Λεξικό Διατροφής

Γύρη

της Δέσποινας Γκακνή & της Μαρίας-Ευριδίκης Σταθακάρου
28 Μαρτίου 2019
195468 Προβολές
5 λεπτά να διαβαστεί
Τελευταία ενημέρωση 07 Μαΐου 2021
gyri louloudiwn diatrofiki aksia

Photo source: www.bigstockphoto.com

Η γύρη είναι η ουσία που συλλέγουν οι μέλισσες από τα άνθη διαφόρων φυτών και τη μεταφέρουν στις κυψέλες τους, όπου και την αποθηκεύουν. Κατά τη διάρκεια αυτής της μεταφοράς, η γύρη, αναμειγνύεται με άλλες ουσίες που παράγουν οι μέλισσες όπως νέκταρ και σάλιο. Η γύρη περιέχει έναν πλούτο θρεπτικών συστατικών και αποτελεί τη βασική πηγή τροφής των μελισσών, με την οποία θα τραφούν οι γόνοι τους.  

Οι μελισσοκόμοι συλλέγουν τη γύρη στο τέλος της άνοιξης και στις αρχές του καλοκαιριού. Η γύρη που υπάρχει διαθέσιμη στο εμπόριο μοιάζει με μικρούς σβόλους καλαμποκάλευρου και έχει το χρώμα του μελιού. Η γεύση της καθώς και η σύστασή της δεν είναι σταθερή και εξαρτάται κάθε φορά από τα φυτά από τα οποία την συλλέγουν οι μέλισσες και από την εποχή στην οποία τη συλλέγουν οι μελισσοκόμοι.  

Εξαιτίας της πληθώρας των θρεπτικών συστατικών που περιέχει, η γύρη, δεν χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως βασικό συστατικό της διατροφής των μελισσών. Η χρήση της είναι διαδεδομένη και στον άνθρωπο ως φυτικό συμπλήρωμα διατροφής με πολλά και σημαντικά οφέλη για την υγεία του.   

Η χημική σύσταση της γύρης  

Η γύρη των μελισσών διαθέτει ένα εντυπωσιακό θρεπτικό προφίλ. Περιέχει πάνω από 250 βιολογικά δραστικές ουσίες, οι κυριότερες των οποίων είναι οι πρωτεΐνες και τα αμινοξέα, οι υδατάνθρακες και τα σάκχαρα, τα λιπίδια και τα ελεύθερα λιπαρά οξέα, καθώς και οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία. Η ακριβής περιεκτικότητα της γύρης σε αυτά τα θρεπτικά συστατικά ποικίλει όπως αναφέραμε παραπάνω αναλόγως με τα χαρακτηριστικά της χλωρίδας από την οποία προήλθε. Σε γενικές γραμμές η σύστασή της είναι:  

  • Πρωτεΐνες: 35%  
  • Υδατάνθρακες: 40% 
  • Λιπίδια: 5% 
  • Νερό: 5-10% 
  • Άλλες ουσίες: 5-15% 

Η τελευταία κατηγορία περιλαμβάνει τις βιταμίνες (κυρίως φυλλικό οξύ, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και προβιταμίνη Α), τα ιχνοστοιχεία όπως το σελήνιο και ο σίδηρος καθώς και μία πληθώρα αντιοξειδωτικών ουσιών μεταξύ των οποίων φλαβονοειδή, καροτενοειδή, κερσετίνη και γλουταθειόνη. Η περιεκτικότητα της γύρης συγκεκριμένα σε σελήνιο είναι ιδιαίτερα υψηλή, αφού 1 κουταλιά της σούπας (περίπου 12,5% gr) αποδίδει 500% περισσότερο σελήνιο από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση. 

