748
Παθήσεις Πεπτικού

Διατροφή και Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου

06 Φεβρουαρίου 2014

Η Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου (ΙΦΝΕ) αποτελούν παθήσεις που χαρακτηρίζονται από τη χρόνια φλεγμονή του γαστρεντερικού σωλήνα και από περιόδους εξάρσεων και υφέσεων. Η νόσοι αυτές συμπεριλαμβάνουν τη νόσο Crohn και την ελκώδη κολίτιδα, που θα λέγαμε ότι είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η πρώτη μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε σημείο του γαστρεντερικού σωλήνα, ενώ η δεύτερη αφορά μόνο το παχύ έντερο.

Πού οφείλετε η εμφάνιση των ΙΦΝΕ;

Η εμφάνιση των ΙΦΝΕ φαίνεται να οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων, καθώς γενετικοί, ανοσολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες οδηγούν σε ανεξέλεγκτη φλεγμονή που προκαλεί πλήθος γαστρεντερικών όσο και εξωεντερικών συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς περιλαμβάνουν: ναυτία, διάρροιες (αιματηρές ή όχι), εμέτους, κοιλιακό άλγος αλλά και άλλες επιπλοκές όπως η οστεοπόρωση, τα δερματικά προβλήματα, οι αρθραλγίες και οι ηπατοχολικές επιπλοκές. Η ΙΦΝΕ είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες σε βόρειες χώρες, όπως η Βόρεια Αμερική, η Σκανδιναβία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αν και νεότερα δεδομένα δείχνουν πως η παρουσία τους εντείνεται και σε νοτιότερες χώρες της Μεσογείου, όπως η χώρα μας.

Ποιος είναι ο ρόλος της διατροφής στις ΙΦΝΕ;

Καθώς οι ΙΦΝΕ προσβάλλουν το γαστρεντερικό σύστημα, επιδρούν και στη διατροφική κατάσταση των ασθενών. Οι ασθενείς με νόσο Crohn εμφανίζουν τα περισσότερα διατροφικά προβλήματα σε περιόδους έξαρσης, καθώς προσβάλλεται συνήθως το λεπτό έντερο που είναι το κύριο μέσο της απορρόφησης των θρεπτικών συστατικών από τη διατροφή. Έτσι, εξαιτίας της δυσαπορρόφησης, των αυξημένων απωλειών θρεπτικών συστατικών, της μειωμένης πρόσληψης τροφής και των ανεπιθύμητων δράσεων της φαρμακευτικής αγωγής, η απώλεια βάρους και η ανεπάρκεια θρεπτικών συστατικών χαρακτηρίζουν τη διατροφική κατάσταση των ασθενών.

Η κατάλληλη διατροφική αντιμετώπιση μπορεί να παίξει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, όχι μόνο στην αποκατάσταση των διαφόρων ανεπαρκειών, αλλά και στην επαγωγή της ύφεσης και την ανακούφιση από τα συμπτώματα. Η εκπαίδευση των ασθενών στη βέλτιστη διαχείριση της διατροφής τους είναι o ακρογωνιαίος λίθος στην αντιμετώπιση των ΙΦΝΕ, τόσο σε περιόδους έξαρσης, όσο και σε περιόδους ύφεσης.

Διατροφική αντιμετώπιση των ΙΦΝΕ

Σε περιόδους έξαρσης

Κατά τις περιόδους έξαρσης, κάθε ασθενής θα πρέπει να αποφεύγει τα «επικίνδυνα» για εκείνον τρόφιμα, που εντείνουν τα συμπτώματά του. «Επικίνδυνα» τρόφιμα είναι τα ωμά λαχανικά και τα φρούτα με τη φλούδα, τα εσπεριδοειδή και άλλα όξινα τρόφιμα, τα γαλακτοκομικά, οι ξηροί καρποί, τα όσπρια, τα προϊόντα ολικής άλεσης, οι λιπαρές και τηγανητές τροφές. Αντιθέτως, «ασφαλή» τρόφιμα είναι τα καλά μαγειρεμένα λαχανικά, τα φρούτα χωρίς τη φλούδα, το κοτόπουλο, η γαλοπούλα και το ψάρι, το λευκό ψωμί, τα ζυμαρικά, το ρύζι και ο πουρές πατάτας. Είναι πολύ χρήσιμο κάθε ασθενής να τηρεί ένα ημερολόγιο καταγραφής τροφίμων, ώστε να διαπιστώνει ποια τρόφιμα προκαλούν ενοχλητικά συμπτώματα, καθώς τα «ασφαλή» κι «επικίνδυνα» τρόφιμα διαφοροποιούνται από άτομο σε άτομο.

Ακόμη, τα μικρά και συχνά γεύματα είναι συνήθως καλύτερα αποδεκτά από τους πάσχοντες, λόγω της μειωμένης όρεξης για φαγητό εξαιτίας των συμπτωμάτων και των παρενεργειών της φαρμακευτικής αγωγής. Σε περιπτώσεις ανεπάρκειας θρεπτικών συστατικών, όπως το ασβέστιο, ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος, το φυλλικό οξύ, καθώς και οι βιταμίνες A, D, E, K, Β12 και C, η χορήγηση κάποιου πολυβιταμινούχου σκευάσματος από τον ιατρό ίσως να είναι απαραίτητη.

Σε περιόδους ύφεσης

Σε κατάσταση ύφεσης, η ελεύθερη και ισορροπημένη διατροφή με επιλογή τροφών από όλες τις ομάδες (δημητριακά, φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά όταν η λακτόζη είναι ανεκτή, άπαχο κρέας) θα πρέπει να προτείνεται σε όλους τους πάσχοντες. Συστήνεται επίσης η αποφυγή των λιπαρών και τηγανητών τροφίμων.

Συμπέρασμα

Συμπερασματικά, η καλή πορεία της νόσου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη διατροφή και η συνεργασία του ασθενούς με τον ιατρό και το διαιτολόγο θα πρέπει να κατέχει κεντρική θέση την αντιμετώπιση των ΙΦΝΕ.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Bamias G, Nyce MR, De La Rue SA, Cominelli F. 2005. New concepts in the pathophysiology of inflammatory bowel disease. Annals of Internal Medicine 143, 895–904.

Danese S, Sans M, Fiocchi C. 2004. Inflammatory bowel disease: the role of environmental factors. Autoimmunity Reviews; 3: 394-400.

Forbes A, Goldesgeyme E, Paulon E. 2011. Nutrition in inflammatory bowel disease. JPEN J Parenter Enteral Nutr. Sep;35(5):571-80.

Gentschew L, Ferguson LR. 2012. Role of nutrition and microbiota in susceptibility to inflammatory bowel diseases. Mol. Nutr. Food Res. 56, 524–535.

Hartman C, Eliakim R, Shamir R. 2009. Nutritional status and nutritional therapy in inflammatory bowel diseases. World J Gastroenterol. Jun 7;15(21):2570-8.

  • Ευσταθία Παπαδά Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, Ph.D.(cand)

    Η Ευσταθία Παπαδά είναι Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, με μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην Κλινική Διατροφή και Δημόσια Υγεία. Εργάζεται ως Εξωτερικός Συνεργάτης στο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, ενώ παράλληλα είναι Υποψήφια Διδάκτορας εστιάζοντας στο κομμάτι της διατροφικής αντιμετώπισης της Ιδιοπαθούς Φλεγμονώδους Νόσου του Εντέρου.

×

×