Επιστημονικά Νέα

Επίδραση της διαιτητικής πρόσληψης πρωτεΐνης στην ανάπτυξη της οστεοπόρωσης

09 Ιανουαρίου 2024
1512 Προβολές
3 λεπτά να διαβαστεί
proslipsis proteinis stin anaptyksi tis osteoporosis

Photo Source: www.canva.com

Εισαγωγή

Η οστεοπόρωση, μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μειωμένη οστική αντοχή, αποτελεί σημαντική ανησυχία για την υγεία, ειδικά μεταξύ των πληθυσμών μεγαλύτερης ηλικίας και πιο συγκεκριμένα των γυναικών στην μετεμμηνόπαυση λόγω της μείωσης των οιστρογόνων. Η μείωση της δραστηριότητας των οστεοβλαστών οδηγεί σε δομική αλλαγή στα οστά και μειωμένη οστική πυκνότητα. Πρόσφατες μελέτες έχουν εμβαθύνει στη σχέση μεταξύ της διατροφικής πρόσληψης πρωτεϊνών και της υγείας των οστών, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τη βέλτιστη ποσότητα αλλά και ποιότητα πρωτεΐνης και τον πιθανό αντίκτυπό τους στην οστική πυκνότητα (BMD) και την περιεκτικότητα των οστών σε ανόργανα άλατα (BMC).

Σκοπός

Ο πρωταρχικός στόχος ήταν να εξεταστεί η υπάρχουσα βιβλιογραφία για να διαλευκανθεί πώς τα διαφορετικά επίπεδα πρωτεΐνης στη διατροφή επηρεάζουν την υγεία των οστών. Διερευνώντας μελέτες που αναλύουν την ποσότητα, την ποιότητα και την ισορροπία των πρωτεϊνών με άλλα βασικά θρεπτικά συστατικά, επιδίωξαν να διαχωρίσουν τις επιπτώσεις μεταξύ των διατροφικών επιλογών στην οστική πυκνότητα και τη συνολική σκελετική υγεία.

Μέθοδος της έρευνας

Για τη διερεύνηση της επίδρασης της πρωτεΐνης στην υγεία των οστών, πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση σχετικών μελετών με δεδομένα από προοπτικές μελέτες κοόρτης, μετα-αναλύσεις και κλινικές δοκιμές. Η διατροφική πρόσληψη σε αυτές τις μελέτες αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας επικυρωμένες μεθόδους, όπως ερωτηματολόγια συχνότητας τροφής (FFQ), 24ωρες διατροφικές ανακλήσεις και αρχεία τροφίμων. Δόθηκαν υπόψη παράγοντες όπως το φύλο, η ηλικία, η μάζα σώματος και τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας.

Αποτελέσματα

1. Ποσότητα και ποιότητα πρωτεΐνης στη διατροφή και κίνδυνος οστεοπόρωσης

Μελέτες παρουσίασαν αντικρουόμενα ευρήματα σχετικά με την επίδραση της ποσότητας πρωτεΐνης στην υγεία των οστών. Η υπερβολική πρόσληψη πρωτεϊνών σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες έδειξε αρνητικές συσχετίσεις με την BMD και την BMC σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ άλλες μελέτες πρότειναν προστατευτική δράση της πρωτεΐνης, ειδικά όταν υπερβαίνει τη συνιστάμενη διαιτητική πρόσληψη (RDA). Εκτός από την ποσότητα, η ποιότητα της πρωτεΐνης καθορίζει επίσης την τιμή της BMD. Για παράδειγμα, συγκεκριμένα αμινοξέα όπως αλανίνη, αργινίνη, γλουταμικό οξύ, λευκίνη, λυσίνη και προλίνη επηρεάζουν θετικά την BMD. Δεδομένου ότι τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ασαφή, οι ποσότητες φυτικών και ζωικών πρωτεϊνών πρέπει να υπολογίζονται με ακρίβεια δίνοντας προσοχή στο φύλο, την ηλικία, τη μυϊκή μάζα σώματος, την εθνικότητα των ασθενών και τις επίσημες διατροφικές οδηγίες και συστάσεις.

2. Διαιτητική ισορροπία πρωτεϊνών και ασβεστίου

Διερευνήθηκε η συζήτηση σχετικά με το εάν οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες αυξάνουν την απορρόφηση του ασβεστίου στα οστά. Σε αντίθεση με τις ανησυχίες, η αυξημένη κατανάλωση πρωτεϊνών φάνηκε να προκαλεί παροδική υπερασβεστιουρία, με προσαρμογή σε διάστημα τριών εβδομάδων και χωρίς ενδείξεις μακροπρόθεσμων αρνητικών επιπτώσεων στην απώλεια ασβεστίου από τα οστά.

3. Γαλακτοκομικά προϊόντα στην πρόληψη και θεραπεία της οστεοπόρωσης

Οι μετά-αναλύσεις τόνισαν τη θετική επίδραση των γαλακτοκομικών προϊόντων στην BMD. Τα εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά προϊόντα προτάθηκαν να έχουν πιο ευνοϊκή επίδραση στον μεταβολισμό των οστών από ότι τα συμπληρώματα ασβεστίου από μόνα τους, επειδή περιέχουν άλλα θρεπτικά συστατικά που αυξάνουν την απορρόφηση ασβεστίου στο έντερο.

