Άλλες Παθήσεις

Αυτοάνοσα νοσήματα & διατροφή

03 Ιουλίου 2011
2769 Προβολές
3 λεπτά να διαβαστεί
Αυτοάνοσα νοσήματα & διατροφή

Photo source: www.bigstockphoto.com

Τα αυτοάνοσα νοσήματα χαρακτηρίζονται από καταστροφή ιστών του οργανισμού από το ίδιο του το αμυντικό σύστημα. O οργανισμός δηλαδή, αναγνωρίζει ως ξένα κάποια κύτταρά του και ενεργοποιεί τους αμυντικούς μηχανισμούς με σκοπό την καταπολέμησή τους. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων νοσημάτων είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η σκλήρυνση κατά πλάκας, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι, η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο, η κοιλιοκάκη, η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου κ.ά.

Ο ρόλος της δίαιτας στην πρόληψη των αυτοάνοσων νοσημάτων επικεντρώνεται στο αν και κατά πόσο η δίαιτα μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου, να βελτιώσει τα συμπτώματα και να αντισταθμίσει διατροφικές ελλείψεις θρεπτικών συστατικών. Οι μελέτες που έχουμε στη διάθεσή μας περιλαμβάνουν μικρό δείγμα, ο σχεδιασμός τους διαφέρει, πολλά από τα αποτελέσματά τους δε, είναι αντικρουόμενα.

Η νηστεία έχει μελετηθεί για τις επιδράσεις της στη ρευματοειδή αρθρίτιδα (ΡΑ). Συγκεκριμένα, έχει βρεθεί ότι μειώνει τα επίπεδα φλεγμονής, αν και ο ακριβής μηχανισμός της παραμένει άγνωστος. Η πεντοσιδίνη, ένα τελικό προϊόν προχωρημένης γλυκοζυλίωσης πρωτεϊνών και σακχάρων, σχετίζεται με την εκδήλωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Όσο αυξάνεται η ενεργότητα της νόσου, τόσο αυξάνεται η πεντοσιδίνη στα ούρα. Ο Iwashige (2004) μελέτησε το αν η νηστεία θα μείωνε την πεντοσιδίνη στα ούρα, όπως επίσης και την ενεργότητα της νόσου. Δέκα ασθενείς με ΡΑ ακολούθησαν δίαιτα περιορισμένων θερμίδων (1085 kcal/ημέρα) σε εναλλαγή με μέρες νηστείας. Η μελέτη διήρκεσε 54 μέρες. Η πεντοσιδίνη ούρων την πρώτη και την εικοστή πέμπτη μέρα δεν είχε μειωθεί, αλλά ήταν σημαντικά χαμηλότερη στο τέλος της μελέτης και η ενεργότητα της νόσου είχε ελαττωθεί. Αυτή ήταν μια μικρή μελέτη, που όμως έδειξε ότι η μειωμένη ενεργειακή πρόσληψη ίσως δρα ευεργετικά σε ασθενείς με ΡΑ, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι η σίτιση είναι επαρκής.

Άλλες μελέτες δείχνουν, ότι η χορτοφαγική δίαιτα βελτιώνει τα συμπτώματα της νόσου (Kjeldsen-Kragh, 1995). Άλλοι ερευνητές δεν βρήκαν κάποιο όφελος από τη χορτοφαγική δίαιτα (Rall 2000). Η υιοθέτηση ισορροπημένης επαρκούς διατροφής είναι σημαντική για τη διατήρηση της άμυνας του οργανισμού. Αν και υπάρχουν προβλήματα με τη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης στα αυτοάνοσα νοσήματα, κρίνεται σημαντική η πρόληψη διατροφικών ελλείψεων, που αλληλεπιδρούν με τη λειτουργία. Εφόσον η χορτοφαγική δίαιτα είναι πλούσια σε φυτοχημικά και αντιοξειδωτικά και οι μελέτες δείχνουν κάποιο όφελος, δεν θα έβλαπτε τους ασθενείς να τη δοκιμάσουν. Θα πρέπει όμως να έχουν υπόψη, ότι ίσως πάρει χρόνο μέχρι να δουν αποτελέσματα.

Μια χορτοφαγική δίαιτα ελεύθερη γλουτένης, ίσως να προστατεύει την καρδιά σε ασθενείς με ΡΑ. Σε μια μελέτη που έγινε από τον Elkan et al (2008), 38 ασθενείς που ακολούθησαν ελεύθερη γλουτένης χορτοφαγική δίαιτα είχαν μειωμένα επίπεδα LDL χοληστερόλης και αυξημένα καρδιοπροστατευτικά αντισώματα IgA anti-PC σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Συμπέρανε ότι τα Ω-3 λιπαρά οξέα βελτιώνουν μέτρια τα συμπτώματα σε ασθενείς με ΡΑ και παρέχουν καρδιοπροστασία. Άλλες δίαιτες, όπως η νηστεία, η χορτοφαγική και η δίαιτα αποκλεισμού τροφών είχαν όφελος σε μικρό αριθμό ασθενών αλλά η εφαρμογή τους ήταν ιδιαίτερα δύσκολη.

