Εισαγωγή
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (Ultra-Processed Foods, UPFs) είναι προιόντα που εχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία και περιέχουν πρόσθετα, εξευγενισμένα συστατικά και ουσίες που συχνά χρησιμοποιούνται στη μαγειρική.
Σκοπός
Σκοπός του άρθρου είναι να συνοψιστούν τα δεδομένα της σύγχρονης επιστήμης σχετικά με την σχέση μεταξύ των UPFs και της μεταβολικής υγείας με έμφαση στον κίνδυνο για παχυσαρκία, μεταβολικό σύνδρομο, σακχαρώδη διαβήτη και διαταραχές των λιπιδίων
Μεθοδολογία
Τα δεδομένα προέρχονται από μελέτες που περιλαμβάνουν:
-
παρατηρητικές μελέτες (cross-sectional και προοπτικές),
-
τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (RCTs),
-
μελέτες που χρησιμοποιούν την ταξινόμηση NOVA για τον προσδιορισμό των UPFs.
Αξιολογήθηκαν δείκτες μεταβολικής υγείας όπως σωματικό βάρος, περίμετρος μέσης, γλυκαιμικός έλεγχος, λιπιδαιμικό προφίλ και δείκτες φλεγμονής
Αποτελέσματα
-
Η πλειονότητα των μελετών δείχνει ότι η υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων σχετίζεται με:
-
αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας και κεντρικής εναπόθεσης λίπους,
-
αυξημένη συχνότητα μεταβολικού συνδρόμου,
-
αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
-
Οι RCTs έδειξαν ότι δίαιτες πλούσιες σε UPFs οδηγούν σε αυξημένη ενεργειακή πρόσληψη και μειωμένο κορεσμό ακόμη και όταν η θερμιδική πρόσληψη είναι ισοδύναμη με δίαιτες μη επεξεργασμένων τροφίμων.
-
Προτεινόμενοι μηχανισμοί περιλαμβάνουν:
-
χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονή
-
αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα
-
μειωμένη ινσουλινοευαισθησία
Συμπεράσματα
Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι η υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με δυσμενή μεταβολικά αποτελέσματα πέρα από την απλή θερμιδική πρόσληψη. Η μείωση των UPFs και η προώθηση διατροφικών προτύπων βασισμένων σε ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν βασική στρατηγική για τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας.
