματικά από τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος. Επίσης, υποδεικνύουν ότι το ανθρώπινο γάλα περιέχει έναν μοναδικό αμυντικό μηχανισμό, ο οποίος δεν είναι διαθέσιμος στα εμπορικά σκευάσματα για βρέφη ή στο αγελαδινό γάλα.

Το οξειδωτικό στρες έχει την τάση να συμβαίνει κατά την νεογνική περίοδο, καθώς όσο νεότερο είναι το βρέφος, τόσο μικρότερη αντιοξειδωτική ικανότητα έχει, η οποία οδηγεί στο αποτέλεσμα της αύξησης των ελευθέρων ριζών και στον ενεργό αριθμό ατόμων οξυγόνου. Ενώ όσο μεγαλύτερη είναι η αντιοξειδωτική του ικανότητα, τότε παρέχεται μεγαλύτερη σταθερότητα απέναντι στην οξείδωση του λίπους. Συγκεκριμένα, το γάλα με μεγαλύτερη οξειδωτική δράση αντανακλά καλύτερα στην οξειδωτική σταθερότητα και κατά συνέπεια, παρέχει μεγαλύτερη προστασία για τη θηλάζουσα και το βρέφος. Η καταστροφή κυττάρων, λόγω του οξειδωτικού στρες έχει συσχετισθεί με κάποιες ασθένειες στα βρέφη, όπως την εντεροκολίτιδα, τη βλάβη του πεπτικού σωλήνα, τα χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Επιπλέον είναι γνωστό ότι η σίτιση των βρεφών με μητρικό γάλα μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης μηνιγγίτιδας, διάρροιας, ωτίτιδας και ουρολοίμωξης στα νεογνά, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξής τους είναι μεγαλύτερος.

Μελέτες έχουν δείξει ότι το μητρικό γάλα έχει ένα προστατευτικό ρόλο απέναντι στην εμφάνιση της ατοπίας νόσου. Η ατοπία νόσος περιλαμβάνει την αλλεργική ρινίτιδα, την ατοπική δερματίτιδα και το άσθμα, οι πιο συνηθισμένες χρόνιες νόσοι της παιδικής ηλικίας στις αναπτυγμένες χώρες. Έρευνα έχει δείξει, ότι η βιταμίνη C του μητρικού γάλακτος σχετίζεται με μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης ατοπίας νόσου στα νεογνά υψηλού κινδύνου.

Για τη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης κάποιας από τις παραπάνω νόσους, σημαντική είναι η αποφυγή παραγωγή ελεύθερων ριζών και, κατά συνέπεια, οξειδωτικού στρες. Τελευταία προωθείται η χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής στις θηλάζουσες, με προβιοτικά, αντιοξειδωτικά και λιπαρά οξέα. Βέβαια, η πρόσληψη βιταμινών C και Ε από την διατροφή είναι πολύ πιο αποτελεσματική από τα συμπληρώματα διατροφής. Μία διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά συμβάλλει στις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις του μητρικού γάλακτος.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

American Academy of Pediatrics. Breastfeeding and the use of Human Milk. Pediatrics 2005 Feb; 115; 496-506. doi: 10.1542/peds.2004-2491

Dare A, Donovan M. Πρακτικός Οδηγός Διατροφής των Παιδιών. Αθήνα: Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνου; 2000

Ezaki S. Ito T, Suzuki K, Tamura M. Association between Total Antioxidant Capacity in Breast Milk and Postnatal Age in Days in Premature Infants. J Clin Biochem Nutr 2008 March; 42(2): 133–137. doi: 10.3164/jcbn.2008019

Hanna N, Ahmed K, Ahwar M, Petrova A, Hiatt M, Hegyi T. Effect of storage on breast milk antioxidant activity. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2004;89:F518-F520. doi:10.1136/adc.2004.049247

Hoppu U., Rinne M. Salo-Vaananen P, Lampi A, Piironerr V., Isolauri E. Vitamin C in breast milk may reduce the risk of atopy in the infant. European Journal of Clinical Nutrition 2005; 59, 123–128. doi:10.1038/sj.ejcn.1602048

Moore M C. Διαιτολογία. 3η εκδ. Αθήνα: Εκδόσεις ΒΗΤΑ;2000

Tijerina- Saenz A., Innis S. Icitts D. Antioxidant capacity of human milk and ita association with vitamins A and E and fatty acid composition. Act Paediat 2009 Nov; 98 (11): 1793-1798. doi: 10.1111/j.1651-2227.2009.01437.x

 

  • Μαρία-Φιλία Παρασκευά Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

    Η Μαρία - Φιλία Παρασκευά είναι Διαιτολόγος - Διατροφολόγος με μεταπτυχιακό στην Ανθρώπινη Διατροφή, Δημόσιας Υγείας. Ζει και εργάζεται στη Ρόδο, όπου δίνει τις διατροφικές συμβουλές της σε κάθε ενδιαφερόμενο και διδάσκει διατροφή στα ΙΕΚ.

×
×