Η ελληνική διατροφή δεν αποτελεί απλώς ένα διατροφικό μοντέλο, αλλά μια ολόκληρη φιλοσοφία ζωής που συνδέεται με την πρόληψη, τη μακροβιότητα και την ποιότητα ζωής. Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου The Greek Diet Cure, η δημοσιογράφος και συγγραφέας Άννα Μαρία Παπύρη μιλά στο medNutrition για την έμπνευση πίσω από το έργο της, τη σύνδεση της ελληνικής διατροφής με τον πολιτισμό και την καθημερινότητά μας, αλλά και για τις σύγχρονες προκλήσεις που απειλούν το παραδοσιακό μοντέλο.
Μέσα από μια επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση και με αναφορές σε εκατοντάδες μελέτες, το βιβλίο επιχειρεί να αναδείξει τον ελληνικό τρόπο ζωής ως εργαλείο ευεξίας και πρόληψης. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η συγγραφέας απαντά σε καίρια ερωτήματα για τη σύγχρονη διατροφή, τις διατροφικές παρεξηγήσεις και τη σημασία της συνολικής αλλαγής τρόπου ζωής.
1. Τι αποτέλεσε την αρχική σου έμπνευση για να δημιουργήσεις έναν ολοκληρωμένο οδηγό ελληνικής διατροφής; Και γιατί στα αγγλικά;
Ως δημοσιογράφος και συγγραφέας, η ευζωία — υπό τον ευρύτερο όρο wellness — ήταν πάντα στο επίκεντρο των ενδιαφερόντων μου. Σήμερα είναι κοινά αποδεκτό ότι όταν μιλάμε για Ελληνική Διατροφή αναφερόμαστε σε έναν ολόκληρο τρόπο ζωής.
Το βιβλίο απευθύνεται κυρίως στους επισκέπτες της χώρας μας και βασίζεται στον ελληνικό τρόπο ζωής και στο πώς αυτός επιδρά στην ευεξία, τη μακροζωία και την ποιότητα ζωής. Το The Greek Diet Cure δεν είναι απλώς ένας διατροφικός οδηγός, αλλά ένας οδηγός ζωής, επιστημονικά τεκμηριωμένος με 254 μελέτες.
Κεντρικό του μήνυμα είναι η σύνδεση της Ελληνικής Διατροφής με τον πολιτισμό, τις κοινωνικές συνήθειες, το περιβάλλον και τη μακροβιότητα.
2. Πόσο εύκολο είναι για έναν άνθρωπο με σύγχρονο, απαιτητικό πρόγραμμα να εφαρμόσει την ελληνική διατροφή καθημερινά;
Οι πολυάσχολοι άνθρωποι μπορούν να ακολουθήσουν ένα μοντέλο κοντά στη Μεσογειακή Ελληνική διατροφή, οργανώνοντας εβδομαδιαίο πρόγραμμα αγορών και μαγειρέματος.
Υπάρχουν πλέον πολλές πρακτικές λύσεις, όπως κατεψυγμένα όσπρια και λαχανικά, που ενσωματώνονται εύκολα στην καθημερινότητα.
Το «μυστικό» είναι η αποτελεσματικότητα στην κουζίνα: ένα γεύμα μπορεί να μετατραπεί δημιουργικά σε δύο ή τρεις διαφορετικές παραλλαγές. Η ελληνική διατροφή προσφέρει ευελιξία, δημιουργικότητα και ισορροπία γεύσεων με υψηλή θρεπτική αξία.
3. Θεωρείς ότι η παραδοσιακή ελληνική διατροφή κινδυνεύει από τον σύγχρονο τρόπο ζωής και τις διατροφικές συνήθειες δυτικού τύπου;
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Η σημερινή ελληνική διατροφή απέχει σημαντικά από εκείνη που ακολουθούσαμε πριν από 50–70 χρόνια.
Η αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας, των χρόνιων νοσημάτων, της υπέρτασης, του διαβήτη και των καρδιαγγειακών παθήσεων συνδέεται άμεσα με την απομάκρυνση από το Μεσογειακό μοντέλο.
Οι λόγοι αυτοί με έχουν κάνει υπέρμαχο της ανάγκης για συστηματική διατροφική εκπαίδευση στα σχολεία.
4. Υπάρχει κάποιο νέο εύρημα ή στοιχείο που σε εξέπληξε κατά την έρευνα;
Θα μου επιτρέψετε να δώσω νέα στοιχεία τα οποία δε υπάρχουν στο βιβλίο γιατί είναι πολύ καινούρια και θεωρώ πολύ ενδιαφέροντα. Θα σας αναφέρω μόνο 2 μελέτες οι οποίες έχουν περάσει στα λεπτά γράμματα ή τουλάχιστον ακόμη ανισχεύονται τα αποτελέσματα τους.