Ιδιαιτέρως διάσημη είναι η γύρη για την υψηλή περιεκτικότητά της σε πρωτεΐνες και αμινοξέα. Χαρακτηριστικά, στην ίδια ποσότητα, η γύρη αποδίδει περισσότερες πρωτεΐνες και αμινοξέα στον οργανισμό σε σχέση με το βοδινό κρέας, τα αυγά και το τυρί. Η μισή περίπου ποσότητα των πρωτεϊνών που περιέχει η γύρη είναι με τη μορφή ελεύθερων αμινοξέων, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν πιο εύκολα από το σώμα μας. Η υψηλή περιεκτικότητα της γύρης σε πρωτεΐνες και αμινοξέα, την καθιστά ως ιδανικό τρόφιμο για άτομα που ακολουθούν χορτοφαγική διατροφή. Πιο συγκεκριμένα, έχουμε:

Γύρη μέλισσας 1 tbsp (10gr) Value per 100 gr
Μακροθρεπτικά
Ενέργεια (kcal) 40 400
Πρωτεΐνες (g) 2.00 20.00
Λίπος (g) 0.00 0.00
Υδατάνθρακες (g) 7.00 70.00
Διαιτητικές ίνες (g) 1.0 10.0
Σάκχαρα (g) 4.00 40.00
Μέταλλα
Νάτριο, Na (mg) 0 0

Οφέλη της γύρης για την υγεία  

Η γύρη των μελισσών έχει συσχετιστεί με αρκετά οφέλη για τον ανθρώπινο οργανισμό. Αν και υπάρχει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον, οι περισσότερες μελέτες που αφορούν τη γύρη μέχρι αυτή τη στιγμή, έχουν γίνει σε ζώα και σε δοκιμαστικούς σωλήνες. Είναι, επομένως, απαραίτητες περισσότερες μελέτες στον άνθρωπο για να μπορέσουμε να καταλήξουμε σε ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τη συσχέτιση της γύρης με την υγεία του ανθρώπου. Παρακάτω παρουσιάζονται τα κυριότερα οφέλη της γύρης για τον ανθρώπινο οργανισμό.  

1. Ενισχύει την αντιοξειδωτική δύναμη του οργανισμού

Η γύρη περιέχει μία μεγάλη ποικιλία αντιοξειδωτικών ουσιών, οι οποίες μπορούν να συμβάλλουν στην προστασία του οργανισμού από ελεύθερες ρίζες, οι οποίες με τη σειρά τους συνδέονται με χρόνιες παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ και ο καρκίνος.  

Διαβάστε Επίσης: Πώς να ενισχύσετε τη διατροφή με αντιοξειδωτικά;

2. Βελτιώνει την υγεία της καρδιάς

Έχει φανεί σε μελέτες στα ζώα, ότι η γύρη μπορεί να μειώσει τα επίπεδα χοληστερόλης και συγκεκριμένα της «κακής» LDL χοληστερόλης, συμβάλλοντας έτσι σε μία προστασία από τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Επιπλέον, τα αντιοξειδωτικά της γύρης μπορούν να προστατεύσουν τα λιπίδια από οξείδωση, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο καρδιακής νόσου.  

3. Έχει αντιφλεγμονώδη δράση 

Σύμφωνα με μελέτες, τα αντιοξειδωτικά που συγκεντρώνει η γύρη μπορούν να μειώσουν την φλεγμονή και το πρήξιμο. Επιπλέον, ορισμένες ενώσεις που περιέχονται στη γύρη μπορούν να καταστέλλουν βιολογικές διεργασίες που διεγείρουν την παραγωγή φλεγμονωδών ορμονών όπως ο παράγοντας νέκρωσης όγκων (TNF).  

4. Ενισχύει την άμυνα του οργανισμού

Υπάρχουν μελέτες που επιβεβαιώνουν ότι η γύρη των μελισσών έχει ισχυρές αντιμικροβιακές ιδιότητες και παρόμοια δράση με αυτή των αντιβιοτικών. Εξαιτίας των αντιοξειδωτικών ουσιών της και της αντιμικροβιακής της δράσης, η γύρη, θεωρείται ότι συμβάλλει σημαντικά στην τόνωση του ανοσοποιητικού συστήματος και προσφέρει μία γερή ασπίδα απέναντι σε ιώσεις και λοιμώξεις.    

