Καρδιαγγειακά

Υπάρχει λόγος να επιλέγεις άπαχα κρέατα; Τι δείχνουν οι νέες έρευνες!

31 Αυγούστου 2021
1818 Προβολές
4 λεπτά να διαβαστεί
koresmena lipara kardiaggeiako kindyno

Photo Source: www.canva.com

Για να δοθεί απάντηση, μια πολύ σημαντική ανασκόπηση δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Αμερικανικό Κολέγιο Καρδιολογίας (AMERICAN COLLEGE OF CARDIOLOG Y), της οποίας τα ευρήματα αλλάζουν πολύ αυτά που ξέραμε. Στόχος λοιπόν της έρευνας αυτής ήταν να αναδείξει την ύπαρξη ή μη συσχέτισης μεταξύ της κατανάλωσης Κορεσμένων Λιπαρών Οξέων και της εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και να προτείνει μια ασφαλή πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών.

Να έχεις υπόψη σου

Οι συμβατικές διαιτητικές οδηγίες από όλο τον κόσμο έχουν επικεντρωθεί σε μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά για τη διατήρηση/βελτίωση της υγείας και για την πρόληψη ασθενειών. Αυτό οφείλεται ιστορικά στην προσοχή, που αναπτύχθηκε τον περασμένο αιώνα, σε μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά, γιατί πολλές ασθένειες της εποχής οφείλονταν κυρίως σε ανεπάρκεια θρεπτικών συστατικών. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση είναι ακατάλληλη πλέον για να αντιμετωπίσει τις χρόνιες ασθένειες.

Η περίοδος της δεκαετίας του 1930 έως το 1950 ήταν μια χρυσή εποχή ανακάλυψης βιταμινών, όπου όλες οι κύριες βιταμίνες αναγνωρίστηκαν, απομονώθηκαν με σκοπό να αντιμετωπιστούν  ασθένειες από ανεπάρκεια βιταμινών όπως η πελλάγρα (νιασίνη),  beriberi (θειαμίνη), ραχίτιδα (βιταμίνη D) και νυχτερινή τύφλωση (βιταμίνη Α). Αυτά τα επιστημονικά και ιστορικά γεγονότα οδήγησαν στην έννοια του φαγητού ως συστήματος παροχής θερμίδων και συγκεκριμένων μεμονωμένων θρεπτικών συστατικών.

Μόλις τη δεκαετία του 1980 η σύγχρονη επιστήμη της διατροφής άρχισε να εξετάζει ουσιαστικά τη διατροφή σε σχέση με χρόνιες ασθένειες, όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης τύπου 2, οι καρδιαγγειακές παθήσεις (CVD) και ο καρκίνος. Διαισθητικά, το προηγούμενο μοντέλο που ήταν τόσο επιτυχημένο στη μείωση των ασθενειών από ανεπάρκεια θρεπτικών συστατικών επεκτάθηκε σε χρόνιες ασθένειες. Έτσι, το κορεσμένο λίπος έγινε «η αιτία» καρδιακών παθήσεων, ενώ τώρα, οι υπερβολικές θερμίδες και το λίπος είναι «οι αιτίες» παχυσαρκίας.

Αυτό που απέδειξε, ωστόσο, η πρόσφατη πρόοδος στην επιστήμη της διατροφής είναι ότι η προσέγγιση για τις χρόνιες ασθένειες όπως η στεφανιαία νόσος, ο διαβήτης τύπου 2 ή η παχυσαρκία, πρέπει να γίνονται με εστίαση στον γενικότερο τρόπο διατροφής και όχι στα μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά.

Κορεσμένα λιπαρά και καρδιαγγειακός κίνδυνος

Για να μελετήσουμε αυτή την υπόθεση, πρέπει να γίνει ένας απαραίτητος  διαχωρισμός. Να διαχωριστούν δηλαδή τα κορεσμένα λιπαρά της δίαιτας από αυτά που κυκλοφορούν στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτά που κυκλοφορούν στο αίμα πράγματι αυξάνουν τον κίνδυνο για μεταβολικό σύνδρομο, διαβήτη, CVD, καρδιακή ανεπάρκεια και θνησιμότητα, τα οποία επίπεδα όμως ανεβαίνουν από την υψηλή διαιτητική πρόσληψη υδατανθράκων και όχι από τροφές που περιέχουν κορεσμένα λιπαρά! Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η αυξημένη κατανάλωση υδατανθράκων, και ιδιαίτερα επεξεργασμένων, είναι αυτή που σχετίζεται με για παχυσαρκία, υπερτριγλυκεριδαιμία, υπεργλυκαιμία, καρδιαγγειακά , καρδιακή ανεπάρκεια και ΣΔτ2.

