Τι είναι η εικόνα σώματος;
Η εικόνα του σώματος περιλαμβάνει το τι πιστεύεις για την εμφάνισή σου, πώς μιλάς στους άλλους για το σώμα σου, την αίσθηση που έχεις για το πώς βλέπουν οι άλλοι το σώμα σου και πώς αισθάνεσαι στο σώμα σου. Περιλαμβάνει τις σκέψεις, τις αντιλήψεις και τα συναισθήματά σου σχετικά με το σώμα σου και μπορεί να είναι θετική ή αρνητική. Επηρεάζεται τόσο από εσωτερικούς όσο και από εξωτερικούς παράγοντες. Η εικόνα του σώματός δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα αυτό που βλέπεις στον καθρέφτη ή αυτό που βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να πιστεύει και να αισθάνεται ότι το σώμα του είναι λιγότερο ή περισσότερο ογκώδες από ό,τι είναι.
Η εικόνα σώματος επηρεάζει άτομα όλων των ηλικιών, φύλων και όλων των πολιτισμών. Μια αρνητική εικόνα σώματος μπορεί να οδηγήσει σε συνεχή ενασχόληση με τη δίαιτα και διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές και αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης διατροφικής διαταραχής όπως θα δούμε παρακάτω. Μια θετική εικόνα σώματος σχετίζεται με καλύτερη αυτοεκτίμηση, αποδοχή του εαυτού και συμπεριφορές υγιεινού τρόπου ζωής, συμπεριλαμβανομένης μιας ισορροπημένης προσέγγισης απέναντι στο φαγητό και στη σωματική δραστηριότητα.
Επιπτώσεις της αρνητικής εικόνας σώματος
Μια αρνητική εικόνα σώματος (ή σωματική δυσαρέσκεια) μπορεί να οδηγήσει σε:
· συνεχή ενασχόληση με τη δίαιτα
· υπερβολική άσκηση
· ανάπτυξη διατροφικών διαταραχών όπως η νευρική ανορεξία, η νευρική βουλιμία και η υπερφαγία
· ανάπτυξη άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση, κατάθλιψη ή άγχος
Επιπλέον, μερικοί άνθρωποι μπορεί να κάνουν δίαιτα επειδή νιώθουν δυσαρέσκεια με το σώμα τους, παρά επειδή θέλουν να τρώνε καλά ή να βρίσκονται σε υγιές εύρος βάρους. Αν και είναι σημαντικό να διατηρείς υγιεινές διατροφικές συμπεριφορές, η συνεχής ενασχόληση με τη δίαιτα μπορεί να οδηγήσει σε σωματικές ασθένειες και κατάθλιψη, ειδικά εάν το βάρος σου αυξομειώνει συστηματικά.
Η αρνητική εικόνα σώματος ή η σωματική δυσαρέσκεια μπορεί συχνά να προκύψει από τη σύγκριση του σώματός σου με την επικρατούσα εικόνα που είναι αποδεκτή από την κοινωνία και ιδιαίτερα αυτό που προβάλλεται από τα ΜΜΕ & τα social media ως το ιδανικό μέγεθος και σχήμα σώματος. Η εικόνα του ιδανικού σώματος ποικίλλει με την πάροδο του χρόνου και μεταξύ των πολιτισμών, ακόμη και μεταξύ δεκαετιών. Αρκεί να σκεφτεί κανείς πόσο απέχουν τα αγάλματα γυναικών της αρχαιότητας, όπως της Αφροδίτης θεάς της ομορφιάς, με τα μοντέλα του σήμερα.
Εικόνα σώματος και (social) media
Τα μέσα ενημέρωσης επηρεάζουν αυτό που εμείς, ως κοινωνία, θεωρούμε «όμορφο». Όταν συνεχώς βλέπεις μη ρεαλιστικά σώματα σε ταινίες, τηλεόραση, περιοδικά και βιντεοπαιχνίδια, αυτό περνάει στο υποσυνείδητο ως φυσιολογικό, υγιές, επιθυμητό και εφικτό. Έτσι, μπορεί να αισθάνεσαι ότι μειονεκτείς συγκριτικά ή απογοητεύεσαι που δεν μπορείς να επιτύχεις αυτή την εμφάνιση.
Η ικανότητα να σκέφτεσαι κριτικά για αυτό που βλέπεις στα μέσα είναι βασική δεξιότητα του 21ου αιώνα και πρέπει να αναπτυχθεί ήδη από τα παιδικά χρόνια για τις νέες γενιές.
«Αμφισβητώντας αυτό που βλέπεις στα μέσα ενημέρωσης και υπενθυμίζοντας στον εαυτό σου τι είναι ρεαλιστικό με βάση τη δική σου καθημερινότητα, μπορείς να αφήσεις πίσω σου μη ρεαλιστικές συγκρίσεις και να αρχίσεις να αισθάνεσαι καλύτερα για το σώμα σου.»
