Λεξικό Διατροφής

Ινσουλινοαντίσταση

22 Σεπτεμβρίου 2015
20574 Προβολές
3 λεπτά να διαβαστεί
Ινσουλινοαντίσταση

Η ινσουλίνη είναι η ορμόνη που καθορίζει την ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα και την απορρόφηση της, δηλαδή την πρόσληψη της από τα μυϊκά και λιπώδη κύτταρα, καθώς και την αναστολή της παραγωγή της από το ήπαρ. Η ινσουλινοαντίσταση αναφέρεται στο παθολογικό σήμα της ινσουλίνης στα λιποκύτταρα, μυϊκά κύτταρα και ηπατοκύτταρα, τα οποία δεν αντιδρούν σωστά στις συγκεντρώσεις της γλυκόζης, και απαιτούν μεγαλύτερη συγκέντρωση ινσουλίνης για να εισέλθει αυτή στα κύτταρα.

Ποιες είναι οι μορφές της ινσουλινοαντίστασης;

Η ινσουλινοαντίσταση περιλαμβάνει τρεις μορφές: την περιφερική, που παρατηρείται ελαττωμένη πρόσληψη γλυκόζης από σκελετικούς μύες, την ηπατική, όπου έχουμε ελαττωμένη αναστολή της παραγωγής γλυκόζης από το ήπαρ και οποία σχετίζεται με αυξημένη γλυκόζη στο αίμα και την κυτταρική, που χαρακτηρίζεται από την ενδοκυττάρια ελάττωση της ινσουλίνης.

Πως μετράμε την αντίσταση στην ινσουλίνη;

Υπάρχουν διάφορες τεχνικές με τις οποίες μπορούμε να ανιχνεύσουμε την ινσουλινοαντίσταση, οι πιο γνωστές είναι η ευγλυκαιμική υπερινσουλιναιμική καμπύλη και ένα μαθηματικό μοντέλο εκτίμησης της ευαισθησίας της ινσουλίνης, που υπολογίζεται από απλές μετρήσεις γλυκόζης και ινσουλίνης νηστείας και ονομάζεται HOMA.

Ποια είναι τα αίτια της ινσουλινοαντίστασης;

Γενετικοί παράγοντες

Τα αίτια της ινσουλινοαντίστασης μπορεί να είναι γενετικά, με μεταλλάξεις γονιδίων, λόγω αντισωμάτων ή αύξησης ορμονών αλλά και περιβαλλοντικά συνδυασμένα με την εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων όπως παχυσαρκία, διαβήτη, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, νεφρική νόσο και καρκίνο.

Η παχυσαρκία και ειδικότερα η κεντρικού τύπου παχυσαρκία με συσσωρευμένο λίπος σπλαχνικά γύρω από την κοιλιά θεωρείται μια από τις πιο συχνές αιτίες εμφάνισης της αντίστασης στην ινσουλίνη. Η φλεγμονή που δημιουργείται λόγω του κοιλιακού λίπους επηρεάζει την ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου και του διαβήτη τύπου 2.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες

Οι διατροφικές συνήθειες, το κάπνισμα, οι διαταραχές ύπνου και η μειωμένη φυσική δραστηριότητα είναι κάποιοι περιβαλλοντικοί τροποποιήσιμοι παράγοντες που επηρεάζουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι υψηλές τιμές γλυκόζης στο αίμα, κεντρικού τύπου παχυσαρκία με συσσώρευση λίπους γύρω από την περιοχή της κοιλιάς, δυσκολία στην απώλεια βάρους, κούραση, υπνηλία, έλλειψη συγκέντρωσης, αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων, αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Ινσουλινοαντίσταση και προδιαβήτης

Η ινσουλινοαντίσταση αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, εφόσον ο προδιαβήτης εμφανίζεται σε άτομα που έχουν ήδη αντίσταση στην ινσουλίνη. Οι έρευνες δείχνουν ότι αν τα άτομα με προδιαβήτη δεν αλλάξουν τις υγιεινοδιατητικές τους συνήθειες, θα εμφανίσουν διαβήτη μέσα στα επόμενα χρόνια. Για προδιαβήτη θα πρέπει να ελέγχονται όλοι οι παχύσαρκοι, όσοι κάνουν καθιστική ζωή, έχουν οικογενειακό ιστορικό διαβήτη, υψηλή αρτηριακή πίεση, γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και όσοι νοσούν από καρδιαγγειακή νόσο.

Η διατροφική αντιμετώπιση της αντίστασης στην ινσουλίνη

Η διατροφική αντιμετώπιση της αντίστασης στην ινσουλίνη βασίζεται στις αρχές μιας ισορροπημένης διατροφής και στο πρότυπο της Μεσογειακής Πυραμίδας. Στις περιπτώσεις που το άτομο με αντίσταση στην ινσουλίνη έχει επιπλέον βάρος, θα πρέπει να ακολουθήσει ένα διαιτολόγιο με μειωμένες θερμίδες με σκοπό την απώλεια βάρους. Γενικότερα, καλό είναι να υπάρχει μια κατανομή των θερμίδων στη διάρκεια της ημέρας σε 5-6 γεύματα, 3 κύρια και 2-3 ενδιάμεσα τύπου σνακ.