Αντίθετα, η κατανάλωση λίπους συσχετίστηκε αντίστροφα με τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου και τη θνησιμότητα, ενώ παράλληλα φάνηκε να παρέχει προστατευτική δράση για το έμφραγμα.

Σύμφωνα με άλλη μεγάλη έρευνα του Ηνωμένου Βασιλείου, προτείνεται αναθεώρηση των δεικτών ελέγχου του καρδιαγγειακού κινδύνου, καθώς τα επίπεδα LDL του πλάσματος  που χρησιμοποιούνται ανέκαθεν, φαίνεται τελικά να μην είναι πάντα αξιόπιστος δείκτης. Τα επίπεδα της LDL αντανακλούν την συγκέντρωση των μεγάλων σωματιδίων LDL που είναι μεν μεγαλύτερης συγκέντρωσης σε χοληστερόλη αλλά δεν σχετίζονται με κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο, τόσο όσο τα μικρότερα σωματίδια οξειδωμένης LDL.

Γαλακτοκομικά

Στο πλαίσιο δαιμονοποίησης των κορεσμένων, μεγάλο θέμα ήταν τα γαλακτοκομικά. Οι συμβατικές διαιτητικές οδηγίες γενικά συνιστούν 2-3 μερίδες ημερησίως γαλακτοκομικών τροφίμων (άπαχων ή ημίπαχων), ανεξάρτητα από τον τύπο (γιαούρτι, τυρί, γάλα) και αυτό βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα θεωρητικά οφέλη των απομονωμένων θρεπτικών συστατικών για την υγεία των οστών (π.χ. ασβέστιο, βιταμίνη D) και θεωρητικές βλάβες των απομονωμένων θρεπτικών συστατικών (π.χ. συνολικό λίπος, κορεσμένα λιπαρά, συνολικές θερμίδες).

Οι εξελίξεις στην επιστήμη όμως πρέπει να ενσωματώνουν τα εμπειρικά στοιχεία σχετικά με τις επιδράσεις των διαφόρων γαλακτοκομικών προϊόντων στην υγεία, στο βάρος, τη σύνθεση του σώματος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον διαβήτη. Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι συστάσεις για το γάλα, το τυρί και το γιαούρτι πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά, με βάση τις διαφορετικές σχέσεις τους με τα κλινικά αποτελέσματα.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι

  • τα γαλακτοκομικά τρόφιμα με πλήρη λιπαρά δεν προκαλούν αύξηση βάρους,
  • η συνολική κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων αυξάνει την άπαχη σωματική μάζα και μειώνει το σωματικό λίπος,
  • η κατανάλωση γιαουρτιού και τα προβιοτικά μειώνουν την αύξηση βάρους,
  • η κατανάλωση ζυμωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων συμπεριλαμβανομένου του τυριού συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και ότι το γιαούρτι και το τυρί μπορεί να προστατεύσουν από τον διαβήτη τύπου 2.

Με βάση την τρέχουσα επιστήμη, η κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων αποτελεί μέρος μιας υγιεινής διατροφής, η πρόσληψη γιαουρτιού που περιέχει προβιοτικά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν υποστεί ζύμωση όπως το τυρί μπορούν και πρέπει να καταναλώνονται. Επομένως, η επιλογή των λιπαρών στα γαλακτοκομικά θα πρέπει να αφεθεί στην προσωπική προτίμηση, εν αναμονή περαιτέρω έρευνας.

Κρέας

Παρόλο που για τη πρόσληψη επεξεργασμένου κρέατος υπάρχει συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, για το μη επεξεργασμένο κόκκινο κρέας δεν υπάρχει. Σχετικά με τον διαβήτη, μετα-ανάλυση διαπίστωσε ότι το επεξεργασμένο κρέας σχετίζεται με 19% υψηλότερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, ενώ το μη επεξεργασμένο δεν συνδέθηκε σημαντικά με τον διαβήτη (122). Τα συλλογικά στοιχεία από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες υποδηλώνουν ότι υπάρχουν αποδείξεις χαμηλής έως πολύ χαμηλής βεβαιότητας που να συνδέουν το κόκκινο κρέας με τα καρδιομεταβολικά νοσήματα. Το κρέας είναι μια σημαντική πηγή πρωτεΐνης, βιοδιαθέσιμου σιδήρου, μετάλλων και βιταμινών και όταν καταναλώνεται σε μέτριες ποσότητες, δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα.

