741
Οικογένεια

Τα σχολεία άνοιξαν. Τι διατροφικές επιλογές έχουν τα παιδιά στο σχολείο;

back to school

Photo source: www.bigstockphoto.com

Η σχολική χρονιά ξεκίνησε και οι μαθητές έδωσαν το παρόν στα σχολεία. Το σχολείο αποτελεί υπό μια έννοια το εργασιακό περιβάλλον των μαθητών, εάν λάβουμε υπόψη ότι παρακολουθούν καθημερινά 6 με 7 ώρες μαθήματα. Τι τρώνε όμως τα παιδιά στα διαλείμματα; Αποτελούν τα κυλικεία σημεία διατροφικής διαπαιδαγώγησης και υγείας γι’ αυτά;

Τι δείχνουν οι μελέτες;

Οι μέχρι σήμερα μελέτες δείχνουν ότι οι μαθητές επιλέγουν στα κυλικεία τρόφιμα, τις περισσότερες περιπτώσεις κακής ποιότητας, πλούσια σε λίπος, και ζάχαρη. Έρχεται να προστεθεί σε αυτή την κατάσταση και η αγορά τροφίμων χαμηλής θρεπτικής πυκνότητας και αναψυκτικών από φούρνους, περίπτερα και καφετέριες που λειτουργούν έξω από τα σχολεία. Γι΄ αυτό το λόγο όλο και περισσότερα παιδιά αντιμετωπίζουν προβλήματα με το βάρος τους και ότι συνεπάγεται αυτό, όπως υπέρταση, αυξημένη χοληστερίνη και τριγλυκερίδια.

Αν μάλιστα θεωρούμε τη σημερινή κατάσταση ανησυχητική, η αυριανή αναμένεται πολύ χειρότερη, και αυτό επειδή η παιδική παχυσαρκία αποτελεί το μέγιστο πρόβλημα στις αναπτυγμένες κοινωνίες. Σε πολλές χώρες η συχνότητα της έχει τριπλασιαστεί την τελευταία εικοσαετία. Το 20% των παιδιών σχολικής ηλικίας έχουν σωματικό λίπος περισσότερο από το ιδανικό, εκ των οποίων το ένα τέταρτο είναι παχύσαρκα. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τη Διεθνή Ομάδα Εργασίας Παχυσαρκίας (IOTF), κατατάσσεται μεταξύ των τριών πρώτων ευρωπαϊκών χωρών, όσον αφορά τη συχνότητα της παιδικής παχυσαρκίας. Μάλιστα, το 2004, το 32% των παιδιών ηλικίας 7 έως 11 ετών είχαν σωματικό βάρος μεγαλύτερο του φυσιολογικού, κατατάσσοντας την Ελλάδα στη δεύτερη θέση στην Ευρώπη.

Η οικογένεια, η πολιτεία – σχολείο, τα ΜΜΕ, το φιλικό περιβάλλον επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη διαμόρφωση των διατροφικών συνηθειών των μαθητών. Πόσο όμως σημαντικός είναι ο ρόλος του σχολείου στην υιοθέτηση των σωστών διατροφικών συνηθειών του μαθητή; 

Ποιες είναι οι διατάξεις της πολιτείας για τη διατροφή στα σχολεία;

Ο ρόλος της πολιτείας είναι αρκετά σημαντικός, καθώς είναι υπεύθυνη για τη θέσπιση κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς επίσης και των μηχανισμών ελέγχου εφαρμογής αυτού.

