741
Οικογένεια

Απειλή για τους ηλικιωμένους ο υποσιτισμός

24 Οκτωβρίου 2010
της Γλυκερίας Τριανταφύλλου
Απειλή για τους ηλικιωμένους ο υποσιτισμός

Photo source: www.bigstockphoto.com

Ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν συχνά οι ηλικιωμένοι και το οποίο δεν ανιχνεύεται και αντιμετωπίζεται επαρκώς, τόσο στους τροφίμους των γηροκομείων / νοσηλευόμενους, όσο και στους κατοίκους της κοινότητας, είναι ο υποσιτισμός.

Ο υποσιτισμός χαρακτηρίζεται ως «η κατάσταση μη επαρκούς ενεργειακής ή πρωτεϊνικής πρόσληψης ή απορρόφησης από τον οργανισμό, που χαρακτηρίζεται από μείωση του σωματικού βάρους κάτω του ιδανικού και αλλαγές στη σύσταση σώματος» (Lohs H. et al, 2006).

Ειδικά στους ηλικιωμένους, ο υποσιτισμός και η αδικαιολόγητη απώλεια βάρους, οδηγεί σε επιρρέπεια σε ασθένειες και λοιμώξεις, χαμηλή ποιότητα ζωής, αυξημένη θνησιμότητα, παρουσία ελκών κατάκλισης, μειωμένη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος, δυσλειτουργία των οργανικών συστημάτων και συχνές εισαγωγές σε νοσοκομείο (Charles, 1998).

Έρευνες έχουν δείξει, ότι η συχνότητα του υποσιτισμού στους ηλικιωμένους που νοσηλεύονται στο νοσοκομείο, ανέρχεται στο 26%, στους τροφίμους γηροκομείων στο 30-60% και στον υπόλοιπο πληθυσμό στο 5-10% (Mucci  et al., 2008).

Τα εμπόδια για μία επαρκή σε θρεπτικά συστατικά διατροφή στους ηλικιωμένους, μπορούν να χωριστούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: φυσικά προβλήματα (μείωση των αισθήσεων της γεύσης και της όσφρησης, προηγούμενη απώλεια βάρους, παρουσία χρόνιας ασθένειας, αδυναμία προετοιμασίας του φαγητού, πολυφαρμακία) και ψυχοκοινωνικά προβλήματα (ο κοινωνικός αποκλεισμός, η κατάθλιψη, η άνοια, η αστική ή αγροτική γεωγραφική περιοχή, η ηλικία, και το να ανήκει ο ηλικιωμένος σε μειονότητα ή να ζει μόνος του) (Morley JA et al, 1997).

Ποια είναι όμως τα θρεπτικά συστατικά στα οποία εμφανίζουν συχνότερα διατροφικές ελλείψεις οι ηλικιωμένοι; Στη μελέτη EURONUT-SENECA, βρέθηκε ότι το 36% των ανδρών και το 47% των γυναικών παρουσίαζαν έλλειψη βιταμίνης D (επίπεδα βιταμίνης D<30 mmol/L), το 2,7% των ηλικιωμένων (άνδρες και γυναίκες) είχαν επίπεδα βιταμίνης Β12 <111 pmol/L (αυξημένος κίνδυνος έλλειψης) και το 23,3% των ηλικιωμένων είχε επίπεδα βιταμίνης Β6 <20 nmol/l (αυξημένος κίνδυνος έλλειψης).

Αντιθέτως, κανείς από τους ηλικιωμένους δεν βρισκόταν σε κίνδυνο έλλειψης βιταμίνης Α (επίπεδα βιταμίνης Α<0,35 μmol/L) ή φυλλικού οξέος (επίπεδα φυλλικού οξέος<6,8 nmol/L) ενώ εξαιρετικά σπάνια ήταν η έλλειψη βιταμίνης D (εμφανίστηκε στο 1.1% του δείγματος) (Haller et al, 1991).

Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, οι μελέτες United State’s Department of Agriculture Food Consumption Survey (USDA-FCS) και National Health And Nutrition Examination Survey 11 (NHANES-11) έδειξαν ότι τα ηλικιωμένα άτομα μπορεί να βρίσκονται σε διατροφικό κίνδυνο εξαιτίας ανεπαρκούς πρόσληψης βιταμίνης D, βιταμίνης Ε, φυλλικού οξέος, ασβεστίου και υπερβολικής  πρόσληψης πρωτεΐνης και λίπους (Foote, Guilano & Harris, 2000). 

Η αναγνώριση των ηλικιωμένων ατόμων που είναι υποσιτισμένα ή βρίσκονται σε κίνδυνο υποσιτισμού ακολουθούμενη από τη κατάλληλη διατροφική φροντίδα, μπορεί να βελτιώσει τη διατροφική κατάσταση, την υγεία και τη ποιότητα ζωής  των ατόμων αυτών (Position of the American Dietetic Association, 2000).

Η διαδικασία αυτή σύμφωνα με το χάρτη της Ottawa (1986)* προάγει την υγεία, διότι βοηθά στην ανάπτυξη ατομικών δεξιοτήτων στους ηλικιωμένους και αποτελεί μια πολιτική υγείας που ενθαρρύνει τις κυβερνήσεις να εντάξουν την υγεία στο πολιτικό πρόγραμμά τους (WHO 1992).

Η προαγωγή της υγείας των ηλικιωμένων ωφελεί τόσο το άτομο όσο και την κοινωνία: η υγεία του ηλικιωμένου βελτιώνεται, η εξάρτησή του από τρίτους μειώνεται, ο χρόνος ανάρρωσης από τις ασθένειες μειώνεται και η χρήση των υπηρεσιών υγείας περιορίζεται (Position of the ADΑ, 2000).

*O χάρτης της  Ottawa αποτελεί το δεύτερο κύμα της σύγχρονης προσέγγισης στην προαγωγή  της υγείας και αναπτύχθηκε κυρίως από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (1ο Διεθνές Συνέδριο για την Προαγωγή της Υγείας, Ottawa, Κανδάς 1986).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Lochs H, Allison SP, Meier R, Pirlich M, Kondrup J, Schneider S, van den Berghe G, Pichard C. Introductory to the ESPEN Guidelines on Enteral Nutrition: Terminology, definitions and general topics.Charles RP. Nutrition assessment methods for the older Irish adult in the clinical and community settings. Proc Nutr Soc. 1998 Nov;57(4):599-602.

Foote JA, Giuliano AR, Harris RB. Older adults need guidance to meet nutritional recommendations. J Am Coll Nutr. 2000 Oct;19(5):628-40.

Haller J, Löwik MR, Ferry M, Ferro-Luzzi A. Nutritional status: blood vitamins A, E, B6, B12, folic acid and carotene. Euronut SENECA investigators. Eur J Clin Nutr. 1991 Dec;45 Suppl 3:63-82.

Mucci E, Jackson SH. Nutritional supplementation in community-dwelling elderly people. Ann Nutr Metab. 2008;52 Suppl 1:33-7. Epub 2008 Mar 7.

Morley JE. Anorexia of aging: physiologic and pathologic. Am J Clin Nutr. 1997 Oct;66(4):760-73.

Position of the American Dietetic Association: nutrition, aging, and the continuum of care. J Am Diet Assoc. 2000 May;100(5):580-95.

  • Γλυκερία Τριανταφύλλου Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.
×
×