747
Παχυσαρκία

Ο ΔΜΣ στο μικροσκόπιο

07 Δεκεμβρίου 2012
Ο ΔΜΣ στο μικροσκόπιο

Photo source: www.bigstockphoto.com

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) είναι το εργαλείο που χρησιμποποιείται ευρύτατα για την αξιολόγηση του βάρους. Ουσιαστικά αποτελεί ένα εργαλείο εκτίμησης του ποσοστού λίπους του σώματος και υπολογίζεται με βάση την εξίσωση:

ΔΜΣ=Β/ Υ2 Σύμφωνα με το αποτέλεσμα το βάρος κατηγοριοποιείται σε

  • Ελλιποβαρές: ΔΜΣ<18,5
  • Φυσιολογικό: 18,5<ΔΜΣ<24,9
  • Υπέρβαρο: 25<ΔΜΣ<29,9
  • Παχύσαρκο: ΔΜΣ>30

Απλό, εύκολο, εύχρηστο και πλήρως κατανοητό από όλους. Το τέλειο εργαλείο για την αξιολόγηση βάρους πληθυσμών καθώς μπορεί να εντοπίσει και τον υποσιτισμό.

Τι γίνεται όμως με τα μεμονομένα άτομα; Μπορεί ο ΔΜΣ να μας δώσει πλήρη εικόνα;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο ΔΜΣ είναι ένας αξιόλογος τρόπος κατηγοριοποίησης του βάρουε ακόμα και όταν αναφερόμαστε σε μεμονομένα άτομα. Όμως δεν παύει να είναι απλά ένας αριθμός και δεν είναι κατάλληλος για όλους.

Τι γίνεται με τη σύσταση σώματος;

Ο ΔΜΣ λαμβάνει το βάρος ως απλά ένα αριθμό, ενώ αυτό που έχει τελικά σημασία είναι η σύσταση σώματος.

Έτσι, ένας πολύ μυώδης άνδρας μπορεί να θεωρηθεί υπέρβαρος. Αθλητές και άτομα που ασχολούνται συστηματικά με τον αθλητισμό και ιδιαίτερα με αθλήματα που σκοπό έχουν την ανάπτυξη της μυικής μάζας, μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε λάθος κατηγορία, ενώ στην πραγματικότητα έχουν πολύ χαμηλό σωματικό λίπος.

Από την άλλη, ο ΔΜΣ μπορεί να υποεκτιμήσει το λίπος του σώματος. Άτομα που δεν έχουν γυμναστεί ποτέ, στην πραγματικότητα ένα μεγάλο ποσοστό των γυναικών, ηλικιωμένοι και άτομα με χρόνιες νόσους συχνά δεν μπορούν να κατηγοριοποιηθούμε με βάση το ΔΜΣ.

Και αν είναι λίπος, δεν παίζει ρόλο που είναι το λίπος;

Το σημείο του σώματος στο οποίο συγκεντρώνεται το λίπος παίζει καθοριστικό ρόλο στο πόσο επικίνδυνο είναι για την υγεία.

Αναλυτικά, όταν η συσσώρευση του λίπους γίνεται στην περιοχή γύρω από την κοιλιά, η επίδρασή του στην υγεία είναι πολύ πιο επιβλαβής σε σχέση με τη συσσώρευσή του στους γοφούς. Στην πρώτη περίπτωση, αυξάνει σημαντικά ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά, Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου ΙΙ κ.ά. καθώς βρίσκεται ανάμεσα στα όργανα και δυσχεραίνει τις μεταβολικές διαδικασίες.

Το ίδιο για όλες τις ηλικίες;

Σύμφωνα με τον ΔΜΣ, οι ίδιες τιμές αφορούν όλο το φάσμα των ηλικιών, όμως η σύσταση του σώματος είναι φυσιολογικό να αλλάζει με την ηλικία με τους γηρεότερους να έχουν περισσότερο λίπος και μικρότερη άλιπη μάζα σώματος. Ενώ τα κατώφλια του “φυσιολογικού” για το ποσοστό λίπους αλλάζουν με την ηλικία, τα κατώφλια για τον ΔΜΣ παραμένουν ίδια.

