Blog

Μπορεί ο ΔΣΜ να αξιολογήσει αξιόπιστα τη σωματική σύσταση;

23 Αυγούστου 2016
1785 Προβολές
2 λεπτά να διαβαστεί
BMI

Photo source: www.bigstockphoto.com

Ο Δείκτης Σωματικής Μάζας (ΔΣΜ) είναι το πιο πολυχρησιμοποιημένο εργαλείο στην κλινική πρακτική αντιμετώπισης της παχυσαρκίας. Ουσιαστικά, η πρώτη παρατήρηση συσχέτισης βάρους και ύψους έγινε από τον Quetelet το 1835. Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, ο Keys και οι συνεργάτες του προσπάθησαν να αξιολογήσουν τη σχέση που είχε ανακαλύψει ο Quetelet (βάρος/ύψος2). Διαπίστωσαν λοιπόν, ότι ο λόγος αυτός είχε την καλύτερη συσχέτιση, όσον αφορά τη σωματική σύσταση, με τα αποτελέσματα που έδιναν οι μετρήσεις δερματοπτυχών και άλλοι άμεσοι τρόποι μέτρησης της σωματικής σύστασης.

Από τότε, ο ΔΣΜ, όντας το πιο ευρύ και πρακτικό εργαλείο για την αξιολόγηση της σωματικής σύστασης και της παχυσαρκίας, αμφισβητήθηκε έντονα. Ο ισχυρισμός της ανεξάρτητης σχέσης βάρος/ύψος2 με το ύψος, στον οποίο στηρίχτηκαν οι προαναφερόμενοι επιστήμονες, ήταν το πρώτο κομμάτι που συζητήθηκε εκτενώς. Η δύναμη στην οποία πρέπει να υψωθεί το ύψος για να διατηρηθεί η ανεξάρτητη αυτή σχέση, φαίνεται ότι εξαρτάται από τον πληθυσμό που κάθε φορά μελετάται (Benn index -> βάρος/ύψος^β, β->μεταβλητή που εξαρτάται από τον μελετόμενο πληθυσμό).

Η εντονότερη όμως αμφισβήτηση ήλθε, όταν εξετάστηκε η σχέση του ΔΣΜ με τη σωματική σύσταση και το λιπώδη ιστό. Οι δημιουργοί του δείκτη διαπίστωσαν, ότι αν θεωρήσουν τον λιπώδη ιστό ως το πηλίκο της λιπώδους μάζας/βάρος, ο λιπώδης ιστός σχετίζεται ισχυρά με το λόγο βάρος/ύψοςβ, όταν το β είναι ίσο με 2. Η διαπίστωση όμως αυτή δεν είναι πλήρως αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα. Σε συγκεκριμένες ομάδες ατόμων, όπως οι νέοι, οι ηλικιωμένοι, οι υπέρβαροι και οι παχύσαρκοι, οι αντιφάσεις είναι έντονες. Επιπρόσθετα, ο ορισμός του ΔΣΜ υπονοεί, αν και όχι ξεκάθαρα, ότι άτομα ίδιου ΔΣΜ αλλά διαφορετικού ύψους έχουν περίπου ίδια ποσά μυϊκής μάζας, οστών και όλων των υπολοίπων συστατικών του σώματος, με μόνη μεταβλητή τη λιπώδη μάζα.

Η διαμάχη αυτή γύρω από το ΔΣΜ, οδήγησε σε πολυάριθμες μελέτες. Έγινε λοιπόν μια προσπάθεια αξιολόγησής του, ενώ ταυτόχρονα, συγκρίθηκε και με ποικίλα εργαλεία, που κατά καιρούς έχουν χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της σωματικής σύστασης. Τα τελευταία χρόνια δημιουργήθηκε ένας καινούργιος δείκτης αξιολόγησης της λιπώδους μάζας. Ο δείκτης αυτός ονομάζεται Δείκτης Σωματικού Λίπους (BAI - > Body Adiposity Index) και ορίζεται από την εξίσωση: ΔΣΛ = (περιφέρεια γοφών)/ (ύψος)1,5 – 18 (ΒΑΙ = (hip circumference in centimetres) / (height in metres)1.5 − 18). Στις έρευνες αυτές λοιπόν, προστέθηκε και ο ΔΣΛ.

