738
Διατροφή

Φυτική Μαργαρίνη, ο μύθος καταρρίπτεται

12 Φεβρουαρίου 2015

Οι φυτικές μαργαρίνες ανέπτυξαν κακή φήμη, όταν η μέθοδος παρασκευής τους οδηγούσε στη δημιουργία trans λιπαρών οξέων. Αυτά τα «κακά» λιπαρά, σχηματίζονται κατά τη διαδικασία υδρογόνωσης που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία τροφίμων για να σκληρύνουν τα έλαια. Ένα σημαντικό στοιχείο που πρέπει να κρατήσετε είναι ότι η μερική υδρογόνωση σαν μεθοδολογία, είναι αυτή που παράγει trans λιπαρά, ενώ η ολική (ή πλήρης) υδρογόνωση όχι.

Ενώ στη δεκαετία του ογδόντα η επιλογή φυτικών μαργαρινών θεωρήθηκε μια υγιεινή επιλογή (τις χρησιμοποιούσαν αντί για αγελαδινό βούτυρο), κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ενενήντα μελέτες έδειξαν ότι η κατανάλωσή τους οδηγούσε σε αυξημένα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης και μειωμένα επίπεδα της «καλής» (HDL) χοληστερόλης και σχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η εξέλιξη αυτή της έρευνας οδήγησε τις μεγαλύτερες βιομηχανίες μαργαρινών προς αναζήτηση νέων τεχνολογιών για να μηδενιστεί η περιεκτικότητά τους σε trans λιπαρά, αλλά και μικρότερες βιομηχανίες επηρεάστηκαν προς αυτή τη κατεύθυνση, λόγω και της αρνητικής δημοσιότητας σχετικά με τις επιβλαβείς επιπτώσεις των trans. Ως αποτέλεσμα, στην Ευρώπη, τα επίπεδα των trans λιπαρών οξέων σε προϊόντα φυτικής μαργαρίνης έχουν πλέον μειωθεί πλειοψηφικά σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, ενώ στην Ελλάδα όλες οι επώνυμες μαργαρίνες αλλά και το 99% των λιγότερο επώνυμων μαργαρινών που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά δεν παρασκευάζονται με την μέθοδο της υδρογόνωσης και δεν περιέχουν καθόλου trans λιπαρά.

Πιο αναλυτικά, στοιχεία από τη μελέτη TransFair έδειξαν ότι τα επίπεδα των trans λιπαρών το 1995-6 κυμαίνονταν μεταξύ 1 και 17% σε δημοσκόπηση 14 ευρωπαϊκών χωρών. Μέχρι σήμερα και δοκιμάζοντας διαφορετικούς συνδυασμούς ελαίων, ώστε να είναι μειωμένη η συγκέντρωση κορεσμένων λιπαρών, η μεθοδολογία εξελίχθηκε και πλέον από έρευνες έχει διαπιστωθεί ότι η βιομηχανία μαργαρινών κατάφερε να μειώσει δραματικά τα τρανς λιπαρά στις φυτικές μαργαρίνες, χωρίς ταυτόχρονη αύξηση του κορεσμένου λίπους. Επιπλέον, αναπτύχθηκαν νέα μίγματα ελαίων και νέες μέθοδοι παραγωγής φυτικών μαργαρινών, που εκτός του ότι είναι ελεύθερες trans λιπαρών μπορεί να έχουν επιλεκτικά αυξημένη συγκέντρωση ω3 «καλών» λιπαρών ή ακόμη και να έχουν εμπλουτιστεί, ως λειτουργικά τρόφιμα, με φυτοστερόλες που αποδεδειγμένα μειώνουν τη χοληστερόλη του αίματος.

Σε ανταπόκριση αυτής της εξέλιξης, έρευνες της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων, αλλά και τοπικών φορέων ανά τις χώρες της Ευρώπης έχουν δείξει ότι η πρόσληψη trans λιπαρών από τους Ευρωπαίους έχει μειωθεί έως και 40% σε ορισμένες χώρες, ενώ για άλλες φτάνει μόλις στο 0.5% της συνολικής ενεργειακής τους πρόσληψης.

Αξίζει να σημειώσουμε εδώ, ότι η πρόσληψη trans λιπαρών έχει να κάνει και με άλλα έτοιμα τρόφιμα, αλλά και την ποσότητα των τηγανητών φαγητών που καταναλώνει κανείς. Απαντώντας στον τίτλο του άρθρου ωστόσο, αναφορικά με τις φυτικές μαργαρίνες της αγοράς, στην πλειοψηφία τους είναι πλήρως προσαρμοσμένες στις απαιτήσεις του καταναλωτικού κοινού, ικανοποιώντας τον νέο τρόπο ζωής με προϊόντα trans-free, δηλαδή απαλλαγμένα από trans λιπαρά οξέα, ή με ίχνη trans λιπαρών οξέων (<1g /100g).

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα ψάχνετε στο σούπερ μάρκετ για την κατάλληλη φυτική μαργαρίνη, ανατρέξτε στις ετικέτες των προϊόντων και επιλέξτε εκείνη με τα λιγότερα κορεσμένα και αποφύγετε εκείνες που αναφέρουν «μερικώς υδρογονωμένα λιπαρά» στα συστατικά τους, που προδίδουν όπως είπαμε στην αρχή την παρουσία trans λιπαρών.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Becker, Haglund M and Wretling S, 2008. Fat and fatty acids in the Swedish diet. Analysis of market baskets 2005. National Food Administration. Report No 17.

Chulich G. et al. Margarine's trans-fatty acid composition: modifications during the last decades and new trends. Arch Latinoam Nutr. 2005 Dec;55(4):367-73

Eckel R. H. et al. Understanding the Complexity of Trans Fatty Acid Reduction in the American Diet: American Heart Association Trans Fat Conference 2006: Report of the Trans Fat Conference Planning Group. Circulation. 2007;115:2231-2246

EFSA (European Food Safety Authority), 2004. Opinion of the Scientific Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies on a request from the Commission related to the presence of trans fatty acids in foods and the effect on human health of the consumption of trans fatty acids. The EFSA Journal, 81, 1-49.

Idris N. A. et al. L. Interesterified palm products as alternatives to hydrogenation. Asia Pac J Clin Nutr 2005;14 (4): 396-401

Johansson L, Borgejordet A and Pedersen JI, 2006. [Trans fatty acids in the Norwegian diet]. Tidsskrift for Den Norske Laegeforening, 126, 760-763.

Männistö S, Ovaskainen M-L and Valsta L, eds, 2003. The national Findiet 2002 study. Publications of the National Public Health Institute, Helsinki.

Miskandar M. S. et al. Quality of margarine: fats selection and processing parameters. Asia Pac J Clin Nutr 2005;14 (4):387-395

Skeaff CM. Feasibility of recommending certain replacement or alternative fats. European Journal of Clinical Nutrition (2009) 63,S34–S49

Upritchard J. E. et al. Modern fat technology: what is the potential for heart health? Proceedings of the Nutrition Society (2005), 64, 379–386

  • Ειρήνη Βότση Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

    H Βότση Eιρήνη - Χρυσοβαλάντου είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, αυτή την περίοδο ακολουθεί μεταπτυχιακές σπουδές με εξειδίκευση στην Κλινική διατροφή. Εργάζεται στο διαιτολογικό γραφείο που διατηρεί στη Λήμνο απ’ το 2009.

×
×