Καρδιαγγειακά

Πως σχετίζεται η ομοκυστεΐνη με τις βιταμίνες της ομάδας Β;

12 Φεβρουαρίου 2018
2940 Προβολές
3 λεπτά να διαβαστεί
omokisteinh kardiaggeiaka kai vitamines b

Photo source: www.bigstockphoto.com

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κύρια αιτία θνησιμότητας στις χώρες του δυτικού κόσμου. Εκτός από την υπέρταση, την αύξηση των λιπιδίων του αίματος (π.χ. χοληστερόλη, τριγλυκερίδια), τον σακχαρώδη διαβήτη, την παχυσαρκία, το κάπνισμα κ.ά., ως νέος ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο έχουν αναγνωριστεί και τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα (υπερομοκυστεϊναιμία).

Το 1969, ο παθολόγος McCully ήταν ο πρώτος που υποστήριξε ότι η ομοκυστεΐνη εμπλέκεται στην διαδικασία της αθηροσκλήρωσης, η οποία με την σειρά της σχετίζεται με  την εκδήλωση εμφραγμάτων του μυοκαρδίου, εγκεφαλικών και αγγειακών θρομβωτικών επεισοδίων

Η αρχική θεωρία του McCully επιβεβαιώθηκε από μεταγενέστερες μελέτες στις οποίες παρατηρήθηκε ότι τα άτομα με αγγειακή νόσο είχαν υψηλότερα επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα σε σύγκριση με τα επίπεδα των υγιών ατόμων και διαπιστώθηκε ότι η ήπια έως μέτρια  υπερομοκυστεϊναιμία σχετίζεται με την ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης.

Τι είναι η ομοκυστεΐνη;

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα θειούχο αμινοξύ το οποίο παράγεται κατά τον μεταβολισμό ενός άλλου αμινοξέος, της μεθειονίνης, η οποία προσλαμβάνεται μέσω των πρωτεϊνούχων τροφών

Τιμές ομοκυστεΐνης μεταξύ 5 και 15μmol/L θεωρούνται φυσιολογικές. Σε συνθήκες εργαστηρίου (in vitro), έχει δειχθεί ότι η ομοκυστεΐνη ενεργοποιεί τον πολλαπλασιασμό των αγγειακών λείων μυϊκών κυττάρων και ότι ενισχύει την δραστηριότητα του ενζύμου HMG-CoA αναγωγάση, το οποίο ρυθμίζει την σύνθεση της χοληστερόλης στον οργανισμό.

Η χρόνια αύξηση των επιπέδων της χοληστερόλης μπορεί να προκαλέσει αθηροσκλήρωση και επομένως αποτελεί παράγοντα κινδύνου για εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου. Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί ότι η ομοκυστεΐνη επιδρά στην ακεραιότητα των λείων μυϊκών ινών του αγγειακού τοιχώματος, αυξάνοντας με αυτό τον τρόπο την αρτηριακή πίεση.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τα επίπεδά της;

Έλλειψη βιταμινών Β

Το φυλλικό οξύ και οι βιταμίνες Β12 και Β6 αποτελούν σημαντικούς συμπαράγοντες στον μεταβολισμό της ομοκυστεΐνης και συνδέονται στενά με τα επίπεδά της. Έτσι, η ανεπάρκεια φυλλικού οξέος ή βιταμίνης Β6 οδηγεί σε ήπια έως μέτρια αύξηση της ομοκυστεΐνης.

Αντίστοιχα, η έλλειψη βιταμίνης Β12 καθώς και άλλων βιταμινών της ομάδας Β όπως π.χ. η ριβοφλαβίνη (Β2) επηρεάζουν τα επίπεδα της ομοκυστεΐνης.

Διατροφή

Η ομοκυστεΐνη αυξάνεται με την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και καφεϊνούχων ροφημάτων, με την υψηλή πρόσληψη πρωτεϊνών και τη χαμηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών.

Λήψη φαρμακευτικών ουσιών

Η μεθοτρεξάτη (ανταγωνίζεται το φυλλικό οξύ), η θεοφυλλίνη, η κυκλοσπορίνη, οι φιμπράτες και τα αντιεπιληπτικά φάρμακα αποτελούν επίκτητα αίτια υπερομοκυστεϊναιμίας.

Άλλα αίτια

Σε αυτά περιλαμβάνονται οι γενετικές διαταραχές, η νεφρική ανεπάρκεια, οι μεταμοσχεύσεις οργάνων, ο υποθυρεοειδισμός, διάφορα είδη νεοπλασιών, οι φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, καθώς και η ηλικία, το κάπνισμα και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας.

