Επιστημονικά Νέα

Ποια η επίδραση του εγκλεισμού λόγω COVID-19 στα άτομα με παχυσαρκία;

12 Μαΐου 2021
753 Προβολές
3 λεπτά να διαβαστεί
COVID-19 obesity

Photo source: www.canva.com

Η πανδημία Covid-19 έχει αναμφίβολα αλλάξει τη ζωή όλων μας, και ιδιαίτερα των ανθρώπων με υποκείμενα νοσήματα, που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για νοσηλεία και επιπλοκές από τον ιό.

Το αυξημένο βάρος και ιδιαίτερα η κατηγορία της παχυσαρκίας, όπως αυτή ορίζεται ως Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) άνω του 30 (kg/m2), αποτελεί παράγοντα αυξημένου κινδύνου για νοσηλεία, αναπνευστική υποστήριξη και θάνατο από τον ιό.

Οι υπηρεσίες υγείας ανά τον κόσμο πιέζονται να ανταπεξέλθουν στις αυξημένες ανάγκες για νοσηλεία και περίθαλψη, και αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι υπηρεσίες διαχείρισης βάρους και βαριατρικής να αδυνατούν να προσφέρουν την υποστήριξη που απαιτείται σε άτομα που ζουν με παχυσαρκία. Αν προσθέσουμε και την ανάγκη για αποστασιοποίηση, γίνεται αντιληπτό ότι οι υπηρεσίες δε μπορούν να λειτουργήσουν διά ζώσης.

Η επίδραση της απαγόρευσης κυκλοφορίας (lockdown) και της αποστασιοποίησης έχει αρνητικές συνέπειες στη διατροφή (κυρίως ως προς την ποιότητα), τη φυσική δραστηριότητα και την ψυχική υγεία και αυτό έχει καταγραφεί σε μελέτες στο γενικό πληθυσμό. Ποια είναι η κατάσταση όμως σε άτομα που ζουν με παχυσαρκία και σε άτομα που χρησιμοποιούσαν στο παρελθόν υπηρεσίες διαχείρισης βάρους;

Σχεδιασμός μελέτης

Στο ερώτημα αυτό απαντά η μελέτη των Brown και συνεργατών που διενεργήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και δημοσιεύτηκε πολύ πρόσφατα στο περιοδικό EClinicalMedicine. Οι ερευνητές ζήτησαν από ενήλικα άτομα με ΔΜΣ άνω του 30 kg/m2 που χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες διαχείρισης βάρους ή υπηρεσίες βαριατρικής χειρουργικής να συμπληρώσουν ένα online ερωτηματολόγιο που περιείχε ερωτήσεις σχετικά με:

  • Γνώσεις σχετικά με τους κινδύνους νόσησης από Covid-19
  • Eνέργειες προστασίας από Covid-19
  • Πρόσβαση σε υπηρεσίες διαχείρισης βάρους
  • Ψυχολογική υγεία και ευεξία
  • Συμπεριφορές σχετικές με την υγεία όπως η διατροφή, η άσκηση και ο ύπνος
  • Εμπειρίες διακρίσεων σχετικές με το βάρος

Συνολικά, 655 εθελοντές συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο, στην πλειοψηφία τους γυναίκες (87%), ενω 543 συμπεριλήφθησαν στην ανάλυση, καθώς πληρούσαν το κριτήριο «ΔΜΣ ≥30 kg/m2». Η μέση ηλικία ήταν τα 51 έτη, ο διάμεσος ΔΜΣ 37,7 kg/m2 ενώ το 56% είχε τουλάχιστον εναν παράγοντα υγείας που αύξανε τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από Covid-19.

Ψυχική υγεία:

Συνολικά, η ψυχική υγεία επηρεάστηκε σημαντικά από την απαγόρευση κυκλοφορίας, αποτέλεσμα μάλλον αναμενόμενο. Το 65,2% (281 άτομα) είχαν δείκτη ευεξίας κάτω από το 15ο εκατοστημόριο ενώ το 35,4% ανέφερε μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη. Άτομα που χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες διαχείρισης βάρους πριν την απαγόρευση κυκλοφορίας είχαν χαμηλότερο σκορ ευεξίας σε σχέση με άτομα που δε χρησιμοποιούσαν (29.1% έναντι 34.8%).

Συμπεριφορές σχετικές με την υγεία:

Η επίδραση της απαγόρευσης κυκλοφορίας ήταν σημαντική και στις συμπεριφορές σχετικές με την υγεία, με το 55% να δηλώνει ότι έχει επηρεαστεί αρνητικά η διατροφή και το 61% να δηλώνει ότι έχει μειωθεί η σωματική δραστηριότητα. Το 69% ανέφερε επίσης ότι επηρεάστηκε η δυνατότητα για αγορές τροφίμων. Αντιθέτως, σχεδόν το ένα τρίτο των ερωτηθέντων βελτίωσε τη διατροφή ή/και αύξησε τη δραστηριότητα την ίδια περίοδο. Το 72% των ερωτηθέντων χρησιμοποίησε το φαγητό ως εργαλείο καταπολέμησης συναισθημάτων κατά τη διάρκεια της πρώτης απαγόρευσης κυκλοφορίας. Τέλος, η ποιότητα ύπνου ήταν χειρότερη για το 80% του δείγματος. Η πλειοψηφία των ατόμων που χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες διαχείρισης βάρους ανέφεραν χειρότερη ποιότητα διατροφής και ύπνου και λιγότερη δραστηριότητα (68%, 85% και 67% αντίστοιχα).

Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ανέφεραν μεγαλύτερη επίπτωση της απαγόρευσης κυκλοφορίας στις αγορές τροφίμων, ενώ αντίθετα σε άτομα με καλύτερη ποιότητα διατροφής ήταν λιγότερο πιθανό η απαγόρευση να επηρέασε τις αγορές τους. Άτομα με υψηλότερο σκορ κατάθλιψης και χαμηλότερο σκορ ευεξίας είχαν μεγαλύτερη αρνητική επίπτωση στη διατροφή τους. Ακόμη, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν αρνητική αλλαγή στη διατροφή τους. Τέλος, άτομα που ανέφεραν χειροτέρευση της διατροφής τους είχαν 3 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να χρησιμοποιήσουν το φαγητό ως εργαλείο καταπολέμησης συναισθημάτων (OR: 3.05, 95% CI 1.7 to 5.4, p < 0.001).

Στίγμα και διακρίσεις λόγω βάρους:

Το 17% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι ένιωσε μεγαλύτερη διάκριση την περίοδο απαγόρευσης κυκλοφορίας λόγω αυξημένου βάρους, το 37% δεν παρατήρησε διαφορά σε σχέση με το παρελθόν, ενώ το 44% δεν ένιωσε διακρίσεις. Άτομα που έχουν βιώσει διακρίσεις είχαν χαμηλότερο σκορ ευεξίας, υψηλότερο σκορ κατάθλιψης, υψηλότερο ΔΜΣ και ήταν πιο νέοι.

Ενέργειες προστασίας από Covid-19:

Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες πίστευαν ότι διέτρεχαν μεγαλύτερο κίνδυνο νόσησης από Covid-19 ανεξαρτήτως ΔΜΣ. Άτομα που χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες διαχείρισης βάρους ανέφεραν «θωράκιση» στο σπίτι πιο συχνά από άτομα που δε χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες διαχείρισης βάρους (26.3% έναντι 13.7%).

Πρόσβαση σε υπηρεσίες διαχείρισης βάρους κατά τη διάρκεια της πρώτης απαγόρευσης:

Το 44% των ατόμων που ακολουθούσαν τέτοιες υπηρεσίες στο παρελθόν ανέφεραν ότι οι υπηρεσίες ακυρώθηκαν ή καθυστέρησαν λόγω της απαγόρευσης, ενώ για το 60% άλλαξε ο τρόπος επικοινωνίας και παροχής πληροφοριών. Μόλις το 32% ένιωσε ότι πήρε επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τον Covid-19 από τις υπηρεσίες αυτές. Το 81% δε γνώριζε για την ύπαρξη συγκεκριμένων οδηγιών για άτομα με υψηλό ΔΜΣ.

Συμπεράσματα μελέτης

Η μελέτη αυτή προσφέρει νέα δεδομένα στην επίπτωση της νόσου Covid-19 και των περιοριστικών μέτρων λόγω αυτής σε άτομα που ζουν με παχυσαρκία και συγκεκριμένα άτομα που χρησιμοποιούν υπηρεσίες διαχείρισης βάρους. Με βάση τα δεδομένα αυτά, είναι ακόμα μεγαλύτερη η ανάγκη επαρκούς πληροφόρησης, υποστήριξης και φροντίδας ατόμων με παχυσαρκία, καθώς η απαγόρευση κυκλοφορίας συνετέλεσε στη μείωση της ποιότητας διατροφής και ύπνου, ενώ μείωσε σημαντικά τη δυνατότητα άσκησης και επηρέασε αρνητικά την ψυχική υγεία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Brown, A., Flint, S.W., Kalea, A., O’Kane, M., Williams, S., Batterham, R.L. Negative impact of the first COVID-19 lockdown upon health-related behaviours and psychological wellbeing in people living with severe and complex obesity in the UK, EClinicalMedicine (2021), https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2021.100796

Γεώργιος Σαλταούρας
Γεώργιος Σαλταούρας Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, PhD, ANutr

Ο Γιώργος Σαλταούρας είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Oxford Brookes στον τομέα της Διατροφής και Αγωγής Υγείας και μέλος του Βρετανικού Συλλόγου Διατροφολόγων. Διδάσκει στο ίδιο Πανεπιστήμιο ενώ παράλληλα αρθρογραφεί για το medNutrition από το 2013.