Και οι φυλετικές διαφορές;

Τα παραπάνω όρια του ΔΜΣ δεν αναφέρονται σε όλες τις φυλές, λόγω των μεγάλων διαφορών στη σύσταση σώματος για τα ίδια κιλά που παρατηρείται μεταξύ των φυλών. Οι Ασιάτες π.χ. έχουν χαμηλότερα όρια.

Τι άλλο πρέπει να εξετάσουμε για να έχουμε πλήρη εικόνα;

  • Περιφέρεια μέσης
    Έρευνες δείχνουν ότι η μέτρηση της περιφέρειας μέσης μπορεί να προβλέψει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα. Γυναίκες με περιφέρεια μέσης >80 cm και άνδρες με περιφέρεια μέσης >94 cm πρέπει να κάνουν αλλαγές στη ζωή τους με σκοπό να χάσουν βάρος, ενώ γυναίκες και άνδρες με περιφέρεια μέσης >88 cm και >102 cm αντίστοιχα πρέπει να απευθυνθούν σε ειδικούς με σκοπό την απώλεια βάρους.
  • Περιφέρεια μέσης/ περιφέρεια γοφών
    Άλλος ένα δείκτης που εκτιμά τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά βασιζόμενος στο γεγονός ότι το λίπος που συσωρεύεται γύρω από τη μέση είναι πιο “επικίνδυνο”.
  • Μέτρηση ποσοστού λίπους σώματος
    Πλέον η μέτρηση του ποσοστού λίπους σώματος είναι μία διαδικασία που μπορεί να γίνει με σχετική ακρίβεια, χωρίς να χρειάζεται πολύ ακριβός εξοπλισμός.
  • Δερματοπτυχές
    Η μέτρηση των δερματοπτυχών με τη χρήση δερματοπτυχόμετρου είναι μία σχετικά φθηνή και ακριβής διαδικασία για την εκτίμηση του λίπους, προϋποθέτει όμως εμπειρία και σωστή τεχνική από τον επιστήμονα υγείας που λαμβάνει το δείγμα.

Συνοψίζοντας, μπορεί ο ΔΜΣ να μην είναι ο τέλειος δείκτης εκτίμησης της κατηγορίας του βάρους, αλλά έρευνες δείχνουν ότι σχετίζεται πολύ καλά με τον κίνδυνο για καρδιαγγεικά νοσήματα και θνησιμότητα, ενώ οι υπόλοιπες μετρήσεις (δερματοπτυχές, περιφέρειες κ.ά.) μπορούν να προσθέσουν επιπλέον πληροφορίες.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Edington J, Kon P, Martyn CN. Prevalence of malnutrition in patients in general practice. Clin Nutr. 1996 Apr;15(2):60-3.

Lean ME, Han TS, Morrison CE. Waist circumference as a measure for indicating need for weight management. BMJ. 1995 Jul 15;311(6998):158-61

Prospective Studies Collaboration, Whitlock G, Lewington S, Sherliker P, Clarke R, Emberson J, Halsey J, Qizilbash N, Collins R, Peto R. Body-mass index and cause-specific mortality in 900 000 adults: collaborative analyses of 57prospective studies. Lancet. 2009 Mar 28;373(9669):1083-96.

Yusuf S, Hawken S, Ounpuu S, Bautista L, Franzosi MG, Commerford P, Lang CC, Rumboldt Z, Onen CL, Lisheng L, Tanomsup S, Wangai P Jr, Razak F, Sharma AM, Anand SS; INTERHEART Study Investigators. Obesity and the risk of myocardial infarction in 27,000 participants from 52 countries: a case-control study. Lancet. 2005 Nov 5;366(9497):1640-9

×

×