Εισαγωγή
Ο θερμιδικός περιορισμός αποτελεί τη συνιστώμενη προσέγγιση για τη διαχείριση του υπερβάλλοντος βάρους και της παχυσαρκίας. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη συμμόρφωση σε αυτόν είναι εξαιρετικά δύσκολη, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να επαναπροσλαμβάνουν τελικά το βάρος που έχασαν. Ως εναλλακτική προσέγγιση, έχει κερδίσει δημοτικότητα η διαλείπουσα νηστεία και ειδικότερα η χρονικά περιορισμένη σίτιση, η οποία επεκτείνει την περίοδο καθημερινής νηστείας και μειώνει το διάστημα σίτισης. Η χρονικά περιορισμένη σίτιση έχει δείξει υποσχόμενα αποτελέσματα στη βελτίωση της σωματικής σύστασης και ορισμένων μεταβολικών δεικτών.
Παρόλα αυτά, παραμένει ασαφές αν τα οφέλη της χρονικά περιορισμένης σίτισης οφείλονται σε μια ακούσια μείωση της θερμιδικής πρόσληψης ή σε ανεξάρτητους βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τη νηστεία και την ευθυγράμμιση με τον κιρκάδιο ρυθμό.
Σκοπός
Σκοπός της συστηματικής ανασκόπησης ήταν να αξιολογήσει εάν ο συνδυασμός θερμιδικού περιορισμού και χρονικά περιορισμένης σίτισης προσφέρει επιπλέον οφέλη σε σχέση με τον θερμιδικό περιορισμό μόνο, με αντίστοιχη θερμιδική πρόσληψη, ως προς τους ανθρωπομετρικούς δείκτες και τους καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου σε ενήλικες με υπέρβαρο ή/και παχυσαρκία.
Μεθοδολογία
- Πραγματοποιήθηκε συστηματική αναζήτηση στις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων PubMed, Scopus, Cochrane Central Register of Controlled Trials (Κεντρικό Μητρώο Ελεγχόμενων Δοκιμών Cochrane) και Google Scholar για μελέτες που δημοσιεύτηκαν έως τον Απρίλιο του 2023.
- Κριτήρια εισαγωγής: Επιλέχθηκαν τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές διάρκειας τουλάχιστον 8 εβδομάδων σε ενήλικες με υπέρβαρο ή/και παχυσαρκία, οι οποίες εξέτασαν τη συνδυαστική παρέμβαση θερμιδικού περιορισμού και χρονικά περιορισμένης σίτισης (με νηστεία ίση ή μεγαλύτερη από 14 ώρες) με τον θερμιδικό περιορισμό μόνο, υπό συνθήκες αντίστοιχης θερμιδικής πρόσληψης.
- Αξιολόγηση ποιότητας: Δύο ανεξάρτητοι αξιολογητές πραγματοποίησαν τη διαλογή των μελετών και αξιολόγησαν τον κίνδυνο μεροληψίας χρησιμοποιώντας το αναθεωρημένο εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου μεροληψίας της Cochrane.
Αποτελέσματα
Η αναζήτηση κατέληξε στη συμπερίληψη 7 μελετών με συνολικά 579 συμμετέχοντες και διάρκεια από 8 έως 52 εβδομάδες. Πέντε από τις επτά μελέτες αξιολογήθηκαν ως χαμηλού κινδύνου μεροληψίας. Τα ποσοστά συμμόρφωσης των συμμετεχόντων ήταν υψηλά και κυμάνθηκαν μεταξύ 73% και 86%, χωρίς σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες παρέμβασης.
- Σωματικό βάρος και σύνθεση: Οι περισσότερες μελέτες (5/7) δεν έδειξαν σημαντικές διαφορές στην απώλεια βάρους μεταξύ του συνδυασμού θερμιδικού περιορισμού και χρονικά περιορισμένης σίτισης και του θερμιδικού περιορισμού μόνο, ενώ 2 μελέτες ανέφεραν μεγαλύτερη απώλεια βάρους με τον συνδυασμό. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στο σωματικό λίπος, την άλιπη μάζα και την περίμετρο μέσης.
- Μεταβολικοί δείκτες και λιπίδια: Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στη συνολική, HDL και LDL χοληστερόλη. Μία μελέτη ανέφερε μεγαλύτερη βελτίωση στα τριγλυκερίδια και στην ανοχή στη γλυκόζη με την προσθήκη χρονικά περιορισμένης σίτισης.
- Γλυκόζη νηστείας και αντίσταση στην ινσουλίνη: Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων στη γλυκόζη νηστείας. Ωστόσο, ο συνδυασμός εμφάνισε συχνότερα βελτίωση στη γλυκόζη και στην αντίσταση στην ινσουλίνη, αν και μία μελέτη ανέφερε επιδείνωση.
- Αρτηριακή πίεση: Δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές στη συστολική πίεση, ενώ 2 μελέτες ανέφεραν μεγαλύτερη μείωση της διαστολικής πίεσης με τον συνδυασμό των δύο παρεμβάσεων.
Συμπέρασμα
Αν και η προσθήκη της χρονικά περιορισμένης σίτισης στον θερμιδικό περιορισμό δεν παρείχε πρόσθετα οφέλη στην πλειονότητα των μελετών, τρεις από τις επτά μελέτες έδειξαν σημαντικές διαφορές υπέρ του συνδυασμού σε συγκεκριμένους ανθρωπομετρικούς και μεταβολικούς δείκτες. Αυτό υποδηλώνει ότι η χρονικά περιορισμένη σίτιση ενδέχεται να ενισχύει τα οφέλη της θερμιδικής μείωσης υπό ορισμένες συνθήκες.
Ένας σημαντικός περιοριστικός παράγοντας στις υπάρχουσες μελέτες είναι ότι οι συμμετέχοντες στην ομάδα θερμιδικού περιορισμού μόνο μπορεί να περιόρισαν ακούσια το παράθυρο σίτισής τους, μειώνοντας έτσι τη δυνατότητα εντοπισμού πρόσθετων επιδράσεων από τη χρονικά περιορισμένη σίτιση.
Απαιτούνται μελλοντικές, καλά σχεδιασμένες και μακροχρόνιες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές που θα παρακολουθούν με ακρίβεια τα παράθυρα σίτισης των συμμετεχόντων πριν και μετά την παρέμβαση, προκειμένου να διαχωριστούν πλήρως οι ανεξάρτητες επιδράσεις της χρονικά περιορισμένης σίτισης από αυτές του θερμιδικού περιορισμού.