- Καταπολέμηση της στοματικής φλεγμονής: Νέα έρευνα υποδηλώνει ότι η Μεσογειακή διατροφή μειώνει την περιοδοντική (ουλική) φλεγμονή. Επειδή η ουλίτιδα σχετίζεται με αγγειακά προβλήματα, αυτό συνδέει τη δίαιτα με τη μείωση της φλεγμονής του οργανισμού και ασθενειών όπως η άνοια και όχι μόνο με την υγεία της καρδιάς.
- Έλεγχος στην υπερδραστήρια ουροδόχο κύστη: Μια μελέτη του 2025 έδειξε ότι η συστηματική τήρηση της μεσογειακής διατροφής συσχετίζεται με τη μειωμένη συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου της υπερδραστήριας ουροδόχου κύστης σε ενήλικες ηλικίας 20 έως 65 ετών.
5. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σου, η μεγαλύτερη παρεξήγηση σχετικά με την έννοια της “υγιεινής ζωής”;
Η αλήθεια είναι ότι μέσα στο χρόνο έχουν προκύψει πολλές παρεξηγήσεις σχετικά με τον υγιεινό τρόπο ζωής οι οποίες όμως έχουν ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Θα αναφέρω τρεις από αυτές που ακούω συχνά γιατί αληθινά δεν γνωρίζω ποια μπορεί να χαρακτηριστεί ως μεγαλύτερη παρεξήγηση.
Τα vegan και χορτοφαγικά προϊόντα είναι πιο υγιεινά
Μια καλά σχεδιασμένη χορτοφαγική ή vegan διατροφή μπορεί να είναι θρεπτική και να υποστηρίζει έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Ωστόσο, μόνο και μόνο επειδή ένα τρόφιμο είναι κατάλληλο για χορτοφάγους ή vegan, σίγουρα δεν σημαίνει ότι είναι η καλύτερη ή η πιο υγιεινή επιλογή.
Ορισμένα χορτοφαγικά και vegan τρόφιμα είναι υπερεπεξεργασμένα και μπορεί να έχουν πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη. Για παράδειγμα, ένα vegan παγωτό μπορεί να περιέχει παρόμοιες ποσότητες ζάχαρης με το παγωτό γαλακτοκομικών προϊόντων, και ορισμένα υποκατάστατα κρέατος, όπως τα μπιφτέκια σόγιας και τα λουκάνικα σόγιας (αν και αποτελούν καλή πηγή πρωτεΐνης) μπορεί συχνά να έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι και λίπος, επομένως θα πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο.
Οι δίαιτες αποτοξίνωσης απαλλάσσουν το σώμα από τις τοξίνες
Συχνά ερχόμαστε αντιμέτωποι με δίαιτες αποτοξίνωσης στο διαδίκτυο, οι οποίες προβάλλουν ισχυρισμούς ότι καθαρίζουν το σώμα από τις τοξίνες. Ανάλογες περιπτώσεις συναντάμε συχνά μετά από περιόδους υπερβολικής κατανάλωσης τροφών ή πριν τις διακοπές.
Καλό είναι να γνωρίζουμε ότι σώμα μας είναι σχεδιασμένο για να απομακρύνει τα απόβλητα και τις τοξίνες από μόνο του. Εκτός από περιπτώσεις συγκεκριμένων ιατρικών παθήσεων που απαιτούνται ειδικές αγωγές όπως επίσης ότι αρκετές δίαιτες αποτοξίνωσης είναι δυνητικά επικίνδυνες και περιοριστικές και δεν βασίζονται σε επαρκή επιστημονικά δεδομένα.
Κάποιες δίαιτες αποτοξίνωσης είναι πιθανό να ενθαρρύνουν τον αποκλεισμό ολόκληρων ομάδων τροφίμων κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε διατροφικές ελλείψεις.
Πιστεύω ότι είναι καλύτερο να απολαμβάνουμε μια υγιεινή και ποικίλη διατροφή, να κοιμόμαστε αρκετά, να περιορίσουμε την κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα, να αναπνέουμε καθαρό αέρα και να είμαστε δραστήριοι αντί να αναζητούμε διατροφές για αποτοξίνωση.
H έντονη καθημερινή άσκηση υψηλής αντοχής ευνοεί τη δημιουργία ενός νεανικού σώματος
Η άσκηση αντοχής αυξάνει σε κατάσταση ηρεμίας την κατανάλωση οξυγόνου έως και 10–20 φορές. Η υπερκατανάλωση οξυγόνου αυξάνει την παραγωγή ελεύθερων ριζών, οι οποίες δημιουργούνται καθώς το οξυγόνο χρησιμοποιείται για τη μετατροπή της ενέργειας σε ATP κατά τις μυϊκές συσπάσεις.
Η αυξημένη παραγωγή ελεύθερων ριζών μπορεί να προκαλέσει οξειδωτική βλάβη στους μύες και σε άλλους ιστούς. Παρότι η τακτική σωματική άσκηση ενισχύει το αμυντικό μας σύστημα, η υπερβολικά έντονη και μεγάλης διάρκειας άσκηση ενδέχεται να προκαλέσει οξειδωτικό στρες και να οδηγήσει σε κατάσταση χρόνιας, συστηματικής φλεγμονής.