1. Συστάσεις 1994 (1)

  • Σάντουιτς και τοστ:
    α. σάντουιτς με τυρί,
    β. τοστ με τυρί.
  • Προαιρετική η προσθήκη μαργαρίνης και εποχιακών
    λαχανικών (π.χ. ντομάτα, μαρούλι)
  • Ψωμί τύπου 90%.
  • Τυριά ελληνικής παραγωγής.
  • Ψωμί πολυτελείας σε συσκευασία.
  • Κουλούρι σιμίτιο.
  • Σταφιδόψωμο, σε ατομική συσκευασία.
  • Φρυγανιές, σε μικρές συσκευασίες.
  • Γάλα παστεριωμένο, σε ατομική συσκευασία.
  • Γιαούρτι (χωρίς ζάχαρη ή άλλες προσμίξεις).
  • Φρούτα εποχής, πλυμένα, τυλιγμένα σε σελοφάν.
  • Φυσικοί χυμοί φρούτων (χωρίς ζάχαρη).
  • Ξηροί καρποί (σε μικρή συσκευασία)
  • Τυρόπιτα - Σπανακόπιτα, πολύ καλής ποιότητας.
  • Τσάι και λοιπά αφεψήματα.
  • Καφές (μόνο για το προσωπικό).

2. Συστάσεις 2006 (2)

  • Σάντουιτς - τοστ τυποποιημένα.
    Με ψωμί ολικής αλέσεως ή λευκό. Συνιστάται ολικής αλέσεως.
    Με τυρί ή και γαλοπούλα.
  • Από τα λαχανικά επιτρέπεται η προσθήκη ντομάτας.
  • Χωρίς μαγιονέζα. Δε συνιστάται η προσθήκη βουτύρου ή μαργαρίνης. Αν προστεθεί μαργαρίνη τότε η
    περιεκτικότητα της σε trans λιπαρά δεν πρέπει να υπερβαίνει το 2% των ολικών λιπιδίων.
  • Απλά αρτοσκευάσματα. Όλα τα απλά αρτοσκευάσματα όπως: οι φρυγανιές, τα αρτίδια, τα φρατζολάκια, τα σησαμένια κουλούρια, τα παξιμάδια, τα κριτσίνια, (αν περιέχονται λιπαρές ουσίες τα trans λιπαρά δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 2% των ολικών λιπιδίων), σε ατομική συσκευασία (έως 50 g.).
  • Διάφορα αρτοσκευάσματα. Από την κατηγορία αυτή επιτρέπονται μόνο τα παρακάτω.
    Α. Σταφιδόψωμο, σε ατομική συσκευασία (έως 60 g.).
    Β. Μουστοκούλουρα, σε ατομική συσκευασία (έως 60 g.).
    Γ. Μπισκότα απλά, χωρίς γέμιση, σε ατομική συσκευασία (έως 60 g.) με τις παρακάτω προδιαγραφές:
    1. Η περιεκτικότητα τους σε trans λιπαρά να μην υπερβαίνει το 2% των ολικών λιπιδίων.
    2. Ανά 100 γραμμάρια προϊόντος:
    (α) η ζάχαρη να μην υπερβαίνει τα 10 g.,
    (β) τα ολικά λιπαρά να μην υπερβαίνουν τα 10 g.,
    (γ) τα κορεσμένα λιπαρά να μην υπερβαίνουν τα 5 g. και
    (δ) το νάτριο να μην υπερβαίνει τα 0,5 g.
    Δ. Τυρόπιτα - σπανακόπιτα, (βάρους έως 200 g.) Με τυρί φέτα ή κασέρι
  • Γιαούρτι « παντός τύπου», χωρίς συνθετικές γλυκαντικές ουσίες. Συνιστάται γιαούρτι χαμηλό σε λιπαρά.
  • Φρέσκα φρούτα καλά πλυμένα και σε ατομική συσκευασία.
  • Ξηρά φρούτα (σύκα, δαμάσκηνα, βερίκοκα και σταφίδες) σε ατομική συσκευασία (έως 50 g.).
  • Γάλα χαμηλό σε λιπαρά, γάλα πλήρες και γάλα με κακάο χωρίς συνθετικές γλυκαντικές ουσίες, σε ατομική συσκευασία (έως 250 ml για το γάλα με κακάο, έως 500 ml για το σκέτο γάλα).
    Συνιστάται γάλα χαμηλό σε λιπαρά
  • Ρυζόγαλο απλό, κρέμα απλή (χωρίς την προσθήκη άλλων συστατικών και έως 150 ml).
  • Φυσικοί χυμοί φρούτων (100% χυμός), χωρίς πρόσθετη ζάχαρη, σε ατομική συσκευασία (έως 330 ml).
  • Ξηροί καρποί, ανάλατοι, σε ατομική συσκευασία (έως 50 g.). [όχι στα δημοτικά σχολεία]
  • Μέλι, σε ατομική συσκευασία. [όχι στα δημοτικά σχολεία]
  • Χαλβάς και παστέλι (παντός τύπου), σε ατομική συσκευασία (έως 50 g.)
  • Σοκολάτα υγείας και γάλακτος, χωρίς γέμιση, σε μικρή συσκευασία (έως 30 g.). [όχι στα δημοτικά σχολεία]
  • Εμφιαλωμένο νερό, του 0,5 λίτρου.
  • Καφές και αφεψήματα μόνο για το προσωπικό.