Θεραπευτική προσέγγιση της υπερομοκυστεϊναιμίας 

Αυτό που έχει παρατηρηθεί μελετώντας τον ρόλο των βιταμινών Β στην μείωση των επιπέδων της ομοκυστεΐνης (tHcy), είναι ότι η έλλειψη των βιταμινών Β6 και Β12 φαίνεται να επηρεάζει τα επίπεδα της tHcy σε πολύ μικρότερο βαθμό σε σύγκριση με την ανεπάρκεια φυλλικού οξέος. Έχει δειχθεί ότι η συμπληρωματική χορήγηση φυλλικού οξέος είτε μεμονωμένα, είτε σε συνδυασμό με τις βιταμίνες Β6 και Β12, μπορεί να μειώσει αποτελεσματικά τα επίπεδα της ομοκυστεΐνης στο αίμα.

Τι έδειξαν οι κλινικές μελέτες;

Το 2005, μία μετά-ανάλυση 25 τυχαιοποιημένων δοκιμών με 2596 ασθενείς έδειξε ότι η συμπλήρωση φυλλικού οξέος σε δόσεις των 0.2, 0.4, 0.8, 2.0 και 5.0 mg ημερησίως, σχετίστηκε με 13%, 20%, 23%, 23% και 25%  μείωση των επιπέδων της ομοκυστεΐνης αντίστοιχα, σε χρονικό διάστημα 8 μηνών. Επιπλέον, η προσθήκη βιταμίνης Β12 οδήγησε σε περαιτέρω μείωση της ομοκυστεΐνης κατά 5%, ενώ δεν παρατηρήθηκε καμία αλλαγή με την πρόσθεση της βιταμίνης Β6.

Μελέτη στην οποία έλαβαν μέρος 138 υγιείς γυναίκες με υπερομοκυστεϊναιμία, έδειξε ότι ακόμη  και μια εβδομαδιαία δόση 2.8mg φυλλικού οξέος για χρονικό διάστημα δύο μηνών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική ελάττωση των επιπέδων της  ομοκυστεΐνης. Ακόμη, σε άτομα με υπερομοκυστεϊναιμία και φυσιολογικά επίπεδα βιταμινών, η μεμονωμένη χορήγηση φυλλικού οξέος ήταν αρκετή για να μειώσει την ομοκυστεΐνη κατά 40-50% σε 6 εβδομάδες.

Πρόληψη καρδιαγγειακών με βιταμίνες Β6, Β12 και φυλλικό οξύ;

Προς το παρόν δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί το κατά πόσο η μείωση των υψηλών επιπέδων ομοκυστεΐνης στο αίμα μεταφράζεται σε μείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας

Για παράδειγμα, σε μεγάλης κλίμακας τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές δεν έχει παρατηρηθεί βελτίωση στη συχνότητα καρδιαγγειακών συμβάντων μετά από μείωση της ομοκυστεΐνης προερχόμενη από την χορήγηση βιταμινών Β6, Β12 και φυλλικού οξέος.

Παρ’όλα αυτά, οι δοκιμές αυτές είχαν διαφορετικά χαρακτηριστικά όσον αφορά στον πληθυσμό που μελετήθηκε (π.χ. ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου), την ημερήσια δόση βιταμινών Β, και τη διάρκεια της θεραπείας.

Σύμφωνα πάντως με τη μελέτη Framingham (μακροχρόνια προοπτική μελέτη κοορτής στις Η.Π.Α με αντικείμενο έρευνας την στεφανιαία νόσο), αυτό που φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η συνύπαρξη υψηλών επιπέδων ομοκυστεΐνης και άλλων παραγόντων κινδύνου για εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου, όπως π.χ. η υπέρταση, η υπερλιπιδαιμία, ο σακχαρώδης διαβήτης και το κάπνισμα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Christopoulou-Cokkinou V (2001). ‘Homocysteine as a risk factor for thrombosis’. Archives of Hellenic Medicine 18(5):526-536

Parthasarathy S (1987). ‘Oxidation of low density lipoproteins by thiol compounds leads to its recognition by the acetyl LDL receptor’. Biochem Biophys Acta 917:337-340

Refsum, Ueland PM, Nugard O (1998). ‘Homocysteine and cardiovascular disease’. Annu Rev Med 49:31-62

Ntaios G, Savopoulos C, Grekas D, Hatzitolios A (2009). ‘The controversial role of B-vitamins in cardiovascular risk: An update’. Archives of Cardiovascular Disease 102, 847-854

Shenov V, Mehendale V, Prabhu K, Shetty R, Rao P (2014). ‘Correlation of serum homocysteine levels with the severity of coronary artery disease’. Ind J Clin Biochem 29(3):339-44