Food matrix

Πλέον συστήνεται να μην κρίνουμε ένα τρόφιμο από τα κορεσμένα που περιέχει αλλά τα κοιτάμε το λεγόμενο “Food matrix”, που αντιστοιχεί στο συνολικό θρεπτικό περιεχόμενο κάθε τροφίμου, και στην προκειμένη περίπτωση φαίνεται πως αυτό είναι που σχετίζεται με την καρδιαγγειακή υγεία και όχι τα κορεσμένα (SFAs) του κάθε τροφίμου. Αποενοχοποιούνται έτσι τρόφιμα που περιέχουν SFAs αλλά δεν επιβαρύνουν την καρδιαγγειακή υγεία, όπως:

  • τα γαλακτοκομικά, τα οποία αποτελούν επίσης πηγή σημαντικών μικροθρεπτικών συστατικών και μπορεί να είναι μέχρι και προστατευτικά για την ανάπτυξη ΣΔτ2,
  • το μη επεξεργασμένο κρέας. Συστήνεται όμως σε “ταπεινές” ποσότητες.

Η έρευνα πάνω σε αυτό το θέμα συνεχίζεται, αλλά ίσως να έχει έρθει η ώρα που η εστίαση αποκλειστικά στη κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών οξέων να πρέπει να σταματήσει. Πέρασαν 20 χρόνια για να αποενοχοποιηθεί η διαιτητική χοληστερόλη, ας μην περάσουν άλλα τόσα για τα κορεσμένα λιπαρά οξέα. Το μεγάλο πρόβλημα που έχει ανακύψει εξάλλου είναι πολύ αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένου αμύλου και ζάχαρης και όχι το πλήρες γάλα ή το γιαούρτι. Επόμενο βήμα λοιπόν είναι μια διατροφική προσέγγιση εξατομικευμένη, βασισμένη στα τρόφιμα και όχι σε μεμονωμένα θρεπτικά. Η έρευνα συνεχίζεται…

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Saturated Fats and Health: A Reassessment and Proposal for Food-Based Journal of the American College of Cardiology Volume 76, Issue 7, 18 August 2020, Pages 844-857

History of modern nutrition science-implications for current research, dietary guidelines, and food policy

BMJ, 361 (2018), Article k2392

US dietary guidelines: is saturated fat a nutrient of concern?

Br J Sports Med, 53 (2019), pp. 1393-1396

Intake of saturated and trans unsaturated fatty acids and risk of all cause mortality, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: systematic review and meta-analysis of observational studies

Evidence from prospective cohort studies does not support current dietary fat guidelines: a systematic review and meta-analysis

Br J Sports Med, 51 (2017), pp. 1743-1749

Re-evaluation of the traditional diet-heart hypothesis: analysis of recovered data from Minnesota Coronary Experiment (1968–73)

BMJ, 353 (2016), p. i1246

Meta-analysis of prospective cohort studies evaluating the association of saturated fat with cardiovascular disease. Am J Clin Nutr, 91 (2010), pp. 535-546

Reduction in saturated fat intake for cardiovascular disease, Cochrane Database Syst Rev, 6 (2015), p. CD011737

Effects on coronary heart disease of increasing polyunsaturated fat in place of saturated fat: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials

Fat and fatty acid terminology, methods of analysis and fat digestion and metabolism: a background review paper, Ann Nutr Metab, 55 (2009), pp. 8-43

Dietary saturated fats and their food sources in relation to the risk of coronary heart disease in women, Am J Clin Nutr, 70 (1999), pp. 1001-1008

Dietary intake of saturated fat by food source and incident cardiovascular disease: the Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis, Am J Clin Nutr, 96 (2012), pp. 397-404

Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials, Am J Clin Nutr, 77 (2003), pp. 1146-1155

Branched-chain fatty acid content of foods and estimated intake in the USA, Br J Nutr, 112 (2014), pp. 565-572

Branched chain fatty acids reduce the incidence of necrotizing enterocolitis and alter gastrointestinal microbial ecology in a neonatal rat model

Branched chain fatty acids are constituents of the normal healthy newborn gastrointestinal tract, Pediatr Res, 64 (2008), pp. 605-609, J.H. Wu, R.N. Lemaitre, F. Imamura, et al.