(1) ΥΑ Υ3Ε/7810/93/18.3.94 – ΦΕΚ 216/τΒ’/1.4.94
(2) YA ΔΥ1g/Γ.Π./OIΚ.93828/2006 – ΦΕΚ 1183/Β’/31.8.2006

Πράγματι, όπως φαίνεται στον πίνακα η πολιτεία πρόσφατα άλλαξε την υγειονομική διάταξη αναφορικά με τον καθορισμό προϊόντων που διατίθενται από τα κυλικεία δημοσίων και ιδιωτικών σχολείων. Γίνεται διαχωρισμός του καταλόγου τροφίμων μεταξύ Δημοτικού, Γυμνασίου – Λυκείου και των Νυχτερινών σχολείων, επειδή οι μαθητές του Γυμνάσιου – Λυκείου και Νυχτερινών σχολείων είναι ωριμότεροι στο να αποφασίσουν και να επιλέξουν την τροφή τους. Επιπλέον, τα παιδιά του Δημοτικού χρειάζονται προσοχή σε θέματα ασφάλειας κατά την κατανάλωση τροφών, όπως φρούτα με φλούδες και κουκούτσια και μικροί και σκληροί καρποί.

 

ta sxoleia anoiksan ti diatrofikes epiloges exoun ta paidia sto sxoleio inside 2

 

Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στις δύο διατάξεις;

Μια σημαντική ποιοτική διαφορά στις δύο διατάξεις είναι ότι πλέον καθορίζεται ο τύπος των προστιθέμενων στα τρόφιμα λιπιδίων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον περιορισμό των trans λιπαρών οξέων και των αρνητικών επιδράσεων αυτών στην υγεία των παιδιών. Αυτά τα λιπαρά αυξάνουν την κακή (LDL) χοληστερίνη και μειώνουν την καλή (HDL). Σύμφωνα με τις διεθνείς συστάσεις η ημερήσια κατανάλωση trans λιπαρών οξέων πρέπει να είναι μικρότερη του 1% του ολικού ποσού καταναλισκόμενων λιπιδίων.

Στη νέα διάταξη καθορίζεται το μέγεθος της συσκευασίας που διατίθεται, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο. Οι προτεινόμενες συσκευασίες βασίζονται στη λογική της πρότυπης μικρομερίδας και έχουν υπολογιστεί με βάση τις συνιστώμενες ημερήσιες θερμίδες για τις ηλικιακές ομάδες 7- 18 ετών (για αγόρια και κορίτσια με μέτρια φυσική δραστηριότητα). Το μέγεθος της συσκευασίας επιλέχθηκε έτσι ώστε να αποφευχθεί η υπερκατανάλωση ενέργειας (θερμίδων) και ταυτόχρονα να εξασφαλιστεί η κατανάλωση της επαρκούς ποσότητας.

