Λεξικό Διατροφής

Ελικοβακτηρίδιο (ελικοβακτήριο) του πυλωρού

22 Μαρτίου 2016
21393 Προβολές
4 λεπτά να διαβαστεί
Ελικοβακτηρίδιο (ελικοβακτήριο) του πυλωρού

Photo source: www.systemsbiology.org

Το ελικοβακτηρίδιο ή ορθότερα ελικοβακτήριο του πυλωρού είναι ένα ελικοειδές βακτήριο (Elicobacter pylori), το οποίο έχει τη δυνατότητα να ζει στο όξινο περιβάλλον του στομάχου.

Τι προκαλεί το ελικοβακτηρίδιο;

Αποτελεί τη συχνότερη αιτία εμφάνισης γαστρίτιδας, έλκους του στομάχου και έλκους του δωδεκαδακτύλου. Η παρουσία του έχει επίσης συσχετιστεί και με τον καρκίνο του στομάχου και με άλλες ασθένειες.

Ποια η συχνότητα εμφάνισής του;

Η μόλυνση από το συγκεκριμένο βακτήριο είναι ιδιαίτερα συχνή- υπολογίζεται ότι περίπου ο μισός πληθυσμός της Ελλάδος είναι μολυσμένος. Περισσότεροι από το 80% των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί με το βακτήριο δεν παρουσιάζουν συμπτώματα.

Ποιοι οι παράγοντες κινδύνου;

Ο σημαντικότερος παράγοντας είναι η κοινωνική και οικονομική κατάσταση της οικογένειας κατά την παιδική ηλικία (αριθμός ατόμων της οικογένειας, αριθμός ατόμων που μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι και παροχή ζεστού νερού). Άλλοι παράγοντες που φαίνεται να παίζουν ρόλο είναι η ηλικία, το ιστορικό έλκους των γονέων, η χώρα καταγωγής, οι μονοζυγώτες δίδυμοι και η επαγγελματική έκθεση (επαγγέλματα υγείας).

Ποια η θεραπευτική αντιμετώπισή του;

Το ελικοβακτηρίδιο δεν εκριζώνεται εύκολα υπάρχουν όμως σχήματα θεραπείας με αντιβιοτικά και αντιεκκριτικά φάρμακα.

Ποιος ο τρόπος μετάδοσης;

Φαίνεται ότι η ενδο-οικογενειακή μετάδοση από άτομο σε άτομο μέσω της στοματο-στοματικής, κοπρανο-στοματικής ή της γαστρο-στοματικής οδού είναι ο κύριος τρόπος μετάδοσης.

Ποιος ο ρόλος της διατροφής;

brocolo kai laxanakia

 

Τρόφιμα που προλαμβάνουν

Κάποια τρόφιμα όπως το πράσινο τσάι, το κόκκινο κρασί, τα λαχανάκια Βρυξελλών, το μπρόκολο και το σκόρδο φαίνεται ότι ίσως να προλαμβάνουν τη λοίμωξη από το βακτήριο.

Επίσης, ο κίνδυνος λοίμωξης μπορεί να μειωθεί σημαντικά, αν πίνετε φιλτραρισμένο ή εμφιαλωμένο νερό και πλένετε καλά τα φρούτα και λαχανικά σας.

Τι πρέπει να περιοριστεί

Τα άτομα που είναι μολυσμένα με το βακτήριο και φέρουν πάσχουν από γαστρικά συμπτώματα καλό είναι να περιορίσουν προϊόντα που περιέχουν καφεΐνη, αλκοόλ και τρόφιμα πλούσια σε πιπέρι και μπαχαρικά.

Αλάτι και εμφάνιση έλκους

Τελευταίες μελέτες δείχνουν ότι η αυξημένη κατανάλωση αλατιού κάνει το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού πιο επιθετικό για την εμφάνιση έλκους.

Μαστίχα Χίου

Επίσης, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η μαστίχα Χίου, ακόμη και σε μικρές ποσότητες (ένα γραμμάριο για 2 εβδομάδες), μπορεί να καταστείλει τη δράση του βακτηρίου, χάρη στην αντιμικροβιακή της ιδιότητα.

Ποιες είναι οι μέθοδοι ανίχνευσης;

Τα τελευταία χρόνια το ελικοβακτηρίδιο ενοχοποιείται ολοένα και σε περισσότερες γαστρο- δωδεκαδακτυλικές παθήσεις και ως εκ τούτου η ανίχνευσή του είναι απαραίτητη για τη θεραπεία και τη βελτίωση των ασθενών με τις παθήσεις αυτές. Οι διαγνωστικές μέθοδοι ταξινομούνται ως επεμβατικές (απαιτείται ενδοσκόπηση και λήψη βιοψιών) και ως μη επεμβατικές.