5. Καταπραΰνει παθήσεις του δέρματος και βοηθάει στην επούλωση των πληγών

Η γύρη των μελισσών φαίνεται ότι βελτιώνει την εικόνα του δέρματος σε περιπτώσεις όπως εκζέματα και ψωρίαση. Επιπλέον, έρευνες έχουν δείξει ότι η χρήση εκχυλίσματος γύρης σε έγκαυμα είχε καλύτερα αποτελέσματα και λιγότερες παρενέργειες έναντι των τυποποιημένων φαρμάκων. Η αντιμικροβιακή δράση της γύρης, από την άλλη, μπορεί να αποτρέψει μολύνσεις, έναν σημαντικό παράγονται κινδύνου που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη διαδικασία επούλωσης δερματικών εκδορών, εγκαυμάτων, γρατζουνιών κ.α.   

6. Ενισχύει την καλή λειτουργία του ήπατος 

Μελέτες σε ζώα έχουν διαπιστώσει ότι η γύρη των μελισσών μπορεί να ενισχύσει τις αποτοξινωτικές ικανότητες του ήπατος. Άλλες μελέτες δείχνουν ότι τα αντιοξειδωτικά της γύρης των μελισσών προστατεύουν το ήπαρ από βλάβες από διάφορες τοξικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων και των υπερβολικών δόσεων φαρμάκων.  

7. Διευκολύνει από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης

Μελέτες έχουν δείξει ότι η γύρη των μελισσών μπορεί να ανακουφίσει από τα ενοχλητικά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως τις εξάψεις.  

Διαβάστε Επίσης: Εμμηνόπαυση, πώς σχετίζεται η Διατροφή;

Η γύρη των μελισσών έχει συσχετιστεί και με άλλα πιθανά οφέλη για την υγεία όπως η θεραπεία του άσθματος, η θεραπεία του εθισμού, η βελτίωση της υγείας του προστάτη, η απώλεια βάρους και η αύξηση της αθλητικής απόδοσης. Παρόλα αυτά, τα ερευνητικά δεδομένα δυστυχώς δεν επαρκούν προς το παρόν για να καταλήξουμε σε ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με αυτούς τους ισχυρισμούς.   

Διατροφικές Ιδιότητες της Γύρης

Όσον αφορά στις «διατροφικές» της ιδιότητες, η γύρη συμβάλλει στη ρύθμιση και βελτίωση του μεταβολισμού των πρωτεϊνών. Έτσι λοιπόν, μπορεί να ωφελήσει στην αποκατάσταση υποσιτιζόμενων ασθενών, σε περιπτώσεις έλλειψης όρεξης, έντονης σωματικής και πνευματικής κόπωσης. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί να είναι ευεργετική για,

  • ηλικιωμένους με μεγάλες απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά
  • μετεγχειρητικούς ασθενείς
  • νοσηλευόμενους ασθενείς με κίνδυνο νοσηρότητας/θνησιμότητας
  • καρκινοπαθείς που υπόκεινται σε χημειοθεραπεία/ακτινοβολία
  • παιδιά με έλλειψη όρεξης
  • άτομα που ασκούνται έντονα

Πώς θα καταναλώσετε τη γύρη;

Στο εμπόριο συνήθως μπορείτε να βρείτε τη γύρη σε τρεις μορφές. Στη νωπή, στην αποξηραμένη και σε ταμπλέτες.

Η νωπή γύρη, είναι αυτή που έχει υποστεί τη μικρότερη επεξεργασία και έχει την υψηλότερη περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά. Η νωπή γύρη, εκτός των άλλων, έχει και σπουδαίο προβιοτικό ρόλο, καθώς τα μικρόβια που περιέχει είναι απαραίτητα για την εντερική χλωρίδα. Στην περίπτωση της αποξηραμένης γύρης, τα θρεπτικά συστατικά μειώνονται έως και 30-40%. Η νωπή γύρη πρέπει να φυλάσσεται στο ψυγείο σε χαμηλές θερμοκρασίες ή και στην κατάψυξη, ενώ η αποξηραμένη δεν χρειάζεται ψυγείο.  

