746
Διαβήτης

Διαβήτης και διατροφή: Η Ποιότητα και η Ποσότητα μετράνε

15 Σεπτεμβρίου 2015
του Πάρη Παπαχρήστου & της Πηνελόπης Νικολοπούλου

Η διατροφή επηρρεάζει άμεσα τον Σακχαρώδη Διαβήτη είτε αυτό έχει να κάνει με την πρόληψη είτε με την αντιμετώπιση. Αλλά τι είναι ο διαβήτης;

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης είναι ένα χρόνιο νόσημα κατά το οποίο οι τιμές της γλυκόζης στο αίμα είναι αυξημένες. Αυτό συμβαίνει είτε γιατί δεν υπάρχει καθόλου ινσουλίνη είτε γιατί η ινσουλίνη που παράγεται δεν είναι αποτελεσματική. Σκεφτείτε τη γλυκόζη σαν ένα παιδί που προσπαθεί να μπει σε ένα δωμάτιο, το κύτταρο, και δεν φτάνει να κατεβάσει το χερούλι της πόρτας. Η ινσουλίνη, λοιπόν, είναι ο ενήλικας που έρχεται και κατεβάσει το χερούλι.

Να γνωρίζετε ότι, η γλυκόζη στο αίμα αυξάνεται μετά την κάθε κατανάλωση και διάσπαση των υδατανθράκων και αυτό είναι φυσιολογικό. Καταλαβαίνετε όμως πόσο άμεσα σχετίζεται με τη διατροφή και η διαχείριση μιας μόνιμης υπεργλυκαιμίας, δηλαδή η αδυναμία να επανέλθει η γλυκόζη στο φυσιολογικό- αυτό που εξετάζουμε εδώ σαν διαβήτης. Ο διαβήτης έχει δύο τύπους, τον τύπο 1 και τον τύπο 2. Ο τύπος 1 γνωστός και ως νεανικός διαβήτης –άδικα βέβαια καθώς τα τελευταία χρόνια δεν βλάπτει μόνο παιδιά- είναι ινσουλινοεξαρτώμενος, δηλαδή είναι απαραίτητη η χορήγηση ινσουλίνης εξωγενώς καθώς ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει καθόλου. Στον διαβήτη τύπου 2 ο οργανισμός παράγει ινσουλίνη απλά σε μικρή ποσότητα που δεν επαρκεί για της ανάγκες του οργανισμού.

Η ζωή ενός ατόμου με διαβήτη

Η διατροφή όπως και η ζωή ενός με διαβήτη πρέπει να είναι αυτή που ακολουθούμε όλοι. Είναι σημαντικό να δούμε ότι δεν υπάρχουν περιορισμοί όπως να μην καταναλώνουμε μακαρόνια ή να πίνουμε σκέτο καφέ. Με έξυπνους συνδυασμούς και με μέτρο ένα άτομο με διαβήτη μπορεί να καταναλώνει όλα τα τρόφιμα. Αντίθετα, η αποφυγή κατανάλωσης ορισμένων τροφίμων μπορεί να οδηγήσει σε έλλειψη ορισμένων συστατικών όπως βιταμινών και μετάλλων ή ακόμη πιο δύσκολα μπορεί να οδηγήσει σε αντιδραστική υπεργλυκαιμία και υπογλυκαιμία. Σε αυτό το σημείο είναι καλό να αναφέρω ότι και η άσκηση είναι ένα από τα σημαντικότερα μέτρα θεραπείας αλλά και πρόληψης του διαβήτη. Η φυσική δραστηριότητα απαιτεί από τα κύτταρα να κάψουν ενέργεια, συνεπώς, αν επανέλθω στο παράδειγμα που αναφέραμε προηγουμένως, οι πόρτες για να περάσει η γλυκόζη μέσα στο αίμα όπου θα αξιοποιηθεί για παραγωγή ενέργειας, ανοίγουν διάπλατα.

Από την θεωρία στην πράξη

Πάμε να δούμε μερικούς διατροφικούς συνδυασμούς που μπορούν να κάνουν καθημερινά όσοι πάσχουν από:

1. Γάλα με δημητριακά ολικής άλεσης

Τα δημητριακά ολικής άλεσης είναι πλούσια σε φυτικές ίνες. Οι φυτικές ίνες δεν ανεβάζουν απότομα τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα και προκαλούν πρόωρο κορεσμό. Το γάλα είναι μια καλή πηγή πρωτεΐνης συνιστάται το χαμηλό σε λιπαρά για να αποφύγουμε την κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών που έχουν συνδεθεί επιβαρυντικά με την καρδιαγγειακή υγεία.

