Οικογένεια

Στρες: Πώς επηρεάζει τη διατροφή των εφήβων;

της Μαρίας Αρβανίτη
08 Φεβρουαρίου 2012
721 Προβολές
2 λεπτά να διαβαστεί
Στρες: Πώς επηρεάζει τη διατροφή των εφήβων;

Photo source: www.bigstockphoto.com

Στη σημερινή εποχή, με τους γρήγορους ρυθμούς και τις αυξημένες απαιτήσεις, το στρες έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Σύμφωνα με δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο Πανελλήνιο Συνέδριο Διαιτολογίας – Διατροφής, το οποίο πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο στην Αθήνα, το στρες σε φυσιολογικά επίπεδα, είναι ένας υγιής έμφυτος μηχανισμός, που στοχεύει στην επιβίωση του ατόμου, ενισχύοντας και επισπεύδοντας τις αντιδράσεις του σε στιγμές κινδύνου ή αβεβαιότητας και είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της ομοιόστασης.

Σε κατάσταση στρες το ανθρώπινο σώμα παράγει πληθώρα ορμονών, με κυριότερες την αδρεναλίνη, την νοραδρεναλίνη και την κορτιζόλη. Αξίζει να σημειωθεί ότι το στρες αρχίζει να αποτελεί πρόβλημα όταν συναντάται σε υψηλά επίπεδα και για μεγάλες χρονικές περιόδους. Υπολογίζεται ότι το 50% των προβλημάτων των σύγχρονων ανθρώπων σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με το στρες. Μια άλλη μακροχρόνια αντίδραση στο στρες, είναι η υιοθέτηση ανθυγιεινών συνηθειών, όπως του καπνίσματος, των λανθασμένων διατροφικών συνηθειών, της χρήσης ναρκωτικών ουσιών, της κατανάλωσης οινοπνεύματος, της έλλειψης σωματικής άσκησης.

Τα θεμέλια για την υγεία, όπως οι ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες, καθιερώνονται κατά τα αρχικά στάδια της παιδικής και εφηβικής ηλικίας, και συνεχίζουν κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής. Κατά την περίοδο της εφηβείας, οι διατροφικές απαιτήσεις των εφήβων είναι ιδιαίτερα αυξημένες, γιατί από την μια υπάρχει η επιτάχυνση της ανάπτυξης και από την άλλη η αύξηση της φυσικής τους δραστηριότητας.

Η εφηβική ηλικία εμφανίζεται τη δεύτερη δεκαετία ζωής και χαρακτηρίζεται από την ταχεία ωρίμανση των βιολογικών, ψυχολογικών και σωματικών χαρακτηριστικών του παιδιού. Μεγάλη ανησυχία σχετικά με την τρέχουσα εφηβική διατροφή περιλαμβάνει η ανεπαρκής πρόσληψη φρούτων, λαχανικών και γαλακτοκομικών προϊόντων. Η διατροφή των εφήβων επηρεάζεται από διάφορους προσωπικούς και κοινωνικούς παράγοντες (π.χ. τις διατροφικές προτιμήσεις, το φύλο, την εκπαίδευση, την κοινωνικο-οικονομική κατάσταση, την προέλευση), καθώς και περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως τα τρόφιμα στο οικιακό περιβάλλον, τη γονική διατροφική συμπεριφορά και τη διαθεσιμότητα των fast-food. Οι κακές διατροφικές συνήθειες των εφήβων καθώς και οι πιέσεις που δέχονται από το κοινωνικό και κυρίως από το οικογενειακό περιβάλλον, τους καθιστούν επιρρεπείς σε διατροφικές και ψυχικές διαταραχές, όπως η παχυσαρκία, η κατάθλιψη, η βουλιμία κ.ά.

Το χρόνιο στρες διεγείρει την κατανάλωση τροφίμων με «κενές θερμίδες», τα οποία είναι υψηλής ενεργειακής πυκνότητας, λόγω του υψηλού σακχάρου και περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες. Επιδημιολογικές και πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι το στρες μπορεί τόσο να αυξήσει, όσο και να μειώσει την όρεξη, καθώς και να αλλάξει τις διατροφικές επιλογές τροφίμων σε πιο ανθυγιεινές επιλογές (περισσότερα πατατάκια, γλυκά, μπισκότα ή fast food, και λιγότερα φρούτα και λαχανικά) στις γυναίκες, αλλά όχι στους άνδρες.