Επιλογή της κατάλληλης μεθόδου

Η ευαισθησία των μεθόδων ανίχνευσης πλησιάζει το 95%, ενώ η χρήση δύο μεθόδων φαίνεται να αυξάνει τη διαγνωστική ακρίβεια. Σε έλκη βολβού δωδεκαδακτύλου η ορολογική διάγνωση υπερέχει. Σε αιμορραγία πεπτικού έλκους η δοκιμασία αναπνοής έχει την υψηλότερη διαγνωστική ακρίβεια.

Ενδοσκόπηση προτείνεται σε ασθενείς >45 ετών με ανησυχητικά συμπτώματα (απώλεια βάρους, ανορεξία, αναιμία, οικογενειακό ιστορικό γαστρικού καρκίνου, αιμορραγία ή δυσφαγία). Στα παιδιά οι κύριες μέθοδοι ανίχνευσης και οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες είναι η δοκιμασία αναπνοής με σημασμένο άνθρακα (13C) και η ανίχνευση αντιγόνου στα κόπρανα, ενώ σε ηλικιωμένους προτείνεται η ενδοσκόπηση και η λήψη βιοψίας λόγω της αυξημένης συχνότητας ανεύρεσης σοβαρής παθολογίας (νεοεξεργασία στομάχου).

Ποιες ομάδες ενηλίκων πρέπει να ελεγχθούν;

Η θεραπεία της Hp λοίμωξης παίζει σημαντικό και σε ορισμένες καταστάσεις κρίσιμο ρόλο για την εξέλιξη αρκετών νοσημάτων του ανώτερου πεπτικού συστήματος. Είναι επίσης γνωστή η παγκόσμια κατανομή του, αν και η πλειοψηφία των ασθενών δεν παρουσιάζουν κλινικό ισοδύναμο.

Επομένως, είναι σημαντική η στοχευμένη ανίχνευση σε ομάδες πληθυσμού που θα ευνοηθούν από την εκρίζωση του. Με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ομάδας Μελέτης για το Hp (Maastricht III) οι κάτωθι ομάδες ενηλίκων ασθενών πρέπει να ελεγχθούν:

Κατηγορία Α

  • Ασθενείς με πεπτικό έλκος αλλά και ενεργό αιμορραγία από έλκος στομάχου ή βολβού δωδεκαδάκτυλου
  • Ασθενείς με χαμηλής κακοήθειας γαστρικό λέμφωμα (MALT)
  • Ασθενείς με ιδιοπαθή θρομβοπενική πορφύρα
  • Ασθενείς με ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία
  • Ασθενείς οι οποίοι θα λάβουν προγραμματισμένα θεραπεία με μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ)
  • Ασθενείς με σοβαρού βαθμού ατροφική γαστρίτιδα
  • Ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό γαστρικού καρκίνου
  • Ασθενείς με αφαίρεση γαστρικού καρκίνου
  • Ασθενείς που δεν έχουν ένδειξη αλλά επιθυμούν να κάνουν εκρίζωση του Hp

Κατηγορία Β

  • Ασθενείς που υπεβλήθησαν σε εγχείρηση για πεπτικό έλκος
  • Ασθενείς που λαμβάνουν ΜΣΑΦ
  • Προγραμματισμένη ή εφαρμοζόμενη μακρά αγωγή με αναστολείς αντλίας πρωτονίων (ΑΑΠ) για γαστρο-οισοφαγική παλινδρομική νόσο (ΓΟΠΝ)
  • Ασθενείς με λειτουργική δυσπεψία

Κατηγορία Γ

  • Ασυμπτωματικά άτομα
  • Νόσος εκτός του πεπτικού
  • Πρόληψη γαστρικού καρκίνου σε απουσία παραγόντων κινδύνου

Παιδιατρικός πληθυσμός

  • Χρειάζεται να ελεγχθούν για Hp λοίμωξη παιδιά με:
  • Ενδοσκοπικά διαγνωσμένο έλκος
  • MALT λέμφωμα
  • Χρόνια λήψη ΑΑΠ
  • Υποτροπιάζοντα κοιλιακά άλγη χωρίς έλκος
  • Εξωεντερικές εκδηλώσεις
  • Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου στομάχου ή έλκους
  • ΓΟΠΝ
  • Μετά από θεραπεία εκρίζωσης

Πότε εκριζώνεται το ελικοβακτηρίδιο;

Ως προς τους ενήλικες ασθενείς, ισχυρή ένδειξη για εκρίζωση του Hp έχουν όσοι ανήκουν στην κατηγορία Α, ενώ οι ασθενείς των κατηγοριών Β και Γ έχουν μέτρια και ασθενή ένδειξη αντίστοιχα.