2. Φρουτοσαλάτα με ξηρούς καρπούς και κανέλα

Είναι γεγονός ότι πολλοί που πάσχουν από διαβήτη αποφεύγουν τα φρούτα από φόβο μην ανεβάσουν το σάκχαρό τους. Όντως τα φρούτα θα ανεβάσουν το σάκχαρο όπως και άλλα τρόφιμα, αλλά το να τα αποφύγουμε δεν δίνει λύση γιατί αποφεύγουμε μαζί και πολλά θρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνες και μέταλλα. Αντίθετα, αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να προλάβουμε την απότομη αύξηση του σακχάρου. Μπορείτε για παράδειγμα να επιλέξετε τα φρούτα να είναι άγουρα και να καταναλωθούν με τη φλούδα. Οι ξηροί καρποί είναι τρόφιμα πολύ ευεργετικά σε αυτή τη περίπτωση, διότι είναι πλούσιοι σε φυτικές ίνες και πρωτεΐνη που καθυστερούν την αύξηση της γλυκόζης διαβήτη Η κανέλα έχει μελετηθεί από πολλές έρευνες ότι σε πρόσληψη 3-6γρ καθημερινά μειώνει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, των τριγλυκεριδίων, της LDL χοληστερόλης και της ολικής χοληστερόλης. Αν και η ποσότητα αυτή είναι αρκετά μεγάλη για να καταναλωθεί ως μπαχαρικό, παρά πετυχαίνεται με τη λήψη συμπληρώματος, σίγουρα όμως το να προσθέσουμε λίγη κανέλλα στη φρουτοσαλάτα μας θα μας κάνει καλό και θα μας δώσει ένα γευστικό αποτέλεσμα.

3. Χυμός με τόστ

Συνδυασμός υδατανθράκων και πρωτεΐνης. Το ψωμί σας θα επιλέξετε να είναι ολικής άλεσης, το τυρί να είναι με χαμηλά λιπαρά και θα βάλετε και μία φέτα γαλοπούλα. Ο χυμός σας, καλό είναι να είναι φυσικός και μπορείτε να περάσετε τα φρούτα στο μπλέντερ αντί να τα στύψετε ώστε να διατηρηθούν οι φυτικές ίνες. Οι πρωτεΐνες που βρίσκονται στο τυρί και στη γαλοπούλα και οι φυτικές ίνες που βρίσκονται στο ψωμί και τα φρούτα θα καθυστερήσουν την απορρόφηση των υδατανθράκων και θα εμποδίσουν την απότομη αύξηση του σακχάρου.

4. Ψωμί ολικής άλεσης με μαργαρίνη και μαρμελάδα

Η φυτική μαργαρίνη είναι το λιπαρό στοιχείο που θα καθυστερήσει την πέψη του γεύματος και τελικά θα εμποδίσει την απότομη απορρόφηση των απλών σακχάρων όπως είναι η μαρμελάδα. Το ίδιο θα κάνουν και οι φυτικές ίνες του ψωμιού.

5. Αναψυκτικά και ροφήματα με ολιγοθερμιδικές γλυκαντικές ύλες

Σαφώς ο διαβητικός όπως είπαμε πρέπει να έχει μια διατροφή όπως όλοι μας και να μην στερείται, αλλά να καταναλώνει με σύνεση και ασφάλεια για την υγεία του. Αν λοιπόν, θελήσετε το αναψυκτικό σας, προτιμήστε κάποιο «χωρίς ζάχαρη». Αυτά συνήθως περιέχουν ολιγοθερμιδικές γλυκαντικές ύλες, εγκεκριμένες για την ασφάλειά τους αλλά και για την χρήση τους από άτομα με διαβήτη ώστε να μην στερούνται την γλυκιά γεύση χωρίς κίνδυνο υπεργλυκαιμίας.