Πρόσφατα, η μελέτη HELENA (Healthy Lifestyle in Europe by Nutrition in Adolescence), η οποία πραγματοποιήθηκε σε εφήβους (Συν=704, ηλικίας 12–17 ετών) σε 5 διαφορετικές Ευρωπαϊκές χώρες (Γάνδη, Στοκχόλμη, Σαραγόσα, Αθήνα και τη Βιέννη) βρήκε ότι τόσο τα αγόρια, όσο και τα κορίτσια, όταν έχουν άγχος «ρίχνουν» την ποιότητα της διατροφής τους και αυξάνουν τις ποσότητες που καταναλώνουν. Υποστηρίζεται, λοιπόν, η υπόθεση ότι το στρες μπορεί να επηρεάσει τη διαιτητική συμπεριφορά των «εφήβων», μειώνοντας την ποιότητα διατροφής τους. Απαιτούνται αποτελεσματικές εκστρατείες πρόληψης για την εκπαίδευση των εφήβων με σκοπό την αντιμετώπιση του στρες.

Καλό θα ήταν όταν οι έφηβοι νιώθουν πιεσμένοι και αγχωμένοι, να φροντίσουν τα εξής:

  • την αποφυγή των επεξεργασμένων υδατανθράκων (λευκό ψωμί, αποφλοιωμένο ρύζι, άσπρα μακαρόνια)
  • την επαρκή πρόσληψη απαραίτητων αμινοξέων (πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας – κρέας, κοτόπουλο, ψάρι, αβγό, γάλα)
  • την κατανάλωση τροφών που οδηγούν σε αύξηση της παραγωγής σεροτονίνης (λιπαρά ψάρια, ξηροί καρποί, όσπρια)
  • την επαρκή πρόσληψη ω-3 λιπαρών οξέων (αμύγδαλα, καρύδια, σολομός, σαρδέλα, τόνος, πέστροφα)
  • την ισορροπημένη συχνότητα γευμάτων
  • την επαρκή ενυδάτωση του σώματος
  • την καθημερινή άσκηση
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Viner, R & Macfarlane, A (2005) ABC of adolescence – health promotion. BMJ 330, 527–529.

Neumark-Sztainer, D, Story, M, Resnick, MD, et al. (1998) Lessons learned about adolescent nutrition from the Minnesota Adolescent Health Survey. J Am Diet Assoc 98, 1449–1456

Arcan, C, Neumark-Sztainer, D, Hannan, P, et al. (2007) Parental eating behaviours, home food environment and adolescent intakes of fruits, vegetables and dairy foods: longitudinal findings from Project EAT. Public Health Nutr 10, 1257–1265

Ho, SY, Wong, BYM, Lo, WS, et al. (2010) Neighbourhood food environment and dietary intakes in adolescents: sex and perceived family affluence as moderators. Int J Pediatr Obes 5, 420–427

Matthys, C, De Henauw, S, Maes, L, et al. (2006) Adolescents’ education and their diet recorded by 7-day food records. Soz Praventivmed 51, 80–90

Hoglund, D, Samuelson, G & Mark, A (1998) Food habits in Swedish adolescents in relation to socioeconomic conditions. Eur J Clin Nutr 52, 784–789

Dallman, MF, Pecoraro, NC & la Fleur, SE (2005) Chronic stress and comfort foods: self-medication and abdominal obesity. Brain Behav Immun 19, 275–280Gibson, EL (2006) Emotional influences on food choice: sensory, physiological and psychological pathways. Physiol Behav 89, 53–61

Oliver, G & Wardle, J (1999) Perceived effects of stress on food choice. Physiol Behav 66, 511–515

Stone, AA & Brownell, KD (1994) The stress-eating paradox – multiple daily measurements in adult males and females. Psychol Health 9, 425–436

Habhab, S, Sheldon, JP & Loeb, RC (2009) The relationship between stress, dietary restraint, and food preferences in women. Appetite 52, 437–444

Kandiah, J, Yake, M, Jones, J, et al. (2006) Stress influences appetite and comfort food preferences in college women. Nutr Res 26, 118–123

Mikolajczyk, RT, El Ansari, W & Maxwell, AE (2009) Food consumption frequency and perceived stress and depressive symptoms among students in three European countries. Nutr J 8, 31

Zellner, DA, Loaiza, S, Gonzalez, Z, et al. (2006) Food selection changes under stress. Physiol Behav 87, 789–793Zellner, DA, Saito, S & Gonzalez, J (2007) The effect of stress on men's food selection. Appetite 49, 696–699

Vriendt, TD, Clays Ε, Huybrechts, Ι, et al. (2011) European adolescents’ level of perceived stress is inversely related to their diet quality: the Healthy Lifestyle in Europe by Nutrition in Adolescence study. British Journal of Nutrition, 1-10

  • Μαρία Αρβανίτη
    Μαρία Αρβανίτη Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc.

    Γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Πειραιά. Αποφοίτησε το 2002 από το Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφολογία του Πανεπιστημίου Greenwich, στη Μεγάλη Βρετανία.

ΣΧΟΛΙΑ
Η medNutrition σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.