Επιπρόσθετα συστήνονται, χωρίς όμως να απαγορεύονται και άλλες επιλογές, τα γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλά σε λιπαρά και δημητριακά ολικής άλεσης. Η σύσταση για τα γαλακτοκομικά προϊόντα ακολουθεί τις οδηγίες του Π. Ο. Υ. και έγκυρων παιδιατρικών εταιρειών με στόχο την πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων, που εξαρτώνται από την διατροφή και στην περίπτωση των δημητριακών, η σύσταση αυτή βασίζεται στην τεκμηριωμένη ευεργετική επίδραση των φυτικών ινών (μη αμυλούχων πολυσακχαριτών) στην υγεία και ακολουθεί επίσης τις οδηγίες του Π. Ο. Υ.

Προβλέπεται στη νέα διάταξη η χρήση τυποποιημένων τροφίμων στις κατηγορίες που αυτό κρίνεται απαραίτητο. Για παράδειγμα στα σάντουιτς και τοστ η απόφαση ελήφθη με βασικό γνώμονα την ασφάλεια των διατιθέμενων τροφίμων. Η χρησιμοποίηση των τυποποιημένων προϊόντων προσφέρει επιπρόσθετα τα πλεονεκτήματα της αναγραφής της ποιότητας των υλικών μέσω της διατροφικής σήμανσης και επομένως τη δυνατότητα ελέγχου της παρεχόμενης ποιότητας. Παράλληλα, θα γίνει πρακτικά εφικτός ο έλεγχος των συστατικών και η ποιότητα των προστιθέμενων λιπιδίων (π. χ. η περιεκτικότητα σε κορεσμένα και trans λιπαρά). Στην περίπτωση των τροφίμων που δεν είναι τυποποιημένα και προς το παρόν είναι δύσκολη η άμεση τυποποίηση τους, όπως η τυρόπιτα και σπανακόπιτα, προτείνεται η σύσταση τους με τυρί φέτα ή κασέρι και ζύμη με προδιαγραφές για τα trans λιπαρά. Η περιεκτικότητα της ζύμης σε trans λιπαρά να μην υπερβαίνει το 2% των ολικών προστιθέμενων λιπιδίων.

Προστίθεται στον κατάλογο του Γυμνασίου - Λυκείου η σοκολάτα, τρόφιμο που πρέπει να καταναλώνεται με μέτρο από τους μαθητές. Η απόφαση αυτή ελήφθη με την προϋπόθεση ότι θα αφορά την μικρή συσκευασία των 30g και θα συνοδεύεται από ενημέρωση των παιδιών για τη συχνότητα και τον τρόπο κατανάλωσης της (όχι περισσότερο από 2 φορές εβδομαδιαίως), Η σοκολάτα αποφασίστηκε να συμπεριληφθεί στον κατάλογο λόγω της μεγάλης προτίμησης της από τους εφήβους και λόγω των επιστημονικών ενδείξεων ότι η περιστασιακή κατανάλωση της σε μικρές ποσότητες δεν είναι επιζήμια. Στον κατάλογο επίσης συμπεριλαμβάνονται και τα μπισκότα για τα οποία όμως προσδιορίζονται συγκεκριμένες προδιαγραφές για την συσκευασία και την περιεκτικότητα τους σε ζάχαρη, λιπαρά (ολικά και κορεσμένα) και νάτριο. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι τα περισσότερα μπισκότα που διατίθενται στην αγορά έχουν μεγάλη θερμιδική αξία και υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, ζάχαρη και νάτριο. Γι' αυτό το λόγο μπορούν να διατίθενται στα παιδιά μόνο αν πληρούν τις προδιαγραφές που έχουν τεθεί από την Υγειονομική Διάταξη, οι οποίες εξασφαλίζουν την καταλληλότητα για την πώληση στα σχολικά κυλικεία. Συνιστώνται μπισκότα ολικής αλέσεως.

