Διατροφή

Κλιματική αλλαγή - πώς επιδρά στην ποιότητα της τροφής;

της Μαρίας Βησαροπούλου
23 Δεκεμβρίου 2014
1 λεπτό να διαβαστεί
Κλιματική αλλαγή - πώς επιδρά στην ποιότητα της τροφής;

Photo source: www.bigstockphoto.com

Μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα, η μέση θερμοκρασία το καλοκαίρι θα υπερβεί το πιο καυτό καλοκαίρι που έχει καταγραφεί σε όλες τις περιοχές, με δυνητικά σοβαρές συνέπειες για την παραγωγή τροφίμων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Οι επιπτώσεις στη διατροφική ποιότητα διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή, αλλά σε γενικές γραμμές, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι πιθανή μια μείωση κατά 10% στις αποδόσεις των επιπέδων ζωτικών συστατικών (ψευδαργύρου, σιδήρου, πρωτεϊνών κ.ά.), σε τρόφιμα όπως το σιτάρι και το ρύζι μέχρι το 2050.

Η εξέλιξη αυτή μπορεί να έχει επιπτώσεις για την υγεία εκατομμυρίων ή και δισεκατομμυρίων ανθρώπων, ιδίως στις φτωχότερες χώρες. Ήδη, σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού υποφέρει από έλλειψη σιδήρου και ψευδαργύρου που είναι απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την καλή υγεία του ανθρώπινου οργανισμού.

Σχεδόν δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι παίρνουν από τα δημητριακά και τα όσπρια τουλάχιστον το 70% του σιδήρου και του ψευδαργύρου του οργανισμού τους. Δεν αποτελεί ενδεδειγμένη λύση να τρώει κανείς στο μέλλον περισσότερο για να αναπληρώσει την ελλιπή θρεπτική αξία των τροφίμων, γιατί αυτό θα είχε ως συνέπεια την παχυσαρκία και διάφορες παθήσεις (διαβήτης, καρδιοπάθειες κ.ά.).

Επίσης, η ικανότητα των μικροοργανισμών (π.χ. βακτήρια, ιοί, παράσιτα) να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται επηρεάζεται από το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένης της θερμοκρασίας και της υγρασίας. Πολλά τροφιμογενή παθογόνα, όπως το Salmonella και το Campylobacter, αναπτύσσονται γρήγορα σε θερμές και υγρές συνθήκες.

Έτσι, οι κλιματικές αλλαγές μπορεί να επηρεάσουν την εξάπλωση ή μετάδοση τροφιμογενών παθογόνων. Για παράδειγμα, θερμότερες θερμοκρασίες το καλοκαίρι ή ηπιότεροι χειμώνες μπορεί να αυξήσουν την πληθώρα παρασίτων, όπως τα έντομα και τα τρωκτικά, τα οποία μπορούν να εξαπλώσουν τροφιμογενή παθογόνα. Ομοίως, οι υπερβολικές βροχοπτώσεις που οδηγούν σε πλημμύρες μπορεί να βοηθήσουν στη μεταφορά τροφιμογενών παθογόνων στις γεωργικές καλλιέργειες. Έτσι, η κλιματική αλλαγή μπορεί να μεταβάλει την εκδήλωση τροφιμογενών νοσημάτων ή/και την ικανότητα των παθογόνων να τις προκαλούν.

Η αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών μπορεί, επίσης, να επιδράσει στην ανάπτυξη επικίνδυνων άλγεων, τα οποία παράγουν θαλάσσιες βιοτοξίνες. Αυτές συσσωρεύονται στα οστρακόδερμα, π.χ. σε μύδια, κυδώνια και σε ορισμένα ψάρια που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή τροφίμων και θα μπορούσαν να προκαλέσουν ασθένειες. Μια πρόσφατη έξαρση της δηλητηρίασης ciguatera (προκαλείται μετά την κατανάλωση κάποιων ειδών ψαριού στων οποίων τη σάρκα έχει συσσωρευτεί η τοξίνη ciguatoxin έπειτα από κατανάλωση πλαγκτόν που την παράγει) που σχετίζεται με την κατανάλωση επιμολυσμένων ψαριών έχει αναφερθεί στα Κανάρια Νησιά, με τουλάχιστον 10 ανθρώπους να έχουν προσβληθεί.

Η ακριβής αξιολόγηση όλων των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ασφάλεια τροφίμων είναι αδύνατη. Παρ’ όλα αυτά, το πιθανότερο είναι ότι θα παρατηρηθούν κάποιες εξάρσεις σε μικροβιολογικούς και χημικούς κινδύνους. Η έκταση των επιπτώσεων που θα προκληθούν από αυτούς τους κινδύνους θα εξαρτηθεί από τον τύπο τους και τις τοπικές συνθήκες και πρακτικές.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Lake I, Hooper L, Abdelhamid A, Bentham G, Boxall A, Draper A, Fairweather-Tait S, Hulme M, Hunter P, Nichols G, Waldron K. Climate Change and Food Security: Health Impacts in Developed Countries. Environ Health Perspect. November 2012; Volume 120. Issue 11. DOI:10.1289/ehp.1104424

Dangour A, Dodhia S, Hayter A, Allen E, Lock K, Uauy R. Nutritional quality of organic foods: a systematic review. Am J Clin Nutr. 2009; 90:680–685

FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations). 2008. Climate Change: Implications for Food Safety. Rome:FAO

Hegerl G, Luterbacher J, González-Rouco F, Tett S, Crowley T, Xoplaki E. Influence of human and natural forcing on European seasonal temperatures. 2011. Nat Geosci 4:99–103

  • Μαρία Βησαροπούλου
    Μαρία Βησαροπούλου Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

    Η Βησαροπούλου Μαρία είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, απόφοιτος του τμήματος Διατροφής και Διαιτολογίας του Αλεξάνδρειου Τεχνολογικού Ιδρύματος Θεσσαλονίκης. Εργάζεται στο δικό της διαιτολογικό γραφείο στην Καρδίτσα και ως εκπαιδευτικός στο δημόσιο ΙΕΚ Καρδίτσας και στα Κέντρα δια Βίου Μάθησης για την εκπαίδευση των ενηλίκων σχετικά με θέματα υγιεινής διατροφής.

     

ΣΧΟΛΙΑ
Η medNutrition σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.