Το κυνήγι της ευγλυκαιμίας

Ένα ακόμα πράγμα που θα ήθελα να τονίσω είναι πόσο σημαντικό είναι να μένει η γλυκόζη στα φυσιολογικά επίπεδα δηλαδή 70-110 mg/dL. Πρέπει να αποφευχθεί η κατάσταση υπογλυκαιμίας και υπεργλυκαιμίας και αυτό θα επιτευχτεί με το να υπάρχουν 6 γεύματα. Από αυτά πρέπει να υπάρχουν 3 κυρίως γεύματα (πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό) και 3 μικρά σνακ (πρόγευμα, απογευματινό, προ ύπνου). Εδώ πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τους συνδυασμούς που προαναφέραμε καθώς αυτοί θα καθορίσουν την ευγλυκαιμία σας. Δηλαδή να καταναλώνονται δημητριακά ολικής άλεσης (μακαρόνια, ρύζι, ψωμί), αναποφλοίωτα φρούτα και ωμά λαχανικά, τα γεύματα να είναι ισορροπημένα σε υδατάνθρακες ¼ του πιάτου, πρωτεΐνες ¼ πιάτου και σαλάτα στο εναπομείνον μισό πιάτο.

Το μέγεθος μετράει

Πέρα από όσα αναφέραμε η ποσότητα έχει και αυτή μεγάλη σημασία. Τα τελευταία χρόνια οι μερίδες και οι θερμίδες σε τρόφιμα έχουν αυξηθεί. Έρευνα και κλινικές μελέτες έδειξαν ότι τα μεγαλύτερα σκεύη σερβιρίσματος αυξάνουν ...και την ποσότητα σερβιρίσματος. Τα άτομα με διαβήτη, λοιπόν, καλύτερα από όλους πρέπει να ξέρουν να χειρίζονται σωστά της μερίδες. Παν μέτρον άριστον όπως λέγανε και οι αρχαίοι Έλληνες. Για παράδειγμα θα φάνε μέλι ή μαρμελάδα στο μέγεθος ενός ρεσό και σοκολάτα στο μέγεθος ενός σπιρτόκουτου.

Συμπερασματικά

Ένα άτομο με διαβήτη πρέπει να καταναλώνει όλα τα τρόφιμα και να μην στερείται. Είναι πολύ σημαντικό να απολαμβάνει το φαγητό. Η τεχνολογία τροφίμων έχει εξελιχθεί τόσο που μπορεί να βρει εύκολα στο εμπόριο προϊόντα που να τους ταιριάζουν και να μην στερούνται σε γεύση ή μυρωδιά. Αρκεί πάντα να θυμάται τους σωστούς συνδυασμούς, την ποσότητα μερίδας που θα καταναλώσει και φυσικά να εντάξει στην ρουτίνα του την άσκηση

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

L.Kathleen Mahan, Sylvia Escott-Stump. Kraus. Θεραπευτική Διατροφή. Ιατρικές εκδόσεις Λίτσα, έκδοση 2013

Huo R, Du T, Xu Y, Xu W, Chen X, Sun K, Yu X. Effects of Mediterranean-style diet on glycemic control, weight loss and cardiovascular risk factors among type 2 diabetes individuals: a meta-analysis. Eur J Clin Nutr. 2014 Nov 5.

Moura F, Salles J, Hamdy O, Coutinho W, Baptista DR, Benchimol A, Marchetti A, Hegazi RA, Mechanick JI. Transcultural Diabetes Nutrition Algorithm: Brazilian Application. Nutrients. 2015 Sep 1;7(9):7358-80.

Χάρης Δημοσθενόπουλος, Διατροφή Στο Διαβήτη- μια γλυκιά συνήθεια, εκδόσεις medNutrition publications, Αθήνα 2014

Ιωάννα Κατσαρόλη, Μερίδες: Το μέγεθoς μετράει., εκδόσεις medNutrition publications, Λευκωσία 2011

  • Πάρης Παπαχρήστος Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

    Ο Πάρης Παπαχρήστος είναι Διαιτολόγος Διατροφολόγος, MSc, ιδρυτής του πρώτου portal διατροφής σε Ελλάδα και Κύπρο, όπου διατηρεί ένα πολυδιαιτολογικό γραφείο στο Παγκράτι, παρέχοντας διαιτολογικές υπηρεσίες.

  • Πηνελόπη Νικολοπούλου Διαιτολόγος - Διατροφολόγος
×

×