Ειδικότερα, για τους ασθενείς με πεπτικό έλκος, ενεργό ή μή, υπό θεραπεία ή επιπλεγμένο (αιμορραγία), η εκρίζωση οδηγεί σε πιο γρήγορη επούλωση και μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής. Παρομοίως, σε ασθενείς με εντοπισμένο γαστρικό λέμφωμα, η εκρίζωση του Hp θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική και συχνά οδηγεί σε οριστική θεραπεία του λεμφώματος.

Tέλος, πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι οι ασθενείς με αδιευκρίνιστη σιδηροπενική αναιμία, οι οποίοι έχουν ήδη υποβληθεί σε πλήρη ενδοσκοπικό έλεγχο του πεπτικού σωλήνα (γαστροσκόπηση-εντεροσκόπηση-κολονοσκόπηση), έχουν ένδειξη για έλεγχο λοίμωξης με Hp και βελτιώνονται μετά από εκρίζωση του Hp.

Ασθενείς με εκδηλώσεις εκτός του πεπτικού συστήματος

  • Η πρωτοπαθής κεφαλαλγία (ημικρανία χωρίς αύρα) οφείλεται συχνά σε Hp λοίμωξη και βελτιώνεται μετά από εκρίζωση του Hp
  • Ασθενείς με MALT λεμφώματα θυρεοειδούς ανταποκρίθηκαν καλά στην εκρίζωση και παρουσίασαν ύφεση
  • Η εκρίζωση του Hp σε ασθενείς με πορφύρα Henoch-Schonlein βελτίωσε ικανοποιητικά την κλινική εικόνα
  • Η εκρίζωση του Hp φαίνεται ότι βοηθάει τους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη και διαβητική νευροπάθεια με συνοδό δυσπεψία
  • Η ροδόχρους ακμή είναι κοινή νόσος σχετίζεται αιτιολογικά και βελτιώνεται με την εκρίζωση του Hp

Παιδιά με ατροφική γαστρίτιδα, λέμφωμα, γαστρίτιδα χωρίς πεπτικό έλκος, υποτροπιάζοντα κοιλιακά άλγη, λήψη ΜΣΑΦ, ΓΟΠΝ, ιδιοπαθή θρομβοπενική πορφύρα, σιδηροπενία, κνίδωση, προ έναρξη θεραπεία με ΑΑΠ και οικογενειακό ιστορικό γαστρικού καρκίνου ή έλκους θα πρέπει να λάβουν θεραπεία εκρίζωσης.

Θεραπευτικά σχήματα

Αρκετά θεραπευτικά σχήματα έχουν χρησιμοποιηθεί για την εκρίζωση του Hp, τα οποία συνήθως περιλαμβάνουν δύο αντιβιοτικά και έναν ΑΑΠ και διαρκούν από 7 έως 14 ημέρες.

Τα ποσοστά επιτυχούς εκρίζωσης είναι υψηλά (>80%) και τα κυριότερα αίτια αποτυχίας είναι η αντοχή στα αντιβιοτικά (Ελλάδα- αντοχή >10% στη κλαριθρομυκίνη, 50% στη μετρονιδαζόλη), πολυμορφισμοί του κυτοχρώματος P450, κακή συμμόρφωση, μικρή διάρκεια θεραπείας (14 ημέρες >10 ημέρες >7 ημέρες), κάπνισμα και όχι πεπτικό έλκος ως ένδειξη εκρίζωσης.

Τα προβιοτικά έχουν δοκιμασθεί στα σχήματα εκρίζωσης σε μία προσπάθεια μείωσης του μικροβιακού φορτίου και των ανεπιθύμητων ενεργειών και αύξησης της συμμόρφωσης των ασθενών.

  • Δέσποινα Γκακνή
    Δέσποινα Γκακνή Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

    Η Δέσποινα Γκακνή είναι Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος απόφοιτη Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος (M.Sc. – MΜedSci) με εξειδίκευση στην παχυσαρκία και τη διαχείριση βάρους. Διατηρεί δικό της διαιτολογικό γραφείο στο Βόλο και είναι επιστημονικός συνεργάτης του medNutrition.