Στον κατάλογο του Γυμνασίου - Λυκείου συμπεριλαμβάνονται το παστέλι, ο χαλβάς και το μέλι. Τα προϊόντα αυτά αποφασίστηκε να συμπεριληφθούν στον κατάλογο λόγω της διατροφικής τους αξίας και την εξοικείωση των μαθητών με το παραδοσιακό Ελληνικό τρόφιμο. Η απόφαση αυτή ελήφθη με την προϋπόθεση ότι θα αφορά τη μικρή συσκευασία και θα πρέπει να συνοδεύεται από ενημέρωση των παιδιών για τη συχνότητα και τον τρόπο κατανάλωσης τους, ώστε να αποφευχθούν οι δυσμενείς επιδράσεις από την υπερκατανάλωση τους, που είναι η παχυσαρκία και η οδοντική τερηδόνα.

 

ta sxoleia anoiksan ti diatrofikes epiloges exoun ta paidia sto sxoleio inside

 

Εφαρμόζονται αυτές οι διατάξεις;

Σε έρευνα που διεξήχθη το 2002 σε κυλικεία από το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών (ΚΕΠΚΑ) - όταν ήταν σε ισχύ η προηγούμενη διάταξη- τα αποτελέσματα ήταν αποθαρρυντικά, διότι το 14% των κυλικείων πωλούσαν λουκουμάδες, καραμέλες και γκοφρέτες, το 21% πωλούσαν λουκανόπιτες, ζαμπονοκασερόπιτες, σάντουιτς με αλλαντικά, μπουγάτσες και πεϊνιρλί, το 30% πωλούσαν γάλα κακάο και γλειφιτζούρια, το 36% πωλούσαν χυμούς με ζάχαρη, αναψυκτικά και πατατάκια (τσιπς), το 43% πωλούσαν πίτσα, το 50% των κυλικείων πωλούσαν μπισκότα, το 57% των κυλικείων πωλούσαν κρουασάν και τσίχλες.

Οι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2006 από ελεγκτές των Διευθύνσεων Υγειονομικών Ελέγχων και Προστασίας του Καταναλωτή, σε 106 κυλικεία σχολικών συγκροτημάτων, εκ των οποίων 54 είναι κυλικεία σχολείων Α/θμιας εκπαίδευσης και 52 είναι κυλικεία σχολείων Β/θμιας εκπαίδευσης και αντιστοιχεί στο ένα τρίτο των σχολείων, της ευρύτερης περιφέρειας της Νομαρχίας Πειραιά.

Οι ελεγκτές της Νομαρχίας Πειραιά διαπίστωσαν ότι

  • 10 κυλικεία δεν είχαν την απαιτούμενη άδεια
  • για 24 κυλικεία συντάχθηκαν υγειονομικές εκθέσεις προς τον αρμόδιο εισαγγελέα. Όλα τα κυλικεία διέθεταν προς πώληση είδη πέραν των επιτρεπομένων
  • σε 35 κυλικεία έγιναν αυστηρές υγειονομικές συστάσεις. Και σε αυτήν την περίπτωση το σύνολο και των 35 κυλικείων πωλούσε είδη πέραν των επιτρεπομένων, αλλά σε μικρότερο αριθμό τεμαχίων και για το λόγο αυτό και έγινε σύσταση για απομάκρυνσή τους
  • στα υπόλοιπα 37 κυλικεία δεν διαπιστώθηκε καμία παράβαση
  • από το σύνολο των κυλικείων, 7 δεν διέθεταν τιμοκαταλόγους και επιβλήθηκε επιτόπου διοικητικό πρόστιμο

Περίπου λοιπόν 6 στα 10 σχολικά κυλικεία πωλούσαν τρόφιμα που δεν προβλέπονται από την υγειονομική διάταξη την στιγμή που η αναλογία στην αντίστοιχη έρευνά τον Σεπτέμβριο του 2006 ήταν 3 στα 10, ενώ ένα ποσοστό της τάξης του 10 % εξακολουθεί να μην είχε την απαιτούμενη άδεια και για το λόγο αυτό παραπέμφθηκαν στους οικείους λόγω αρμοδιότητας δήμους.

