Οι φυτικές στερόλες χρησιμοποιούνται ευρέως ως διατροφική παρέμβαση για τη μείωση της LDL-χοληστερόλης. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους ενδέχεται να διαφοροποιείται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού.
Νέα τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στις 16 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό The American Journal of Clinical Nutrition, εξέτασε την επίδραση της συμπληρωματικής χορήγησης φυτικών στερολών σε ενήλικες με υπέρβαρο ή παχυσαρκία και ήπια υπερχοληστερολαιμία.
Εισαγωγή
Οι φυτικές στερόλες αποτελούν φυσικά συστατικά φυτικών τροφίμων και παρουσιάζουν δομικές ομοιότητες με τη χοληστερόλη.
Η βασική τους δράση σχετίζεται με τη μείωση της εντερικής απορρόφησης της χοληστερόλης, καθώς ανταγωνίζονται τη χοληστερόλη κατά την ενσωμάτωσή της στα μικκύλια του εντερικού αυλού.
Η κατανάλωση περίπου 1,5–3 g φυτικών στερολών ημερησίως έχει συσχετιστεί με μείωση της LDL-χοληστερόλης σε προηγούμενες μελέτες. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν η αποτελεσματικότητα είναι αντίστοιχη σε άτομα με παχυσαρκία.
Σκοπός
Σκοπός της μελέτης ήταν να αξιολογηθεί η επίδραση της καθημερινής χορήγησης 2 g φυτικών στερολών στην LDL-χοληστερόλη ενηλίκων με υπέρβαρο ή παχυσαρκία και ήπια υπερχοληστερολαιμία.
Δευτερευόντως, εξετάστηκαν μεταβολές σε άλλους λιπιδαιμικούς και μεταβολικούς δείκτες, στη σύσταση σώματος, σε δείκτες σαρκοπενίας και σε παραμέτρους του τρόπου ζωής.
Μεθοδολογία
Η μελέτη σχεδιάστηκε ως τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό σκεύασμα, διασταυρούμενη κλινική δοκιμή.
Συμμετείχαν 23 ενήλικες με μέσο Δείκτη Μάζας Σώματος 36,4 ± 4,2 kg/m².
Οι συμμετέχοντες έλαβαν:
- Συμπλήρωμα με 2 g φυτικών στερολών ημερησίως για 8 εβδομάδες.
- Εικονικό σκεύασμα για αντίστοιχο χρονικό διάστημα.
Μεταξύ των δύο περιόδων παρεμβλήθηκε διάστημα 6 εβδομάδων χωρίς χορήγηση του συμπληρώματος (washout).
Το κύριο καταληκτικό σημείο ήταν η μεταβολή της LDL-χοληστερόλης.
Παράλληλα, αξιολογήθηκαν η ολική χοληστερόλη, άλλοι λιπιδαιμικοί δείκτες, η γλυκαιμική ρύθμιση, η υψηλής ευαισθησίας C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (hs-CRP), η σύσταση σώματος και δείκτες μυϊκής λειτουργίας.
Αποτελέσματα
Η χορήγηση φυτικών στερολών δεν οδήγησε σε στατιστικά σημαντική μείωση της LDL-χοληστερόλης συγκριτικά με το εικονικό σκεύασμα.
- Μεταβολή LDL-χοληστερόλης με φυτικές στερόλες: +0,1 mg/dL (95% ΔΕ: -7,1 έως 7,3).
- Μεταβολή LDL-χοληστερόλης με εικονικό σκεύασμα: +3,9 mg/dL (95% ΔΕ: -7,6 έως 15,4).
- Στατιστική σημαντικότητα σύγκρισης: p = 0,632.
Δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο παρεμβάσεων στους υπόλοιπους λιπιδαιμικούς δείκτες, στη γλυκαιμική ρύθμιση ή στην hs-CRP.
Επιπλέον, μετά τη διόρθωση για πολλαπλές στατιστικές συγκρίσεις, δεν παρέμειναν σημαντικές διαφορές στη σύσταση σώματος, στους δείκτες σαρκοπενίας ή στις παραμέτρους του τρόπου ζωής.
Συμπέρασμα
Η καθημερινή συμπληρωματική χορήγηση 2 g φυτικών στερολών για 8 εβδομάδες δεν μείωσε σημαντικά την LDL-χοληστερόλη σε ενήλικες με υπέρβαρο ή παχυσαρκία και ήπια υπερχοληστερολαιμία.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η αποτελεσματικότητα των φυτικών στερολών ενδέχεται να μην είναι ίδια σε όλους τους πληθυσμούς.
Ωστόσο, η μελέτη περιλάμβανε μόλις 23 συμμετέχοντες και είχε περιορισμένη διάρκεια. Επομένως, δεν μπορεί να εξαχθεί το γενικό συμπέρασμα ότι οι φυτικές στερόλες είναι αναποτελεσματικές σε όλα τα άτομα με παχυσαρκία.
Για τη διαιτολογική πρακτική, τα αποτελέσματα ενισχύουν την ανάγκη εξατομίκευσης των παρεμβάσεων και επαναξιολόγησης της ανταπόκρισης κάθε ατόμου μέσω αντικειμενικών βιοχημικών δεικτών.
Περιορισμοί της μελέτης
- Μικρό μέγεθος δείγματος (23 συμμετέχοντες).
- Διάρκεια 8 εβδομάδων ανά παρέμβαση.
- Περιορισμένη δυνατότητα γενίκευσης σε διαφορετικούς πληθυσμούς.
- Η μελέτη είχε σχεδιαστεί με κύριο στόχο την LDL-χοληστερόλη και όχι τα δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία.