Για να συμβάλλεις στην αλλαγή της κουλτούρας γύρω από αυτό που εμφανίζεται στα μέσα μπορείς να περιορίσεις τα περιοδικά, τις τηλεοπτικές εκπομπές ή τις ταινίες που σε κάνουν να αισθάνεσαι άσχημα με την εμφάνισή σου. Ακόμη, αναγνωρίζοντας τη δύναμή σου ως καταναλωτή, μπορείς να επικοινωνήσεις με εταιρείες που πιστεύεις ότι διαιωνίζουν ένα μη ρεαλιστικό πρότυπο.
Εικόνα σώματος και διατροφικές διαταραχές
Οι διατροφικές διαταραχές είναι πολύπλοκες διαταραχές που χαρακτηρίζονται από υπερβολική ενασχόληση του ατόμου με το βάρος και την εξωτερική εμφάνιση οδηγώντας σε επικίνδυνες και μη λειτουργικές συμπεριφορές. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων συμπεριφορών αποτελούν οι αυστηρές δίαιτες, η υπερβάλλουσα γυμναστική, οι εκκαθαριστικές μεθόδους ή η υπερκατανάλωση τροφής. Μπορεί να είναι δύσκολο να διαγνωστεί εάν κάποιος έχει διατροφική διαταραχή, αλλά υπάρχουν σημάδια που μπορείς να αναγνωρίσεις. Τα άτομα με διατροφικές διαταραχές εκδηλώνουν έντονο φόβο να πάρουν βάρος, έχουν εμμονή με τη δίαιτα, γίνονται μυστικοπαθείς σχετικά με το φαγητό και περνούν λιγότερο χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους. Ιδιαίτερες συμπεριφορές που μπορεί να εντοπίσεις είναι:
· Κατανάλωση μόνο «ασφαλών» τροφίμων, χαμηλών σε θερμίδες και λιπαρά
· Ιδιαίτερες τελετουργίες, όπως ζύγισμα ή τεμαχισμός φαγητού
· Υπερβολική άσκηση
· Πολλά ρούχα ώστε να μη διακρίνεται η απώλεια βάρους
· Παράλειψη γευμάτων και με αιτιολογίες όπως «Έφαγα ήδη»
· Απόσυρση στο μπάνιο μετά το φαγητό (για καθαρκτικές συμπεριφορές όπως η πρόκληση εμετού)
· Κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας τροφής
Αν κάποιος οικείος σου παρουσιάζει κάποιο από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, θα χρειαστεί να ζητήσει βοήθεια από έναν επαγγελματία. Η παρότρυνση καλό είναι να γίνει με τρόπο τέτοιο ώστε να δείχνει το ενδιαφέρον σου και να αποφευχθεί η σύγκρουση και η πρόκληση αισθήματος ντροπής.
Πως να βελτιώσεις την εικόνα σώματός σου;
· Αναρωτήσου τι βλέπεις στα μέσα ενημέρωσης. Οι περισσότερες εικόνες είναι «κατασκευασμένες» και όχι αντανακλάσεις της πραγματικότητας.
· Άφησε για λίγο στην άκρη τη ζυγαριά σου. Ούτε το βάρος ούτε ο Δείκτης Μάζας Σώματος δίνει επαρκείς πληροφορίες για τη σύσταση και την υγεία του σώματος. Δώσε έμφαση στη βελτίωση των διατροφικών σου συνηθειών και την ενασχόληση με τη φυσική δραστηριότητα ως τρόπους αυτοφροντίδας.
· Βρες μια φυσική δραστηριότητα που να σου αρέσει. Επικεντρώσου στο να διατηρείς το σώμα σου υγιές και δυνατό.
· Ενημερώσου σχετικά με τη διαισθητική διατροφή και προσπάθησε να την ακολουθείς. Άκουσε και ικανοποίησε το σώμα σου όταν πεινάει και διαχώρισε το συναισθηματικό φαγητό.
· Περιόρισε το συχνό «self-check» που κάνεις μπροστά από καθρέφτες. Από μελέτες έχει φανεί ότι η αρνητική εικόνα σώματος ενισχύεται με τον χρόνο που αφιερώνουμε μπροστά στον καθρέφτη παρατηρώντας τα θεωρούμενα «ελαττώματα» μας.
· Προσπάθησε να ελέγξεις τις αρνητικές σκέψεις σε σχέση με το σώμα σου. Επικεντρώσου στα θετικά και σε αυτά που σου αρέσουν στον εαυτό σου. Πες τα δυνατά κοιτάζοντας το είδωλο σου στον καθρέφτη με θετική διάθεση σα να τα έλεγες σε ένα αγαπημένο σου πρόσωπο. Αυτή η προσέγγιση λειτουργεί με την πάροδο του χρόνου, ακόμα κι αν η θετική αυτό-ομιλία φαίνεται άβολη ή αναγκαστική στην αρχή.
Τέλος, μην ξεχνάς πως η συμπεριφορά και η στάση σου επηρεάζει και τους άλλους. Έτσι απέφυγε τον σχολιασμό και την κριτική για τα σώματα άλλων ατόμων. Καλλιέργησε την αυτοπεποίθησή σου και δώσε έμφαση στην ανάπτυξη του χαρακτήρα και την βελτίωση της υγεία σου. Δες τον εαυτό σου συνολικά ως έναν ολοκληρωμένο άνθρωπο, όχι μόνο μία εικόνα!