Το ερώτημα που τίθεται είναι, γιατί δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις;

Σύμφωνα με την σχετική υπουργική απόφαση του 2004 <Οι εισπράξεις από τη λειτουργία του κυλικείου του κάθε σχολείου αποτελούν έσοδο της αρμόδιας σχολικής Επιτροπής και θα διατίθενται για την κάλυψη ή συμπλήρωση των δαπανών λειτουργίας σχολείου>. Οπότε, γίνεται σαφές ότι, τα κυλικεία θεωρούνται πηγή εσόδων για την κάλυψη των λειτουργικών ελλειμμάτων των σχολικών μονάδων. Ως εκ τούτου οι διαγωνισμοί για τη μίσθωση των κυλικείων να μην έχουν ως βασική προϋπόθεση τη σωστή επιλογή και την καλή ποιότητα των ειδών διατροφής, που διατίθενται στους μαθητές, αλλά τη μεγιστοποίηση των εσόδων για τη λειτουργία του σχολείου. Οι εντατικοί υγειονομικοί έλεγχοι έχουν βέβαια την αξία τους και αμβλύνουν το πρόβλημα, που όμως δεν θα αντιμετωπιστεί ριζικά αν δεν αναιρεθεί η αιτία που τα δημιουργεί.

Σε αντίθεση με την Ελλάδα, οι άλλες χώρες προσφέρουν εδώ και αρκετά χρόνια υγιεινά σχολικά μενού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί αυτό της Μ. Βρετανίας, όπου η εκστρατεία του διάσημου σεφ Τζέιμι Όλιβερ ήταν πετυχημένη και αποκλείστηκαν ήδη τα ανθυγιεινά σνακ από τα σχολεία. Επίσης, το 2005 το υπουργείο Παιδείας δημιούργησε έναν οργανισμό υπεύθυνο για το υγιεινό σχολικό φαγητό. Στη Γαλλία και την Ιταλία, οι σύλλογοι γονέων συνεργάζονται με τους διατροφολόγους και έτσι αποφασίζουν από κοινού τι θα προσφέρεται στα παιδιά στις σχολικές καντίνες και τα εστιατόρια. Σε ότι αφορά τα ολοήμερα σχολεία της Ευρώπης, εδώ και πολλά χρόνια διαθέτουν τραπεζαρίες, όπου σερβίρεται μαγειρευτό φαγητό.

Στην Αμερική το πρόβλημα της παχυσαρκίας έχει πάρει εφιαλτικές διαστάσεις. Γι΄ αυτό και ο Αμερικάνικος Διαιτολογικός Σύλλογος (ADA) προτείνει, πρώτη φορά εγγράφως, ότι οι παρεμβάσεις για το υπερβάλλον βάρος σε παιδική ηλικία απαιτούν ένα συνδυασμό πολυδιάστατων προγραμμάτων που θα βασίζονται στην οικογένεια και στο σχολείο, και θα περιλαμβάνουν την προώθηση της σωματικής δραστηριότητας, την εκπαίδευση των γονέων, συμβουλευτική καθοδήγηση για τη συμπεριφορά και εκπαίδευση σχετικά με τη διατροφή.

Η σχολική ζωή είναι μία καίριας σημασίας περίοδος για την εκμάθηση και εφαρμογή υγιεινών συμπεριφορών. Ουσιαστικά, τα σχολικά γεύματα θα έπρεπε να αποτελούν τμήμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας στο πλαίσιο της σχολικής ζωής. Η ποιότητα και η ποσότητα των τροφών και των ροφημάτων που καταναλώνονται στο σχολείο έχουν τεράστια δυνητική επίδραση στην υγεία και την ευζωία των παιδιών. Τα περισσότερα παιδιά περνούν σημαντικό μέρος της ζωής τους στο σχολείο. Επιπλέον, τα σχολικά γεύματα παρέχουν το 30-35% της ημερήσιας πρόσληψης ενέργειας και συμμετέχουν σημαντικά στην πρόσληψη θρεπτικών ουσιών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και στην Νέα Ζηλανδία έχουν γίνει κινήσεις για την απομάκρυνση των ανθρακούχων αναψυκτικών που περιέχουν γλυκαντικές ουσίες από το σχολεία.

