Ψυχολογία

Ο παράγοντας του άγχους και ο ρόλος της διατροφής σε μια κοινωνία που συνεχώς τρέχει

της Πηνελόπης Σπεντζούρη
03 Νοεμβρίου 2009
910 Προβολές
3 λεπτά να διαβαστεί
gynaika taksideuei

Photo source: www.bigstockphoto.com

Στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες κανένας δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστος από το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί και δρα. Οι γρήγοροι ρυθμοί, η ανάδυση νέων προϊόντων που καταλήγει τελικά σε μια απροσδιόριστη ανάγκη για υιοθέτηση της νέας και σύγχρονης καταναλωτικής μόδας καθώς και το ότι τρέχω, τρέχεις, τρέχει, τρέχουμε... μετατρέπει τη διατροφή σε ένα αναπόσπαστο παράγοντα της καταναλωτικής αυτής δίνης και του άγχους που αυτή δημιουργεί.

Πώς το άγχος επηρεάζει τη διατροφή μας;

Το stress και το άγχος ουσιαστικά επηρεάζει όχι μόνο άμεσα σε βιολογικό επίπεδο το άτομο αλλά και έμμεσα σε επίπεδο αλλαγής συμπεριφορών, είτε αυτές έχουν να κάνουν με το νευρικό του σύστημα είτε έχουν να κάνουν με τη κοινωνική παρουσία του και τις συνήθειες που τείνει να υιοθετεί σε αυτό το πλαίσιο, όπως για παράδειγμα η επιλογή του τύπου διατροφής που ακολουθεί. Έτσι, το άγχος μπορεί να οδηγήσει σε κακή υγεία μέσω ανθυγιεινών αλλαγών στη διατροφική του συμπεριφορά.

Σε μια κοινωνία που συνεχώς τρέχει, ο χρόνος που σκεφτόμαστε και επεξεργαζόμαστε τον εαυτό μας, την εικόνα μας, τις συμπεριφορικές μας συνήθειες και την υγεία μας είναι μηδαμινός. Στο βωμό φιλόδοξων επαγγελματικών και οικονομικών στόχων θυσιάζουμε στην πραγματικότητα «εμάς». Σαν άλλοι γνωστικοί φιλάργυροι δεν δεχόμαστε να διαθέσουμε λίγο περισσότερο χρόνο στην επεξεργασία και στην αναδιαμόρφωση των καίριων ατομικών συνηθειών, όπως η διατροφή, που ως διαδικασία θέλει το χρόνο της, αλλά κοιτάμε να εξοικονομήσουμε χρόνο μέσω αυτών. Αντιστοιχείται έτσι αυτόματα η διατροφή με τον ελεύθερο χρόνο, την ίδια ώρα που το καθαυτό τελετουργικό τής διατροφής είναι το εντελώς αντίθετο. Είναι η ώρα που θα φροντίσουμε και θα εφοδιάσουμε το σώμα μας με ενέργεια.

Μήπως η καθημερινότητα θέτει σε κίνδυνο την υγεία μας;

Ο βιολογικός χάρτης του κάθε ατόμου μεταβάλλεται και αντιδρά από το «.. έχω ένα ραντεβού που πρέπει να προλάβω, έχω ένα meeting, έχω μια συνέντευξη, δίνω εξετάσεις στο πανεπιστήμιο, έχω να πάω να βγάλω κάτι φωτοτυπίες...» που είναι μικροί αλλά παρόλα αυτά στρεσογόνοι στόχοι που όλοι έχουμε βάλει κατά καιρούς, μέχρι το γενικευμένο και μόνιμο άγχος που μας προκαλούν προβλήματα όπως ο θάνατος ενός προσώπου, η εμπρόθεσμη πληρωμή λογαριασμών ή η χρεοκοπία μιας επιχείρησης. Οριοθετώντας λοιπόν τα πάντα και κατανέμοντάς τα σε ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα, από τη μία πλευρά αισθανόμαστε ικανοποιημένοι με την αποτελεσματικότητά μας, από την άλλη όμως ξεπερνάμε τα όρια και φλερτάρουμε με την κακή υγεία, με την κακή διατροφή και άρα με την κακή ψυχολογία.

Το συναίσθημα και η υπερδιέγερση που προκαλούν οι καθημερινές εντάσεις στο εργασιακό, οικογενειακό και ευρύτερα κοινωνικό πλαίσιο δημιουργούν καταστάσεις που σχετίζονται με την ενεργοποίηση και την αφύπνιση του νευρικού μας συστήματος και αναδύουν ψυχοσωματικές παθήσεις.

Ο ρόλος του άγχους στην υγεία του πεπτικού

Το στομάχι και το έντερο αποτελούν όργανα υψίστης σημασίας, που επηρεάζονται από ψυχοσωματικές διαταραχές. Το έλκος και το ευερέθιστο έντερο επηρεάζονται από το άγχος, ενώ παθήσεις όπως η υπερφαγία αποτελούν διατροφικές διαταραχές με υπόβαθρο το άγχος. Η συναισθηματική κατάσταση που μας διακρίνει κάθε στιγμή ανάλογα με την περίσταση αποτελεί μετρήσιμο και διακριτό μέγεθος μέσω των λειτουργιών του στομάχου και κατ' επέκταση των διατροφικών συνηθειών που ακολουθούμε.

