Εισαγωγή
Η παιδική και εφηβική παχυσαρκία αποτελεί μείζον παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας, με αυξανόμενη συχνότητα τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω αλλαγών στον τρόπο ζωής και ανεπαρκών πολιτικών παρεμβάσεων. Η παχυσαρκία σχετίζεται με χρόνιες ασθένειες και μεταβολικές διαταραχές, που έχουν οδηγήσει στη μελέτη της συσχέτισής της με οργανικές ενώσεις όπως η βιταμίνη Β12, το φυλλικό οξύ και η ομοκυστεΐνη (Hcy). Η Hcy, που επηρεάζεται από τα επίπεδα Β12 και φυλλικού οξέος, έχει αναγνωριστεί ως μη παραδοσιακός δείκτης παχυσαρκίας λόγω της συσχέτισής της με φλεγμονή και ενδοθηλιακή βλάβη.
Η παχυσαρκία μπορεί να επηρεάζει τον μεταβολισμό αυτών των βιταμινών μέσω φλεγμονωδών διεργασιών και αυξημένης χρήσης φαρμάκων. Παράλληλα, οι διατροφικές συνήθειες και το εντερικό μικροβίωμα φαίνεται να επηρεάζουν την απορρόφηση και βιοδιαθεσιμότητά τους. Ωστόσο, τα ερευνητικά ευρήματα για τη συσχέτιση παχυσαρκίας με τα επίπεδα αυτών των ουσιών σε παιδιά είναι αντιφατικά και δεν υπάρχει επιστημονική ομοφωνία.
Σκοπός
Της παρούσας μελέτης είναι η συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας για τη διερεύνηση των διαφορών στα επίπεδα βιταμίνης Β12, Hcy και φυλλικού οξέος σε παιδιά και εφήβους με και χωρίς παχυσαρκία.
Μέθοδος
Η μελέτη καταρτίστηκε και καταγράφηκε στο PROSPERO και ακολούθησε τις κατευθυντήριες γραμμές PRISMA. Η στρατηγική αναζήτησης αναπτύχθηκε σύμφωνα με τη λίστα PRESS και εφαρμόστηκε σε έξι βάσεις δεδομένων (PubMed, Scopus, Embase, LILACS, Ovid-Medline και Web of Science) χωρίς περιορισμούς σε ημερομηνία ή γλώσσα. Το ερευνητικό ερώτημα βασίστηκε στη σύγκριση των επιπέδων βιταμίνης Β12, φυλλικού οξέος και ομοκυστεΐνης σε παιδιά και εφήβους με και χωρίς παχυσαρκία.
Συμπεριλήφθηκαν παρατηρητικές μελέτες (διατομεακές, περιπτώσεων-ελέγχου, κοόρτης) που εξέταζαν τις προαναφερθείσες ενώσεις, ενώ αποκλείστηκαν οι Τυχαιοποιημένες Ελεγχόμενες Μελέτες (RCTs), ανασκοπήσεις και διπλότυπα. Τα εξαγόμενα δεδομένα περιλάμβαναν δημογραφικά στοιχεία, ορισμούς παχυσαρκίας και επίπεδα των υπό μελέτη δεικτών.
Η μετα-ανάλυση πραγματοποιήθηκε με χρήση του λογισμικού STATA 17.0. Υπολογίστηκε η Τυποποιημένη Μέση Διαφορά (SMD) και τα 95% διαστήματα εμπιστοσύνης. Χρησιμοποιήθηκαν μέθοδοι Sidik-Jonkman και Knapp-Hartung για την ανάλυση τυχαίων επιδράσεων. Η ετερογένεια αξιολογήθηκε με τα τεστ Q και I², ενώ πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις υποομάδων και ευαισθησίας με βάση τη μεθοδολογία και τον ορισμό της παχυσαρκίας.
Αποτελέσματα
Οι μελέτες που πληρούσαν τα κριτήρια ήταν 20 και συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση, με συνολικό πληθυσμό 7.791 παιδιών και εφήβων. Οι μελέτες προέρχονταν από 11 διαφορετικές χώρες.
Βιταμίνη B12
Σε 10 μελέτες (n = 6.295), δεν βρέθηκε σημαντική διαφορά στα επίπεδα βιταμίνης Β12 μεταξύ παχύσαρκων και μη παχύσαρκων παιδιών/εφήβων, αν και παρατηρήθηκε υψηλή ετερογένεια (I² = 75,15%).
Φυλλικό Οξύ
Σε 7 μελέτες (n = 3.430), επίσης δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων (SMD: -0,12, p > 0,05), με χαμηλή ετερογένεια (I² = 19,6%).
Ομοκυστεΐνη (Hcy)
Αντιθέτως, σε 14 μελέτες (n = 1.704), τα παιδιά και οι έφηβοι με παχυσαρκία παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα Hcy (SMD: 0,77, p < 0,001), με υψηλή ετερογένεια (I² = 86,4%). Η συσχέτιση παρέμεινε στατιστικά σημαντική στις αναλύσεις υποομάδων και ευαισθησίας.
Συμπεράσματα
Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση κατέδειξε ότι τα παιδιά και οι έφηβοι με παχυσαρκία εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ομοκυστεΐνης (Hcy) σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους χωρίς παχυσαρκία, ενώ δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στα επίπεδα βιταμίνης Β12 και φυλλικού οξέος.Ωστόσο, παρατηρείται σημαντική ετερογένεια στις μελέτες και πιθανή επίδραση μεροληψίας δημοσίευσης στα αποτελέσματα για τη B12.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν πιθανή συσχέτιση της Hcy με την παχυσαρκία στον παιδιατρικό πληθυσμό και αναδεικνύουν την ανάγκη για πρώιμη ανίχνευση και παρεμβάσεις που στοχεύουν σε αυτήν τη βιοχημική παράμετρο. Μελλοντική έρευνα θα πρέπει να εστιάσει στην κατανόηση των μηχανισμών που συνδέουν την Hcy με την παχυσαρκία, λαμβάνοντας υπόψη τη διατροφική κατάσταση και άλλους σχετικούς παράγοντες, ώστε να ενισχυθούν οι στρατηγικές πρόληψης και αντιμετώπισης της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας.