4. Φυτικές πρωτεΐνες και κίνδυνο της οστεοπόρωσης

Συζητήθηκε η ισορροπία μεταξύ φυτικών και ζωικών πρωτεϊνών στην ανάπτυξη της οστεοπόρωσης. Οι δίαιτες πλούσιες σε φυτικές πρωτεΐνες συσχετίστηκαν θετικά με το CTX (C-τελικό τελοπεπτίδιο κολλαγόνου τύπου 1: δείκτης οστικής απορρόφησης), χωρίς όμως να παρέχουν επαρκή ποσότητα άλλων θρεπτικών συστατικών όπως ασβέστιο και βιταμίνη D για την υγεία των οστών. Οι ισοφλαβόνες στα προϊόντα σόγιας έδειξαν πιθανά οφέλη αλλά δεν ξεπέρασαν την αποτελεσματικότητα των ζωικών πρωτεϊνών σε ορισμένες μελέτες.

5. Συμπλήρωμα πρωτεΐνης σε συνδυασμό με φυσική δραστηριότητα

Διερευνήθηκε η αλληλεπίδραση μεταξύ της υψηλής πρόσληψης πρωτεΐνης και της φυσικής δραστηριότητας στην υγεία των οστών. Η φυσική δραστηριότητα σε συνδυασμό με τη αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης έδειξε θετικά αποτελέσματα στην οστική μάζα. Ωστόσο, οι ακριβείς μηχανισμοί που διέπουν αυτές τις επιπτώσεις απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.

6. Διατροφικές παρεμβάσεις πρωτεϊνών και υγεία των οστών σε διατροφικές διαταραχές

Υπάρχουν συνεχείς συζητήσεις για το εάν η παχυσαρκία έχει κατά κύριο λόγο θετική ή αρνητική επίδραση στην υγεία των οστών. Από τη μία πλευρά, το σωματικό βάρος αυξάνει το μηχανικό φορτίο της οστικής μάζας, η οποία επηρεάζει θετικά την BMD και την BMC. Ωστόσο, το υπερβολικό σωματικό λίπος, το οποίο περιέχει ορμονικά ενεργά μόρια, προκαλεί δυνητικά επιβλαβή συστηματική φλεγμονή. Έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης κατά τη μείωση του σωματικού βάρους θα επέτρεπε τη διατήρηση της ποιότητας και της πυκνότητας των οστών.

Ασθενείς με διατροφικές διαταραχές, ιδιαίτερα με νευρική ανορεξία, εμφάνισαν υψηλότερο κίνδυνο μειωμένης οστικής πυκνότητας και οστεοπόρωσης, τονίζοντας την ανάγκη για εξατομικευμένες παρεμβάσεις.

Συμπέρασμα

Συμπερασματικά, η σχέση μεταξύ διατροφικής πρωτεΐνης και υγείας των οστών απαιτεί προσεκτική εξέταση διαφόρων παραγόντων. Ενώ υπάρχουν αντικρουόμενα αποτελέσματα, είναι προφανές ότι μια προσέγγιση, που λαμβάνει υπόψη την ποσότητα πρωτεΐνης, την ποιότητα και τη συνολική διατροφική ισορροπία, είναι ζωτικής σημασίας. Η σωματική δραστηριότητα αναδεικνύεται ως σημαντικός παράγοντας για τον μετριασμό των πιθανών αρνητικών επιπτώσεων της υψηλής πρόσληψης πρωτεΐνης. Καθώς η έρευνα εξελίσσεται, η ολιστική κατανόηση των διατροφικών επιλογών και των επιπτώσεών τους στην υγεία των οστών θα συμβάλει σε πιο ενημερωμένες συστάσεις για άτομα που επιδιώκουν να διατηρήσουν τη βέλτιστη σκελετική υγεία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Kędzia, G., Woźniak, M., Samborski, W., & Grygiel-Górniak, B. (2023). Impact of Dietary Protein on Osteoporosis Development. In Nutrients (Vol. 15, Issue 21). Multidisciplinary Digital Publishing Institute (MDPI). https://doi.org/10.3390/nu15214581

Παναγιώτα Κωνσταντίνου
Παναγιώτα Κωνσταντίνου Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Η Παναγιώτα Κωνσταντίνου είναι πτυχιούχος Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση (M.Sc.) στα Τρόφιμα, Διατροφή και Μικροβίωμα από το τμήμα Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης ενώ κατέχει και επαγγελματική εξειδίκευση (Master Practitioner) στην διαχείριση διατροφικών διαταραχών και παχυσαρκίας. Συνεργάζεται ως διατροφολόγος σε γυμναστήριο της Θεσσαλονίκης ενώ παράλληλα παρέχει τις υπηρεσίες της τόσο κατ’οίκον όσο και online.