Οι πρωτεΐνες συνιστούν ένα από τα τρία μακρομόρια απαραίτητα στη διατροφή μας. Είναι υπεύθυνες για πολλά πράγματα, όπως η ανάπτυξη νέων ιστών και η λειτουργία ως αγγελιοφόροι που ονομάζονται ορμόνες. Οι πρωτεΐνες αποτελούνται από αλυσίδες μορίων που ονομάζονται αμινοξέα. Τα αμινοξέα είναι σαν τα γράμματα του αλφαβήτου και οι πρωτεΐνες είναι σαν τις λέξεις.
Διαβάστε επίσης: Η Σημασία της Πρωτεΐνης στη Διατροφή μας
Το σώμα σου μπορεί να τα συνδυάσει σε σύνθετες προτάσεις που λένε πράγματα όπως «φτιάξε νέα κύτταρα» και «κατάστρεψε αυτόν τον ιό». Υπάρχουν εκατοντάδες αμινοξέα στη φύση, αλλά χρειάζεσαι μόνο 20 από αυτά για να φτιάξεις όλους τους διαφορετικούς τύπους πρωτεϊνών στο σώμα σου. Όταν καταναλώνεις πρωτεΐνη, είτε από φυτά είτε από κρέας, στην πραγματικότητα καταναλώνεις αμινοξέα που το σώμα σου μπορεί να αναδιατάξει στις πρωτεΐνες που χρειάζεται εκείνη τη στιγμή.
Τι συμβαίνει στον Οργανισμό όταν προσλαμβάνουμε περισσότερη Πρωτεΐνη;
Πρόσφατη δημοσίευση έδειξε πώς ακόμα κι αν χορηγηθεί δόση 100 γρ πρωτεΐνης το σώμα μπορεί να την απορροφήσει και να τη διαχειριστεί. Επιπλέον συστηματική ανασκόπηση που διερεύνησε την πιθανότητα επίπτωσης της αυξημένης πρωτεϊνικής πρόσληψης στους νεφρούς έδειξε πως όταν πρόκειται για υγιείς ενήλικες όχι μόνο δεν υπάρχει κίνδυνος αλλά και ένα μικρό όφελος.
Ποια είναι η διαδικασία Μετατροπής της Πρωτεΐνης σε Ενέργεια ή Λίπος;
Τα δομικά συστατικά της πρωτεΐνης είναι τα αμινοξέα. Μέσω της διάσπασής τους μπορούν να προκύψουν ενώσεις που αντίστοιχα δίνουν είτε ενέργεια με τη μορφή γλυκόζης ( το βασικό καύσιμο του οργανισμού ) είτε λιπαρά οξέα. Τα αμινοξέα που σχετίζονται με την παραγωγή γλυκόζης λέγονται γλυκογενετικά
Τα γλυκογενετικά αμινοξέα είναι μια κατηγορία αμινοξέων που μπορούν να μετατραπούν σε γλυκόζη μέσω της διαδικασίας της γλυκονεογένεσης, κυρίως στο ήπαρ. Αυτά τα αμινοξέα διασπώνται σε ενδιάμεσα προϊόντα όπως το πυροσταφυλικό, το α-κετογλουταρικό και το οξαλοξικό, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σύνθεση νέας γλυκόζης, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια νηστείας ή παρατεταμένης άσκησης, όταν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα είναι χαμηλά. Παραδείγματα περιλαμβάνουν την αλανίνη, την αργινίνη και το ασπαρτικό.
Για να αποδώσουν λίπος, θα πρέπει τα αμινοξέα να διασπαστούν σε μια ένωση που λέγεται ακέτυλο-συνένζυμο Α και το οποίο μέσω μιας διαδικασίας που λέγεται de novo λιπογένεσηση να παράξει λιπαρά οξέα.
Πότε μπορεί η Υπερβολική Πρωτεΐνη να οδηγήσει σε Αύξηση Βάρους;
Γενικα, ο μόνος τρόπος να αυξηθεί το σωματικό βάρος είναι όταν οι θερμίδες που προσλαμβάνουμε είναι περισσότερες από αυτές που δαπανάμε. Αυτό ονομάζεται θερμιδικό πλεόνασμα και η περίσσεια ενέργειας αποθηκεύεται με τη μορφή του λίπους. Αν το θερμιδικό πλεόνασμα επιτευχθεί γιατί έχουμε αυξημένο στη διατροφή μας οποιοδήποτε από τα τρία μακροθρεπτικά συστατικά, αυτό δεν παίζει κάποιο ρόλο καθώς το θερμιδικό πλεόνασμα δημιουργείται ανεξάρτητα από το ποιο από αυτά είναι σε αυξημένη ποσότητα.