Τι θα πρέπει να κάνουν γονείς και μαθητές;

Μην αγοράζετε και μην καταναλώνετε:

  1. τρόφιμα στα οποία έχει περάσει η ημερομηνία λήξης τους ή απουσιάζει η ετικέτα.
  2. τρόφιμα με εμφανή αλλοίωση στο χρώμα, στη σύσταση και στην οσμή
    -γάλα με οσμή αλλοιωμένου, ξυνή ή πικρή γεύση, «κομμένο» με εμφάνιση πηγμάτων.
    -γιαούρτι με πικρή γεύση, εμφάνιση μούχλας ή σπασμένη συσκευασία
    -τυρί με εμφάνιση μούχλας, ανώμαλη γεύση, οσμή ταγγισμένου, οπές που δείχνουν ανώμαλη ζύμωση
  3. τρόφιμα που διατηρούνται στο ψυγείο και έχει διογκωθεί η συσκευασία τους (γιατί η διόγκωση έχει προκληθεί από βακτήρια που παράγουν αέρα).
  4. αρτοσκευάσματα, τυρόπιτες ή σάντουϊτς τα οποία δεν βρίσκονται μέσα σε κλειστούς περιέκτες ή βιτρίνες έκθεσης ώστε να προστατεύονται από την σκόνη, τα έντομα και άλλες ρυπάνσεις.
  5. έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα (μη συσκευασμένα) τα οποία χειρίζεται προσωπικό του κυλικείου που συγχρόνως χειρίζεται χρήματα.

Ποιος είναι ο ρόλος των γονέων;

Μάλιστα, πολλές φορές τίθεται και το ερώτημα ποιανού ρόλος είναι σημαντικότερος για την διατροφική εκπαίδευση του παιδιού; της οικογένεια ή του σχολείου – πολιτείας; Η σωστή απάντηση είναι και των δύο, και αυτό διότι το παιδί θα αποδεχτεί ευκολότερα το μήνυμα της υιοθέτησης ενός ισορροπημένου τρόπου διατροφής, όταν το λαμβάνει από πολλές διαφορετικές πηγές.

Το σχολικό φαγητό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το πρωινό γεύμα. Ένα σωστό πρωινό πρέπει να καλύπτει περίπου το 25% (1/4) των θρεπτικών και ενεργειακών αναγκών που χρειάζεται το παιδί καθημερινά. Συνεπώς, η σύνθεση του πρωινού του, πρέπει να αποτελείται και από τις τρεις θερμιδογόνες ομάδες θρεπτικών συστατικών, τα λιπαρά, τους υδατάνθρακες και τις πρωτεΐνες.

Στη χώρα μας ενώ ένα μεγάλο ποσοστό των παιδιών παίρνει πρωινό πριν φύγει στο σχολείο, παρατηρούμε ότι σημαντικό ποσοστό των παιδιών αυτών πίνει πλέον μόνο γάλα ή προσλαμβάνει και κάποιο άλλο υδατανθρακούχο τρόφιμο, το οποίο συνήθως δεν είναι δημητριακά πρωινού, γεγονός που θεωρείται αρνητικό με βάση τις έρευνες που έγιναν στο εξωτερικό. Ακόμη λιγότερα παιδιά παίρνουν φρούτα ή φρέσκο χυμό φρούτων ή αβγό στο πρωινό τους. Η ελλιπής πρόσληψη πρωινού ωθεί προς την κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε θερμίδες, λιπαρά και ζάχαρη.

Στις Η.Π.Α., έχοντας γνώση όλων αυτών των ευεργετικών επιδράσεων του πρωινού γεύματος στα παιδιά, έχει ξεκινήσει μέσω του Food Research and Action Center από το 1990, ένα ειδικό διατροφικό πρόγραμμα στα σχολεία, το School Breakfast Program, όπου διατίθεται στα σχολεία πρωινό γεύμα ιδιαίτερα ισορροπημένο, το οποίο μάλιστα προσφέρεται δωρεάν σε 7,1 εκατομμύρια παιδιά χαμηλών οικονομικών τάξεων!