Η χρόνια φλεγμονή συνδέεται με πρόωρη γήρανση και εμπλέκεται σε παθήσεις όπως ο καρκίνος, οι καρδιακές νόσοι, τα εγκεφαλικά επεισόδια, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος Πάρκινσον και άλλες εκφυλιστικές ασθένειες.
6. Θεωρείς ότι η διατροφή από μόνη της αρκεί ή χρειάζεται συνολική αλλαγή τρόπου σκέψης και καθημερινότητας;
Για να μη δώσουμε λανθασμένα μηνύματα, θα έλεγα πως όχι. Για να κερδίσουμε ευεξία και μακροβιότητα απαιτείται συνολικά αυτό που ονομάζουμε Ελληνικό τρόπο ζωής, όπως τον περιγράφω και στο βιβλίο.
Μέσα από την πρόληψη και την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών — συμπεριλαμβανομένων της σωστής διατροφής και της άσκησης — βελτιώνεται η συνολική ποιότητα ζωής και επιτυγχάνεται μακροζωία.
Θα ήθελα, ωστόσο, να μεταφέρω κάτι που διάβασα πολύ πρόσφατα και τεκμηριώνει τη συμβολή της Μεσογειακής Ελληνικής διατροφής στην ευεξία.
Μελέτες που συνέκριναν «παραδοσιακές» διατροφές, όπως η Μεσογειακή και η παραδοσιακή ιαπωνική, με μια τυπική «δυτική» διατροφή, έδειξαν ότι ο κίνδυνος κατάθλιψης είναι 25% έως 35% χαμηλότερος σε όσους ακολουθούν παραδοσιακά διατροφικά πρότυπα.
Οι επιστήμονες ερμηνεύουν το αποτέλεσμα αυτό επισημαίνοντας ότι οι παραδοσιακές δίαιτες είναι πλούσιες σε λαχανικά, φρούτα, μη επεξεργασμένα δημητριακά, ψάρια και θαλασσινά, ενώ περιλαμβάνουν μέτριες ποσότητες άπαχου κρέατος και γαλακτοκομικών. Παράλληλα, είναι απαλλαγμένες από επεξεργασμένα και ραφιναρισμένα τρόφιμα και από σάκχαρα, τα οποία χαρακτηρίζουν τον δυτικό τρόπο διατροφής.
Επιπλέον, πολλά από τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα υφίστανται ζύμωση και λειτουργούν ως φυσικά προβιοτικά. Όλο και περισσότεροι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα «καλά» βακτήρια δεν επηρεάζουν μόνο την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών στο έντερο, αλλά και τον βαθμό φλεγμονής σε όλο το σώμα, καθώς και τη διάθεση και το επίπεδο ενέργειας.
7. Ποιες τροφές δεν λείπουν από την καθημερινή σου διατροφή;
Τα γαλακτοκομικά προϊόντα δεν λείπουν ποτέ από το καθημερινό μου διατροφικό πρόγραμμα, σε οποιαδήποτε μορφή τους. Από μικρή είχα μάθει να τα περιλαμβάνω στη διατροφή μου και, μεγαλώνοντας, συνειδητοποίησα πόσο σημαντικά είναι για τη συνολική μου υγεία.
Ιδιαίτερα στην ηλικία μου — είμαι 60+ — τα γαλακτοκομικά προσφέρουν θρεπτικά συστατικά που υποστηρίζουν την υγεία των οστών, συμβάλλουν στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και ενισχύουν την κινητικότητα του σώματος.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση γαλακτοκομικών σχετίζεται με καλύτερη οστική πυκνότητα σε κάθε ηλικία, αλλά και ειδικά σε άτομα 55 ετών και άνω. Παράλληλα, μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση και ανάπτυξη των σκελετικών μυών και στη βελτίωση της ισορροπίας σε άτομα άνω των 60 ετών.
Επιπλέον, μελέτη σε γυναίκες ηλικίας 70 ετών έδειξε ότι η συχνή κατανάλωση γαλακτοκομικών συσχετίστηκε με καλύτερη δύναμη λαβής, μεγαλύτερη ικανότητα έγερσης από καθιστή θέση, καλύτερη σκελετική μυϊκή μάζα και αυξημένη κινητικότητα.
8. Ποια συνταγή από το βιβλίο προτιμάςπερισσότερο στην καθημερινότητά σου;
Αγαπώ ιδιαίτερα τις σούπες — είτε ζεστές είτε κρύες — καθώς είναι από τα αγαπημένα μου πιάτα. Με χαλαρώνουν, με ξεκουράζουν και μου προσφέρουν ενέργεια.
Θα ξεχωρίσω τη σούπα καρπουζιού gazpacho με καρπούζι, η οποία είναι ιδανική για το καλοκαίρι. Τη φτιάχνω συχνά για την οικογένεια και τους φίλους μου. Ενυδατώνει τον οργανισμό και αποτελεί μια ευχάριστη και δροσιστική πρόταση για οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.