Παρενέργειες από την κατανάλωση γύρης

Η γύρη των μελισσών γενικά είναι ασφαλής για τους περισσότερους ανθρώπους, εφόσον λαμβάνεται με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού σας και για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα. Παρά τις ευεργετικές της ιδιότητες, η γύρη μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Πιο συγκεκριμένα, στο προϊόν μπορεί να εντοπιστούν αντιβιοτικά, βακτήρια, μυκοτοξίνες, φυτοφάρμακα αλλά και βαρέα μέταλλα. Για αυτό, σε ορισμένες περιπτώσεις είναι προτιμότερη η κατανάλωση τυποποιημένων δισκίων γύρης. Επιπλέον, άτομα τα οποία εμφανίζουν ατοπία ή είναι επιρρεπείς σε αλλεργίες θα πρέπει να αποφεύγουν τη γύρη καθώς έχουν παρατηρηθεί επεισόδια αναφυλαξίας. Τέλος, η κατανάλωση γύρης αντενδείκνυται για γυναίκες έγκυες ή θηλάζουσες.

Σε περίπτωση που δοκιμάζετε γύρη για πρώτη φορά καλό θα ήταν να δοκιμάσετε μία μικρή ποσότητα και να είστε σε εγρήγορση. Εάν τυχόν παρουσιάσετε κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα, διακόψτε αμέσως τη χρήση της και συμβουλευτείτε το  γιατρό σας. 

Ποια η ασφαλής δοσολογία;

Γενικά, δεν έχει οριστεί κάποια συγκεκριμένη ασφαλής δοσολογία για τη γύρη των λουλουδιών. Ωστόσο, προτείνεται η κατανάλωσή της να ξεκινάει με ¼ κουταλάκι του γλυκού και σταδιακά να φτάσει μέχρι τις 2 κουταλιές της σούπας. Πιο ειδικά, τα παιδιά θα πρέπει να ξεκινήσουν μόνο με λίγους κόκκους. Με αυτή τη διαδικασία, μπορούμε να εντοπίσουμε τυχόν ανεπιθύμητη παρενέργεια ώστε να σταματήσουμε άμεσα τη λήψη της γύρης.

Συμπερασματικά

Η γύρη λουλουδιών αποτελεί μια πλήρη τροφή για τον ανθρώπινο οργανισμό. Χάρη στην ιδιαίτερη σύστασή της προσφέρει μοναδικές ιδιότητες για την υγεία διευκολύνοντας την καθημερινότητα του ανθρώπου. Ωστόσο, απαιτείται προσοχή στην ποιότητα αλλά και στην ποσότητα που καταναλώνεται. Επίσης, δε θα πρέπει να ξεχνάμε και τις προσωπικές μας ιδιαιτερότητες καθώς ενέχει κίνδυνος αλλεργικών αντιδράσεων. Σε κάθε περίπτωση, η σύσταση κατανάλωσης ή αποφυγής της γύρης οφείλει να γίνεται εξατομικευμένα με κύριο γνώμονα ένα ολοκληρωμένο ιατρικό ιστορικό.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Martinello M. and Mutinelli F., Antioxidant Activity in Bee Products: A Review. Antioxidants (Basel). 2021 Jan; 10(1): 71.

Al-Kahtani S., Taha E., Khan K., Ansari M., Farag S., Shawer D., Elnabawy E., Effect of harvest season on the nutritional value of bee pollen protein, Plos One Journal 2020 December 28

Wong C., (medically reviewed) Kroner A., The Health Benefits of Bee Pollen, verywell health. 2020 July 07

Denisow B., Denisow‐Pietrzyk M., Biological and therapeutic properties of bee pollen: a review, Journal of the Science of Food and Agriculture. 2016 March 25

Δέσποινα Γκακνή
Δέσποινα Γκακνή Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.
Μαρία-Ευριδίκη Σταθακάρου
Μαρία-Ευριδίκη Σταθακάρου Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Η Μαρία-Ευριδίκη Σταθακάρου είναι απόφοιτη του τμήματος Διατροφής και Διαιτολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Πραγματοποίησε την πρακτική της άσκηση στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών ενώ ασχολείται με την αρθρογράφηση στο portal του Μednutrition.