Υδατάνθρακες

Η διατροφή θα πρέπει να περιλαμβάνει σύνθετους υδατάνθρακες, όπως δημητριακά ολικής αλέσεως, καστανό ρύζι, γλυκοπατάτα, όσπρια, φρούτα και λαχανικά. Θα πρέπει να αποφεύγονται οι απλοί υδατάνθρακες καθώς και αυτοί με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη όπως η ζάχαρη, τα αναψυκτικά, τα αρτοσκευάσματα και τα ζυμαρικά από λευκό αλεύρι καθώς και τα πολύ ώριμα φρούτα. 

Λαχανικά και φρούτα

Το καθημερινό διαιτολόγιο θα πρέπει να είναι πλούσιο σε λαχανικά και φρούτα, που προσφέρουν αρκετές φυτικές ίνες και προκαλούν κορεσμό. Ακόμη, θα πρέπει να περιοριστεί το κορεσμένο λίπος που υπάρχει στα ζωικά προϊόντα και να προτιμώνται γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά, να αφαιρείται το ορατό λίπος και το δέρμα από το κρέας και τα ψάρια, και το ελαιόλαδο να αποτελεί την κύρια πηγή λίπους.

Ω-3 λιπαρά

Επιπλέον, η αύξηση κατανάλωσης ω-3 λιπαρών οξέων που βρίσκονται στο ελαιόλαδο, τα λιπαρά ψάρια, τα καρύδια και άλλες φυτικές πηγές λίπους με ταυτόχρονη μείωση των τρανς λιπαρών, τα οποία υπάρχουν σε τηγανητά και επεξεργασμένα τρόφιμα, ενδεχομένως να μειώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Στο παραπάνω έρχεται να προστεθεί και έρευνα από την οποία προκύπτει ότι τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D3 σχετίζονται με την εμφάνιση αντίστασης στην ινσουλίνη, άρα θα πρέπει να καταναλώνουμε επαρκής ποσότητας μέσα από λιπαρά τρόφιμα που την περιέχουν.

Άσκηση

Πολύ σημαντική θεωρείται η άσκηση, που βοηθάει στον καλύτερο έλεγχο της γλυκόζης και στη μείωση της ινσουλινοαντίστασης. Ιδανικά, 30 λεπτά ήπιας αερόβιας άσκησης καθημερινά θα βοηθήσει στην επίτευξη του στόχου. Η άσκηση μπορεί να είναι οποιαδήποτε μορφής και όχι απαραίτητα ένα οργανωμένο άθλημα, για παράδειγμα μπορεί να είναι περπάτημα σε έντονο ρυθμό, ποδήλατο, κολύμβηση, χορό, κηπουρική κτλ.

Φαρμακευτική αγωγή

Τέλος, σε άτομα με διαγνωσμένη ινσουλινοαντίσταση ή προδιαβήτη, η φαρμακευτική αγωγή που ακολουθείται όπου είναι απαραίτητο, είναι το αντιδιαβητικό φάρμακο μετφορμίνη. Έχει αποδειχθεί πιο αποτελεσματικό στην πρόληψη ή στην καθυστέρηση εμφάνισης του διαβήτη τύπου 2 ακόμα και σε γυναίκες με ιστορικό διαβήτη κύησης.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

DeFronzo RA, Ferrannini E. Insulin resistance. A multifaceted syndrome responsible for NIDDM, obesity, hypertension, dyslipidemia, and atherosclerotic cardiovascular disease. Diabetes Care 1991;14: 173–194.

Muniyappa R, Montagnani M, Koh KK, Quon MJ. Cardiovascular actions of insulin. Endocrine Reviews 2007; 28:463–491.

Muniyappa R, Lee S, Chen H, and Quon J. M Current approaches for assessing insulin sensitivity and resistance in vivo: advantages, limitations, and appropriate usage Am J Physiol Endocrinol Metab 294:15-26, 2008

Matthaei S at all. Pathophysiology and Pharmacological Treatment of Insulin Resistance Endocrine Reviews 2000; 21(6): 585–618

Τριανταφύλλου Α., Τρακατέλλη Χ., Τριανταφύλλου Γ., Γκαλιαγκούση Ε.,  Ανυφαντή Π., Δούμα Σ.. Μελέτη της συσχέτισης της αντίστασης στην ινσουλίνη με δείκτες μικροαγγειοπάθειας σε πληθυσμό νεοδιαγνωσμένων υπερτασικών ασθενών και νορμοτασικών ατόμων. Αρτηριακή Υπέρταση, 2017, 26, 2: 123-129.

Οικονόμου Φ., Διαμαντή-Κανδαράκη Ε. Σύνδρομο αντίστασης στην ινσουλίνη-εκτίμηση ευαισθησίας/ αντίστασης στην ινσουλίνη in vivo στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2. ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12Ο Σ ΚΥΚΛΟ Σ - ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ

  • Ειρήνη Κοντοπίδου
    Ειρήνη Κοντοπίδου Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

    H Eιρήνη Κοντοπίδου είναι Κλινικός Διαιτολόγος, με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση (M.Sc.) στην χημεία και τεχνολογία τροφίμων. Εργάζεται ως ακαδημαϊκή υπεύθυνη του προγράμματος Διαιτολογίας του Μητροπολιτικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης και παρέχει διαιτολογικές υπηρεσίες στο γραφείο της στην Πυλαία Θεσσαλονίκης.