Επειδή στην Ελλάδα δεν υφίσταται κάποιο αντίστοιχο πρόγραμμα στα σχολεία, θα πρέπει οι γονείς από μόνοι τους να ασχοληθούν με την διατροφή των παιδιών τους. Γενικότερα, οι γονείς θα πρέπει να έχουν στο μυαλό τους, πως τα παιδιά αν βλέπουν τους ίδιους να τρώνε πρωινό, είναι πολύ πιθανότερο να ακολουθήσουν και τα ίδια αυτήν την τόσο σημαντική συνήθεια του πρωινού γεύματος και να την διατηρήσουν για την υπόλοιπη ζωή τους.

Ένα ισορροπημένο πρωινό θα πρέπει να περιλαμβάνει μια ποικιλία τροφίμων, σε καθημερινή βάση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών και των φυτικών ινών. Ορισμένες καλές προτάσεις για πρωινό είναι:

  • 1 φλιτζάνι γάλα με δημητριακά πρωινού χωρίς προσθήκη ζάχαρης και 1 φρούτο,
  • 1 τοστ (με ψωμί ολικής άλεσης και τυρί) και 1 φυσικό χυμό,
  • 1 φλιτζάνι γάλα ημιαποβουτυρωμένο, 1-2 φέτες ψωμί με μαργαρίνη και μέλι και 1 φρούτο,
  • 1 φλιτζάνι γάλα ημιαποβουτυρωμένο, 1 κουλούρι Θεσσαλονίκης και 1 φρούτο,
  • 1 γιαούρτι ημιαποβουτυρωμένο με αδρά επεξεργασμένα δημητριακά πρωινού και 1 φρούτο
  • 1 φλιτζάνι γάλα ημιαποβουτυρωμένο, 3 μπισκότα digestive

Επίλογος

Το κυλικείο είναι ένα χώρος με μεγάλη σημασία για την σχολική υγεία και μπορεί να λειτουργήσει ως φορέας προαγωγής της υγείας των μαθητών και των διδασκόντων, προωθώντας ένα υγιεινό μοντέλο διατροφής. Η υγιεινή διατροφή των παιδιών έχει σαν αποτέλεσμα την βελτίωση της δυνατότητας μάθησης και σχολικής επίδοσης, την ενδυνάμωση της θετικής εικόνας για το σώμα τους, την αύξηση της αυτοπεποίθησης τους και την πρόληψη εμφάνισης στην ενήλικη ζωή χρόνιων νοσημάτων. Γι΄ αυτό το λόγο απαιτείται συνεργασία μεταξύ παιδιάτρων, διαιτολόγων, εκπαιδευτών και ειδικών σε θέματα σχολικής υγείας με τα αντίστοιχα αρμόδια τμήματα της Πολιτείας.

  • Πάρης Παπαχρήστος Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

    Ο Πάρης Παπαχρήστος είναι Διαιτολόγος Διατροφολόγος, MSc, ιδρυτής του πρώτου portal διατροφής σε Ελλάδα και Κύπρο, όπου διατηρεί ένα πολυδιαιτολογικό γραφείο στο Παγκράτι, παρέχοντας διαιτολογικές υπηρεσίες.

  • Κωνσταντίνος Κούτσικας Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, Μ.Sc.

    Ο Κων/νος Κούτσικας είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος με μεταπτυχιακό δίπλωμα (Μ. Sc.) στην Κλινική Διατροφή και συγγραφέας του Ελληνικού Χορτοφαγικού βιβλίου «Κρέας; Όχι ευχαριστώ!». Παρέχει εξατομικευμένες διαιτολογικές υπηρεσίες στο γραφείο του, στη Θεσσαλονίκη.

×
×