Lim U, Cassano PA (2002). ‘Homocysteine and blood pressure in the third national health and nutrition examination survey, 1988-1994’. Oxford Journals: Am J Epidemiol 156:1105-13

Nugard O, Refsum H, Ueland PM (1997). ‘Coffee consumption and plasma total homocysteine: the Hordaland Homocysteine Study’. Am J Clin Nutr 65:136-143

Grubben MJ, Boers GH, Blom HJ (2000). ‘Unfiltered coffee increases plasma homocysteine concentrations in healthy volunteers: a randomized trial’. Am J Clin Nutr 71:480-484

Perry DJ (1999). ‘Hyperhomocysteinaemia’. Baillieres Best Pract Res Clin Haematol 12:451-77

Wald DS, Bishop L, Wald NJ, et al. (2001). ‘Randomized trial of folic acid supplementation and serum homocysteine levels’. Arch Intern Med 161:695-700.

Wald DS, Law M, Morris JK (2002). ‘Homocysteine and cardiovascular disease: evidence on causality from a meta analysis. British Medical Journal 325, 1202–1206.

Ubbink JB, Vermaak WJ, van der Merwe et al. (1993). ‘Vit-amin B-12, vitamin B-6, and folate nutritional status in men with hyperhomocysteinemia’. Am J Clin Nutr 57: 47-53.

Ubbink JB, Vermaak WJ, van der Merwe et al. (1994). ‘Vitamin requirements for the treatment of hyperhomocysteinemia in humans. J Nutr 124:1927-33.

Homocysteine Lowering Trialists’ Collaboration (2005). ‘Dose-dependent effects of folic acid on blood concentrations of homocysteine: a metaanalysis of the randomized trials’. Am J Clin Nutr 82 (4): 806-812

Adank C, Green TJ, Skeaff CM, et al. (2003). ‘Weekly high-dose folic Acid supplementation is effective in lowering serum homocysteine concentrations in women’. Ann Nutr Metab 47(2):55-9.

Title LM, Cummings PM, Giddens K (2000). ‘Effect of folic acid and antioxidant vitamins on endothelial dysfunction in patients with coronary artery disease’. J Am Coll Cardiol 36:758-765

Lonn E, Yusuf S, Dzavik V, et al. (2001). ‘Effects of ramipril and vitamin E on atherosclerosis: the study to evaluate carotid ultrasound changes in patients treated with ramipril and vitamin E (SECURE)’. Circulation 103, pp. 919–925

Baker F, Picton D, Blackwood S, et al. (2002). ‘Blinded comparison of folic acid and placebo in patients with ischemic heart disease: an outcome trial’. Circulation, 106, p. 3642

Toole JF, Malinow MR, Chambless LE, et al. (2004). ‘Lowering homocysteine in patients with ischemic stroke to prevent recurrent stroke, myocardial infarction, and death: the Vitamin Intervention for Stroke Prevention (VISP) randomized controlled trial’. JAMA, 291, pp. 565–575

Bonaa KH, Njolstad I, Ueland PM, et al. (2006). ‘Homocysteine lowering and cardiovascular events after acute myocardial infarction’. N Engl J Med 354, pp. 1578–1588

Jamison RL, Hartigan P, Kaufman JS, et al. (2007). ‘Effect of homocysteine lowering on mortality and vascular disease in advanced chronic kidney disease and end-stage renal disease: a randomized controlled trial’. JAMA 298, pp. 1163–1170

Ebbing M, Bleie O, Ueland PM, et al. (2008). ‘Mortality and cardiovascular events in patients treated with homocysteine-lowering B vitamins after coronary angiography: a randomized controlled trial’. JAMA 300,pp. 795–804

Albert CM, Cook NR, Gaziano JM, et al. (2008). ‘Effect of folic acid and B vitamins on risk of cardiovascular events and total mortality among women at high risk for cardiovascular disease: a randomized trial’. JAMA 299, pp. 2027–2036

Boers GHJ (1997). ‘Hyperhomocysteinemia as a risk factor for arterial and venous disease. A review of evidence and relevance’. Thromb Haemost 78:520-522

Kannel WB (2000). ‘The Framingham Study: Its 50-year legacy and future promise’. J Atheroscler Thromb 6:60-66

  • Ευδοκία Σεκλιζιώτη
    Ευδοκία Σεκλιζιώτη Διαιτολόγος-Διατροφολόγος BSc (Hons), MMedSci

    Η Ευδοκία Σεκλιζιώτη είναι Διαιτολόγος-Διατροφολόγος με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση (MMedSci) στη ‘Διατροφή του Ανθρώπου’. Εργάζεται σε Φαρμακευτική Εταιρεία όπου παρέχει τις υπηρεσίες της σε επίπεδο συμβουλευτικής υποστήριξης και συγγραφής άρθρων.