738
Διατροφή

Λειτουργικά τρόφιμα: οι νέες εξελίξεις

05 Σεπτεμβρίου 2013

Καθώς οι διατροφικές μας ανάγκες στρέφονται από την έννοια της «επαρκούς διατροφής» στην έννοια της «βέλτιστης διατροφής», σήμερα στην αγορά αρχίζουν να διατίθενται νέα, «λειτουργικά» τρόφιμα που έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η ονομασία τους «λειτουργικά» δηλώνει ότι περιέχουν μεγάλη συγκέντρωση από ένα ή περισσότερα βιολογικά ενεργά συστατικά, συστατικά δηλαδή που με τη βιολογική τους δράση στον οργανισμό ενισχύουν την υγεία ή μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων νόσων, όπως για παράδειγμα τον κίνδυνο οστεοπόρωσης στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες ή τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, στους μεσήλικες άνδρες.

Παρά το γεγονός ότι έχουν προταθεί αρκετοί ορισμοί, η Ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν έχει θεσπίσει επίσημο ορισμό για τα λειτουργικά τρόφιμα. Γενικά, θεωρούνται τρόφιμα που προορίζονται για κατανάλωση στο πλαίσιο της συνήθους διατροφής και μπορούν να φέρουν ισχυρισμούς διατροφής ή υγείας. Αντίθετα, δεν επιτρέπεται να αποδίδονται ή να υπονοούνται σε αυτά, θεραπευτικές ιδιότητες.

Ποια τρόφιμα χαρακτηρίζονται λειτουργικά;

  • Τρόφιμα που φυσικά περιέχουν βιολογικά ενεργά συστατικά σε μεγάλη ποσότητα, όπως το είναι τα φρούτα και τα λαχανικά.
  • Τρόφιμα που, ενώ περιέχουν ήδη κάποιο βιολογικά ενεργό συστατικό, εμπλουτίζονται με επιπλέον ποσότητα αυτού, όπως τα δημητριακά πρωινού, που έχουν φυσικά, αλλά και εμπλουτίζονται, με πολλές βιταμίνες.
  • Τρόφιμα που δεν περιέχουν αρχικά κάποιο βιολογικά ενεργό συστατικό, αλλά εμπλουτίζονται με ένα ή περισσότερα τέτοια συστατικά, όπως οι μαργαρίνες που φυσικά δεν περιέχουν φυτοστερόλες, αλλά μπορούν να εμπλουτιστούν με αυτές.
  • Τέλος, τρόφιμα τα οποία περιέχουν κάποιο βιολογικά ενεργό συστατικό με αρνητική επίδραση στον οργανισμό και υφίστανται ειδική επεξεργασία απομάκρυνσής του, όπως οι μαλακές φυτικές μαργαρίνες που είναι χαμηλές σε κορεσμένα και ελεύθερες από trans λιπαρά.

Η συστηματική κατανάλωση λειτουργικών τροφίμων επάγει σημαντικά οφέλη υγείας, ενισχύοντας την καλή λειτουργία διαφόρων συστημάτων του ανθρώπινου οργανισμού όπως για παράδειγμα αυτής των οστών, του πεπτικού και του ανοσοποιητικού. Ιδιαίτερη μνεία όμως θα πρέπει να γίνει στην κατηγορία των λειτουργικών τροφίμων που προασπίζουν την καρδιαγγειακή υγεία, δεδομένου ότι οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων, καινοφανών προϊόντων είναι τα τρόφιμα εμπλουτισμένα σε κάλιο και σε φυτικές στερόλες και στανόλες. Αφενός το κάλιο, βοηθά στην αποβολή του υπερβάλλοντος αλατιού, συμβάλλοντας έτσι στην καλύτερη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, αφετέρου οι φυτικές στερόλες και στανόλες μειώνουν την απορρόφηση της χοληστερόλης στο έντερο και συνεπώς τα επίπεδά της στο αίμα. Έτσι, η συστηματική κατανάλωση εμπλουτισμένων σε κάλιο και σε φυτοστερόλες τροφίμων όπως για παράδειγμα οι μαλακές μαργαρίνες και τα εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά, παρέχουν σημαντική προστασία από παθήσεις της καρδιάς. Θα πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι η ευεργετική τους επίδραση διατηρείται μόνο για την περίοδο της κατανάλωσής τους και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά την φαρμακευτική αγωγή.

Λειτουργικά τρόφιμα: Μια νέα διατροφική πραγματικότητα

Τα τελευταία χρόνια, τα τρόφιμα είναι αυτά που "ψάχνουν" για καταναλωτές, οι οποίοι καθημερινά, βρίσκονται αντιμέτωποι με δεκάδες νέα προϊόντα στα ράφια των super-market. Μολονότι η νέα αυτή διατροφική πραγματικότητα οδηγεί σε σύγχυση και συχνά σε καχυποψία, ο μέσος καταναλωτής, είναι πρόθυμος να αγοράσει τρόφιμα που έχουν λειτουργικές ιδιότητες, με την πεποίθηση ότι έτσι μπορεί να προσέξει την υγεία του. Για αυτό το λόγο, είναι σκόπιμο να υπάρχει τακτική και έγκυρη πληροφόρηση για αυτά, ώστε ο καταναλωτής να επιλέγει προσεχτικά και βάσει των προσωπικών του αναγκών τα τρόφιμα που αγοράζει, αποφεύγοντας την αποκλειστική ή υπέρμετρη κατανάλωση ενός νέου προϊόντος.

Τέλος, παρόλο που τα λειτουργικά τρόφιμα φαίνεται να είναι ωφέλιμα για την υγεία, πρέπει να έχουμε επίγνωση των δυνατοτήτων τους και να τα καταναλώνουμε γνωρίζοντας ότι δεν είναι μαγική ασπίδα κατά των ασθενειών. Αποτελούν απλώς ένα ευεργετικό για την υγεία βοήθημα που εμπλουτίζει μια συνολικά ισορροπημένη διατροφή, η οποία συνδυάζεται με σωματική δραστηριότητα.

  • Ιωάννα Κατσαρόλη Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

    Η Ιωάννα Κατσαρόλη είναι Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος με μεταπτυχιακή ειδίκευση στη Διατροφή Αθλητών και Αθλούμενων. Διατηρεί διαιτολογικό γραφείο στη Χαλκίδα, είναι επιστημονικός συνεργάτης του medNutrition και συγγραφέας του βιβλίου «Μερίδες: Το μέγεθος... μετράει».

×
×