Fatty acids in the de novo lipogenesis pathway and risk of coronary heart disease: the Cardiovascular Health Study, Am J Clin Nutr, 94 (2011), pp. 431-438

Pentadecanoic and heptadecanoic acids: Multifaceted odd-chain fatty acids, Adv Nutr, 7 (2016), pp. 730-734

Adipose tissue biomarkers of fatty acid intake, Am J Clin Nutr, 76 (2002), pp. 750-757

CrossRefView Record in ScopusGoogle Scholar

Evaluation of the odd fatty acids 15:0 and 17:0 in serum and adipose tissue as markers of intake of milk and dairy fat

Eur J Clin Nutr, 59 (2005), pp. 1417-1422

Biomarkers of dairy fatty acids and risk of cardiovascular disease in the Multi-ethnic Study of Atherosclerosis

J Am Heart Assoc, 2 (2013), Article e000092

Biomarkers of milk fat and the risk of myocardial infarction in men and women: a prospective, matched case-control study

Am J Clin Nutr, 92 (2010), pp. 194-202

Evaluation of a biological marker of dairy fat intake

Am J Clin Nutr, 68 (1998), pp. 291-295

Effect of dietary fatty acids on serum lipids and lipoproteins. A meta-analysis of 27 trials

Arterioscler Thromb, 12 (1992), pp. 911-919

Saturated fat and cardiometabolic risk factors, coronary heart disease, stroke, and diabetes: a fresh look at the evidence

Lipids, 45 (2010), pp. 893-905

A prospective and longitudinal study of plasma phospholipid saturated fatty acid profile in relation to cardiometabolic biomarkers and the risk of gestational diabetes

Am J Clin Nutr, 107 (2018), pp. 1017-1026

Fat and heart disease: yes we can make a change--the case of North Karelia (Finland), Ann Nutr Metab, 54 (Suppl 1) (2009), pp. 33-38

Major types of dietary fat and risk of coronary heart disease: a pooled analysis of 11 cohort studies, Am J Clin Nutr, 89 (2009), pp. 1425-1432

Are refined carbohydrates worse than saturated fat?, Am J Clin Nutr, 91 (2010), pp. 1541-1542

A prospective study of dietary glycemic load, carbohydrate intake, and risk of coronary heart disease in US women, Am J Clin Nutr, 71 (2000), pp. 1455-1461

Dietary saturated fat intake and risk of stroke: Systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies, Nutr Metab Cardiovasc Dis, 30 (2020), pp. 179-189

Dietary total fat, fatty acids intake, and risk of cardiovascular disease: a dose-response meta-analysis of cohort studies, Lipids Health Dis, 18 (2019), p. 91

Biomarkers of very long-chain saturated fatty acids and incident coronary heart disease: Prospective evidence from 15 cohorts in the Fatty Acids and Outcomes Research Consortium (Abstract P414), Circulation, 141 (2020), p. AP414

Association of dietary nutrients with blood lipids and blood pressure in 18 countries: a cross-sectional analysis from the PURE study, Lancet Diabetes Endocrinol, 5 (2017), pp. 774-787

Associations of fats and carbohydrate intake with cardiovascular disease and mortality in 18 countries from five continents (PURE): a prospective cohort study, Lancet, 390 (2017), pp. 2050-2062

Associations of fat and carbohydrate intake with cardiovascular disease and mortality: prospective cohort study of UK Biobank participants, BMJ, 368 (2020), p. m688

Dietary fats and cardiovascular disease: A presidential advisory from the American Heart Association, Circulation, 136 (2017), pp. e1-e23

Low-fat dietary pattern and risk of cardiovascular disease: the Women's Health Initiative Randomized Controlled Dietary Modification Trial, JAMA, 295 (2006), pp. 655-666

Νίκος Καφετζόπουλος
Νίκος Καφετζόπουλος Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Ο Νίκος Καφετζόπουλος αποφοίτησε από το τμήμα Διαιτολογίας και Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου. Eργάζεται στο Διαιτολογικό Τμήμα του Ασκληπιείου Βούλας με αρμοδιότητα την διαιτολογική κάλυψη εσωτερικών και εξωτερικών ασθενών.

Έχει συγγράψει το βιβλίο «Πρακτικός οδηγός αθλητικής διατροφής – Επιστημονικές εκδόσεις Παρισιάνου».

Διατηρεί το Κέντρο Μεταβολισμού & Διατροφής Nutribase στην Γλυφάδα.