742
Ψυχολογία

Ψυχογενής Ανορεξία

05 Μαρτίου 2008
της Ευγενείας Σταυροπούλου
Ψυχογενής Ανορεξία

Photo source: www.bigstockphoto.com

Ως ψυχογενής ανορεξία ορίζεται η παθολογική εκείνη κατάσταση που συνίσταται σε έναν παράλογο φόβο του ατόμου ότι είναι υπέρβαρο με αποτέλεσμα να αρνείται την πρόσληψη τροφής για μεγάλο διάστημα.

Ο όρος «ψυχογενής ανορεξία» ήταν άγνωστος στον δυτικό κόσμο έως το 1960 περίπου οπότε και άρχισε να εμφανίζεται όλο και συχνότερα το φαινόμενο επιδίωξης της εικόνας του αποστεωμένου, απισχνασμένου, σχεδόν άφυλου σώματος. Δεν είναι ανεπιτυχής η ταύτιση της εικόνας του σώματος των ανορεξικών ατόμων με την εικόνα που είχαν τα σώματα των κρατουμένων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Στατιστικές μελέτες που έχουν γίνει έχουν δείξει ότι στην Αμερική περίπου 8.000.000 άτομα πάσχουν από διατροφικές διαταραχές (ανορεξία και βουλιμία) και από αυτά σχεδόν 1.000 πεθαίνουν κάθε χρόνο από ψυχογενή ανορεξία. Η παθολογική και δυσάρεστη αυτή κατάσταση παρατηρείται συχνότερα σε γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας τα 20 έτη, ενώ οι τελευταίες μελέτες δείχνουν ότι έχει αρχίσει να κάνει την εμφάνιση της και σε πολύ μικρές ηλικίες (8-11 έτη).

Η διάγνωση γίνεται από την κλινική εικόνα και από την ανεύρεση του σωματικού βάρους σε ποσοστό 85% ή λιγότερο του ιδανικού βάρους σώματος. Ο δείκτης μάζας σώματος που είναι κάτω από 18 θεωρείται οριακός για την διάγνωση.

Η αίτια της ψυχογενούς ανορεξίας είναι πολυπαραγοντική, ασαφής και διαφέρει από άτομο σε άτομο. Ως συχνότερα αίτια αναφέρονται οι διαταραχές από την ψυχιατρική σφαίρα, καθώς και ορισμένα πολιτιστικά θέματα και επαγγελματικές απαιτήσεις (π.χ. χορευτές, αθλητές κ.λπ.). Αναλυτικότερα, υποστηρίζεται ότι η κατάσταση αυτή εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά που μεγαλώνουν σε οικογένειες με άστατες διατροφικές συνήθειες, υπερπροστατευτικές, ή πολύ αυστηρές που ανατρέφουν παιδιά με χαμηλή αυτοπεποίθηση, αναποφάσιστα και εξαρτημένα, ή παιδιά που έχουν μάθει και επιδιώκουν να είναι στο επίκεντρο της προσοχής. Έτσι η άρνηση λήψης τροφής γίνεται τρόπος επιβολής της παρουσίας τους στο περιβάλλον. Επίσης κατά την ψυχαναλυτική ερμηνεία η αποφυγή λήψης τροφής συνδέεται με την άρνηση της σεξουαλικής επιθυμίας, με τον φόβο της εγκυμοσύνης, την προσπάθεια απόδειξης του ατόμου στο περιβάλλον ότι ελέγχει την ζωή του και τις ανάγκες του, ή τον φόβο της ενηλικίωσης και την προσπάθεια καθήλωσης του ατόμου στην παιδική ηλικία. Επίσης η εμμονή των σύγχρονων τάσεων για ένα υγιές και όσο το δυνατό πιο λεπτό σώμα, η προβολή των πολύ λεπτών μοντέλων ως προτύπων εξωτερικής εμφάνισης, μπορεί να οδηγήσει ορισμένα άτομα σε ακραία συμπεριφορά όσο αφορά στη διατροφή τους.