Πώς το άγχος επηρεάζει το πεπτικό έλκος;

Το συναισθηματικό τρέξιμο που κάθε μέρα υποβάλλουμε τον εαυτό μας δεν είναι άλλο από ένα συνεχές αίσθημα ανησυχίας, αμφιβολίας και πίεσης. Η δραστηριότητα του νευρικού συστήματος και η επίδραση του άγχους σε αυτό έχει βρεθεί ότι επηρεάζει τη συμπτωματολογία του πεπτικού έλκους, που υπό ιατρικούς όρους αποτελεί ανοιχτή πληγή στο επιθήλιο του στομάχου ή του εντέρου, αλλά και ιδιαίτερα τη συμπτωματολογία του συνδρόμου ευερεθίστου εντέρου (ή σπαστική κολίτιδα), που αποτελεί μία διαταραχή της λειτουργίας του παχέος εντέρου.

Άγχος και διατροφικές διαταραχές

Κάθε μέρα ο καθένας από εμάς βιώνει σύντομες και βραχείες φάσεις άγχους που λειτουργούν αθροιστικά και εκδηλώνονται υπό τη μορφή στομαχικών διαταραχών, οι οποίες μπορεί να είναι αποτέλεσμα υπερβολικής κατανάλωσης τροφής ή το αντίθετο. Ωστόσο μερικές φορές αντιμετωπίζουμε ένα άλλο είδος άγχους υπό τη μορφή χρόνιων καταστάσεων που κουβαλούμε μέσα μας κάθε στιγμή και που έχουμε στο μυαλό μας κάθε λεπτό. Και αυτό το είδος έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Έτσι η διατροφή μετατρέπεται σε μια επιτακτική εκτόνωση όλων των συναισθηματικών εντάσεων, των ανεκπλήρωτων στόχων, των απογοητεύσεων της μέρας. Ελλείψει φυσικής άσκησης και συνεπώς εκτόνωσης του μυϊκού συστήματος του οργανισμού, οι συσπάσεις του στομάχου είναι η μόνη άσκηση στην οποία επιδιδόμαστε επιμελώς υπό όρους χαλάρωσης και ξεκούρασης.

Καθώς λοιπόν το άγχος επηρεάζει τη διατροφή τόσο άμεσα, επηρεάζει παράλληλα τη φυσική κατάσταση του σώματος και κατ' επέκταση τη εικόνα που έχουμε γι'αυτό. Η εικόνα του σώματος δέχεται ένα μεγάλο πλήγμα το οποίο διαταράσσει τη αυτοπεποίθηση που έχουμε για τον εαυτό μας, οδηγώντας με αυτό τον τρόπο σε περισσότερο άγχος και σε ακόμα μεγαλύτερη ανισορροπία τόσο στην εξωτερική εμφάνιση όσο και εσωτερικά.

Η νευρική ανορεξία, η βουλιμία ή η καταθλιπτική διάθεση και η υπερβολική κατανάλωση τροφής που ενδεχομένως να την ακολουθεί είναι διαταραχές οι οποίες διαμορφώνουν το στομάχι με τέτοιο τρόπο ώστε να αποτελεί ένα όργανο- ένδειξη της ψυχικής κατάστασης του ατόμου για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν οι θρεπτικές ουσίες που προσλαμβάνουμε δεν είναι οι πλέον απαραίτητες που χρειάζεται ο οργανισμός για να λειτουργήσει σωστά, οι επιπτώσεις είναι πολλές. Διαταραχές στον ύπνο, υπογλυκαιμία, διαταραχές στη διάθεση, μειωμένη δράση του ανοσοποιητικού συστήματος, αδυναμία και κόπωση.

Συμπέρασμα

Συμπερασματικά λοιπόν θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η διατροφή είναι μια διαδικασία υποτιμημένη μέσα στο πλαίσιο της μέρας και το θύμα της υποτίμησης αυτής είναι το σώμα μας και τελικά η υγεία μας. Δεν προλαβαίνουμε να τραφούμε σωστά και η συναισθηματική ανάγκη για ικανοποίηση γίνεται όλο και μεγαλύτερη. Μέσα στους τρελούς ρυθμούς της καθημερινότητας η επιτυχία ίσως είναι εκεί, αλλά η ικανοποίηση από αυτή δεν είναι και πάλι αρκετή...

Αναδημοσίευση από το περιοδικό Ευεξία & Διατροφή Τεύχος 39, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ/ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009, 18 - 20

  • Πηνελόπη Σπεντζούρη
    Πηνελόπη Σπεντζούρη Ψυχολόγος
ΣΧΟΛΙΑ
Η medNutrition σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.