Πρόσφατη Έρευνα
Παρουσίασε κάποιες ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες η αυξημένη πρωτεΐνη μπορεί να ευνοεί την εναπόθεση λίπους αλλά αξίζει να σημειωθεί πως το δείγμα ήταν μόλις 9 άτομα.Στη μελέτη συμμετείχαν εννέα υγιείς άντρες, οι οποίοι έλαβαν μέρος σε ένα τριπλά διασταυρούμενο (3-way crossover) πείραμα. Καθένας κατανάλωσε, σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, τρία είδη γευμάτων με ίση θερμιδική αξία αλλά διαφορετική σύσταση: ένα γεύμα ελέγχου, ένα πλούσιο σε πρωτεΐνη και ένα πλούσιο σε λίπος. Μετά την κατανάλωση κάθε γεύματος, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα αίματος για να μετρήσουν τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων και να αναλύσουν τη σύστασή τους ως προς τα λιπαρά οξέα που προέρχονταν από τη de novo λιπογένεση.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν και πειράματα σε καλλιέργειες ηπατικών κυττάρων, στα οποία δοκιμάστηκαν μεμονωμένα αμινοξέα όπως η γλουταμίνη, το γλουταμικό, η λευκίνη και η λυσίνη, ώστε να μελετηθεί η επίδρασή τους στη σύνθεση λιπιδίων και στη μεταβολική σηματοδότηση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το υψηλής πρωτεΐνης γεύμα προκάλεσε σημαντική αύξηση των λιπαρών οξέων που παράγονται μέσω de novo λιπογένεσης, σε σύγκριση με το γεύμα ελέγχου. Συγκεκριμένα, τα τριακυλγλυκερίδια που κυκλοφορούσαν στο αίμα αυξήθηκαν περίπου 1,5 φορά, ενώ στα σωματίδια VLDL, που μεταφέρουν λίπος από το ήπαρ στο αίμα, η αύξηση έφτασε περίπου 1,8 φορές. Αυτό υποδηλώνει ότι, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να ενεργοποιεί το ηπατικό μονοπάτι παραγωγής λίπους. Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι, παρά την ευρεία χρήση των διαιτών υψηλής πρωτεΐνης για απώλεια βάρους ή ρύθμιση του σακχάρου, η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης —και ειδικά ορισμένων αμινοξέων— μπορεί να προκαλεί μεταβολικές επιδράσεις αντίθετες από τις αναμενόμενες, όπως η διέγερση της λιπογένεσης και η πιθανή συσσώρευση λίπους στο ήπαρ.
Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν αρκετούς περιορισμούς. Πρώτον, το δείγμα ήταν πολύ μικρό —μόνο εννέα συμμετέχοντες— γεγονός που περιορίζει τη γενίκευση των αποτελεσμάτων. Δεύτερον, το πείραμα ήταν βραχυπρόθεσμο, εστιάζοντας στις μεταβολικές αποκρίσεις λίγες ώρες μετά από ένα γεύμα, οπότε δεν μπορεί να αποδείξει τι συμβαίνει με τη μακροχρόνια κατανάλωση πρωτεΐνης. Τρίτον, όλοι οι συμμετέχοντες ήταν υγιείς άντρες, επομένως δεν είναι σαφές αν τα αποτελέσματα ισχύουν για γυναίκες, άτομα με υπερβολικό βάρος ή με διαβήτη.
Τέλος, η «υψηλή» πρωτεΐνη στο πείραμα μπορεί να αντιστοιχεί σε ποσότητες πολύ μεγαλύτερες από όσες συνηθίζει να καταναλώνει κάποιος στην καθημερινή ζωή, κάτι που περιορίζει την πρακτική εφαρμογή των ευρημάτων.
Ο καταλυτικός Ρόλος της Πρωτεΐνης
Από την άλλη συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις με σαφώς πολύ μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων δείχνουν ότι η πρωτεΐνη ενσαρκώνει καταλυτικό ρόλο στη ρύθμιση του σακχάρου και στη διατήρηση υγιούς βάρους. Ο κορεσμός που επιφέρει, η θερμογένεση που επάγει και το γεγονός ότι συμβάλλει στη διατήρηση ή και την αύξηση της μυϊκής μάζας όταν συνδυάζεται με προπόνηση με αντιστάσεις συνεισφέρουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Συνεπώς, τα μέχρι τώρα ερευνητικά δεδομένα όχι μόνο δε συνηγορούν προς τον περιορισμό της πρωτεΐνης υπό το φόβο της αύξησης του βάρους ή του λίπους αλλά το ακριβώς αντίθετο.
Ο Ρόλος της Φυσικής Δραστηριότητας και του Ενεργειακού Ισοζυγίου
Η συστηματική άσκηση μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση μιας υγιούς σύστασης σώματος. Η αεροβική άσκηση μπορεί να συνεισφέρει στο καρδιαγγειακό δαπανώντας παράλληλα ενέργεια. Πέραν όμως αυτής, η προπόνηση με αντιστάσεις μπορεί να βοηθήσει ανεξάρτητα του διατροφικού μας στόχου. Πιο συγκεκριμένα, ακόμα κι αν βρισκόμαστε σε θερμιδικό έλλειμμα η προπόνηση με αντιστάσεις μπορεί να βοηθήσει στο να χαθεί όσο το δυνατόν λιγότερη μυϊκή μάζα ή και στη διατήρησή της. Σε ό,τι έχει να κάνει με το ενεργειακό ισοζύγιο, είναι αυτό που πρέπει να μας αφορά στην προσπάθεια μας να χάσουμε βάρους. Παράλληλα, η σωστή αναλογία και των 3 μακροθρεπτικών συστατικών είναι κομβικής σημασίας προκειμένου να αποκομίσουμε το βέλτιστο όφελος
Συμπέρασμα
Η πρωτεΐνη ως ένα από τα τρία μακρομόρια που προσλαμβάνουμε μέσω της διατροφής έχει πολλούς και διαφορετικούς ρόλους. Πράγματι, μπορεί να μετατραπεί σε λίπος ή σε ενέργεια αλλά αυτό δεν είναι πάρα μια σειρά από φυσιολογικές βιοχημικές αντιδράσεις. Η δράση της είτε επιθυμούμε αύξηση, μείωση ή διατήρηση του βάρους μας είναι δεδομένη και για αυτό το λόγο θα πρέπει να συνιστά αναπόσπαστο κομμάτι της διατροφής μας.