Η κλινική εικόνα των ατόμων που πάσχουν συνίσταται σε εικόνα σώματος απίσχανσης ενώ συχνά έχουν μια παράλογη εμμονή ότι είναι παχύσαρκα ή ότι μπορεί να παχύνουν παρόλο που το σώμα τους μπορεί να είναι αποστεωμένο. Τα άτομαπου πάσχουν δεν παραδέχονται την πείνα, την αδυναμία και την καταβολή που αισθάνονται και συνήθως είναι πολύ δραστήρια, ενώ μετά την λήψη τροφής ακολουθούν εντατικό πρόγραμμα γυμναστικής ή τρέξιμο για την κατανάλωση των προσλαμβανόμενων θερμίδων, μπορεί να προκαλέσουν εμετό ή ακόμα και να πάρουν ορισμένα φάρμακα όπως τα καθαρτικά. Εκδηλώνουν δυσκοιλιότητα, δυσανεξία στο ψύχος, οι γυναίκες εμφανίζουν αμηνόρροια (απουσία τουλάχιστον τριών διαδοχικών καταμήνιων κύκλων), ενώ σε προχωρημένες καταστάσεις υπάρχει βραδυκαρδία, υπόταση και υποθερμία. Το δέρμα είναι ξηρό, με κίτρινη χροιά λόγω της καρωτιναιμίας, μπορεί να παρατηρηθεί υπερτρίχωση με τρίχωμα που είναι λεπτό σαν χνούδι, ενώ μπορεί να εμφανιστεί και διόγκωση των παρωτίδων που δίνει στο πρόσωπο μία στρογγυλεμένη όψη και οίδημα κάτω άκρων. Στον εργαστηριακό έλεγχο μπορεί να βρεθεί αναιμία, λευκοπενία, υποκαλιαιμία, υπολευκωματιναιμία, ευρήματα συμβατά με προνεφρική αζωθαιμία, χαμηλή τιμή IgG, igM, και ποικιλίας πρωτεινών του συμπληρώματος. Επίσης χαμηλή τιμή του χαλκού και του ψευδαργύρου του ορού, της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LΗ) και της θυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH) κ.α.

Η πρόγνωση των ασθενών με ψυχογενή ανορεξία ποικίλει. Περίπου οι μισοί από αυτούς ανακτούν το φυσιολογικό τους βάρος, ενώ 6% από τους υπόλοιπους που δεν καταφέρνουν να ξεπεράσουν τελείως αυτή την κατάσταση πεθαίνουν.

Γίνεται λοιπόν κατανοητό ότι ακόμα και να βελτιωθεί το βάρος του πάσχοντος ατόμου ή να επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα ο κίνδυνος εξακολουθεί να υπάρχει και για τον λόγο αυτό η θεραπεία θα πρέπει να είναι μακροχρόνια και δεν πρέπει να επαναπαύεται το περιβάλλον όταν ο ασθενής παρουσιάσει βελτίωση. Η θεραπεία συνίσταται στην προοδευτική και σωστή σίτιση του ατόμου ώστε να διαφύγει τον κίνδυνο που μπορεί να υπάρχει για την ζωή του, στην αποφυγή βίαιων τρόπων λήψης τροφής, και στην ταυτόχρονη ψυχιατρική παρέμβαση και υποστήριξη που είναι πολύ σημαντική. Η νοσηλεία στο νοσοκομείο μπορεί να χρειαστεί σε περιπτώσεις σοβαρής ασιτίας για να διορθωθούν οι ηλεκτρολυτικές και οι λοιπές διαταραχές και για να αποφθευχθεί ο αιφνίδιος θάνατος ο οποίος μπορέι να συμβεί ειδικά αν η απώλεια του βάρους επήλθε απότομα.

Η θεραπεία της ψυχογενούς ανορεξίας τονίζεται ότι θα πρέπει να είναι μακροχρόνια, η ψυχοθεραπεία πρέπει να είναι τόσο ατομική όσο και οικογενειακή και απαιτείται επιμονή και πολύ δουλειά από τον ειδικό, τον ασθενή και την οικογένεια του.

  • Ευγενεία Σταυροπούλου Ειδικευόμενη Ιατρός στην Δερματολογία
×
×