Οι Pattison et al (2004) βρήκαν ότι η υψηλή κατανάλωση ω-3 λιπαρών οξέων, φρούτων, λαχανικών και β-κρυπτοξανθίνης (καροτενοειδές) είχαν προστατευτική δράση, ενώ η χαμηλή πρόσληψη αντιοξειδωτικών, μείωνε τον κίνδυνο για ΡΑ. Όμως, ο μικρός αριθμός μελετών, δεν μας επιτρέπει να διεξάγουμε ασφαλή συμπεράσματα για το αν αυτές οι τροφές προλαμβάνουν την ΡΑ.

Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, είναι πολύ σημαντική. Υπερβάλλον βάρος επιβαρύνει τις αρθρώσεις, οι οποίες ίσως έχουν ήδη υποστεί βλάβη, εξαιτίας της νόσου.

Ακόμη, οι ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα εμφανίζουν συχνά καρδιαγγειακά νοσήματα. Για το λόγο αυτό, μια υγιεινή διατροφή, είναι κρίσιμης σημασίας. Συγκεκριμένα, τα λιπαρά της δίαιτας θα πρέπει να προέρχονται κυρίως από μονοακόρεστα και ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Καλές πηγές μονοακόρεστων είναι οι ελιές και το ελαιόλαδο, ενώ πλούσια σε ω-3 είναι τα λιπαρά ψάρια (σαρδέλες, σολομός, τόνος, σκουμπρί, ρέγγα κ.ά). Συστήνεται η κατανάλωση ψαριών 3-4 φορές την εβδομάδα.

Αν έχουμε να κάνουμε με αυτοάνοσα που αφορούν το γαστρεντερικό σύστημα, τότε ο κίνδυνος για διατροφικές ελλείψεις είναι ιδιαιτέρως αυξημένος. Η συμπληρωματική χορήγηση αντιοξειδωτικών βιταμινών E και C, σεληνίου και σιδήρου είναι συχνά απαραίτητη. Η βιταμίνη D χορηγείται σε ασθενείς που διαμένουν σε βόρειες χώρες όπου η ηλιοφάνεια είναι χαμηλή, σε ασθενείς με σκούρο δέρμα και σε ηλικιωμένους.

Πολλοί άνθρωποι με αυτοάνοσα νοσήματα θέλουν να πιστεύουν ότι μπορούν με τη δίαιτα να θεραπευτούν, αλλά τα πράγματα δεν είναι έτσι. Ξοδεύουν πολλά χρήματα σε εναλλακτικές τροφές, βότανα και φάρμακα, με την ελπίδα να ανακουφιστούν από τα συμπτώματα.

Δυστυχώς θεραπεία για τα αυτοάνοσα νοσήματα δεν υπάρχει. Οι μελέτες έχουν δείξει τα οφέλη μιας υγιεινής διατροφής που περιλαμβάνει επαρκείς ποσότητες βιταμινών, μετάλλων, βιταμίνης D, αντιοξειδωτικών και ω-3 λιπαρών οξέων, λίγο λίπος και λίγες θερμίδες. Συνεπώς, η βελτίωση της διατροφικής κατάστασης ασθενών με αυτοάνοσα νοσήματα, βελτιώνει σίγουρα την ποιότητα ζωής τους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Dale Ames Kline, Autoimmune Diseases and Diet, www.NutritionDimension.com 2009 edition

Iwashige K, Kouda K, et al. Calorie restricted diet and urinary pentosidine in patients with rheumatoid arthritis. J of Physiol An¬thropol Appl Human Sci, 23:19-24, 2002.

Kjeldsen-Kragh J, Mellbye OJ, Haugen M, et al.: Changes in laboratory variables in rheumatoid arthritis patients during a trial of fasting and one-year vegetarian diet. Scand J Rheumatol, 24(2):85, 1995.

Rall LC and Roubenoff R. The life cycle: nutrition and connective tissue health. Nutr Today, 35(4):142-150, 2000.

Elkan AC, Sjoberg B, et al. Gluten-free vegan diet induces decreased LDL and oxidized LDL levels and raised atheroprotective phosphorylcholine in patients with rheumatoid arthritis: a randomized study. Arth Res & Therapy, 10:R34, 2008.

Pattison DJ, Harrison RA, et al. The role of diet in susceptibility to rheumatoid arthritis: a systematic review. J Rheumatol, Jul;31(7):1310-9, 2004.

  • Ελένη Δελβινιώτη
    Ελένη Δελβινιώτη Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

    H Ελένη Δελβινιώτη είναι Νοσοκομειακή Διαιτολόγος – Διατροφολόγος. Εργάζεται στο Τμήμα Διατροφής του Ιπποκρατείου Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών όπου ασχολείται με τη διατροφική υποστήριξη ασθενών.

ΣΧΟΛΙΑ
Η medNutrition σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.