Δυστυχώς οι μελέτες, που έχουν ασχοληθεί με την αξιοπιστία των δεικτών, που αξιολογούν τη σωματική σύσταση χωρίς απευθείας μέτρησής της (BMI, BAI, WC, HC), καταλήγουν σε διφορούμενα συμπεράσματα. Για παράδειγμα, οι Heymsfield et al., το 2007, υποστήριξαν την αξιοπιστία του ΔΣΜ στην έμμεση μέτρηση της σωματικής σύστασης. Οι ίδιοι ερευνητές, σε μετέπειτα έρευνά τους (Heymsfield et al., 2009), διαπίστωσαν ότι ο ΔΣΜ μπορεί να αξιολογήσει τόσο τη λιπώδη όσο και τη μυική μάζα. Παρ’ όλα αυτά, συνέστησαν την εύρεση και άλλων δεικτών που να αξιολογούν τη σωματική σύσταση.

Όσον αφορά το ΔΣΛ, οι Bergman et al., το 2011, συγκρίνοντας τις τιμές του δείκτη με τις τιμές που πήραν μετρώντας την απορρόφηση ακτίνων Χ διπλής ενέργειας (DEXA), κατέληξαν στην υπεράσπιση της αξιοπιστίας του παραπάνω δείκτη, για τη μέτρηση του ποσοστού της λιπώδους μάζας. Στον αντίποδα, οι Lόpez et al., το 2012, θεώρησαν ότι ο ΔΣΛ δεν υπερισχύει έναντι του ΔΣΜ. Την ίδια χρονιά (2012), τον ισχυρισμό αυτό υποστήριξαν οι Lemacks et al., και οι Geliebter et al., αφού οι μελέτες τους διαπίστωσαν μειονεκτήματα στη χρήση του σε υπέρβαρες, παχύσαρκες και νοσηρά παχύσαρκες γυναίκες. Όμως, ακόμη και έρευνες που κατέληξαν στην υπεροχή του ΔΣΛ έναντι του ΔΣΜ, δε τον θεωρούν αξιόπιστο εργαλείο στη μέτρηση λιπώδους μάζας ατόμων με χαμηλές τιμές της.

Φαίνεται λοιπόν, πως η έρευνα στο θέμα των δεικτών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την έμμεση αξιολόγηση της σωματικής σύστασης πρέπει να συνεχιστεί. Μέχρι τη στιγμή που οι ερευνητές θα καταλήξουν σε κάποιο αξιόπιστο δείκτη, θα ήταν συνετό, οι ήδη υπάρχοντες δείκτες να συνδυάζονται. Ίσως, ο συνδυασμός των δεικτών αυτών να μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες για την καλύτερη αξιολόγηση στην καθημερινή πρακτική.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Bergman RN, Stefanovski D, Buchanan TA, Sumner AE, Reynolds JC, Sebring NG, Xiang AH, Watanabe RM., A better index of body adiposity. Obesity (Silver Spring). 2011 May;19(5):1083-9. Epub 2011 Mar 3

Freedman DS, Thornton J, Pi-Sunyer FX, Heymsfield SB, Wang J, Pierson Jr RN, Blanck HM, Gallagher D., The body adiposity index (hip circumference ÷ height(1.5)) is not a more accurate measure ofadiposity than is BMI, waist circumference, or hip circumference. Obesity (Silver Spring). 2012 Apr 9. doi: 10.1038/oby.2012.81. [Epub ahead of print]

Heymsfield SB, Gallagher D, Mayer L, Beetsch J, Pietrobelli A., Scaling of human body composition to stature: new insights into body mass index. Am J Clin Nutr. 2007 Jul;86(1):82-91

Heymsfield SB, Scherzer R, Pietrobelli A, Lewis CE, Grunfeld C., Body mass index as a phenotypic expression of adiposity: quantitative contribution of muscularity in a population-based sample. Int J Obes (Lond). 2009 Dec;33(12):1363-73

Geliebter A, Atalaye D, Flancbaum L, Gibson CD., Comparison of Body Adiposity Index (BAI) and Body Mass Index (BMI) with Estimations of % Body Fat in Clinically Severe Obese Women. Obesity (Silver Spring). 2012 Jun 28. doi: 10.1038/oby.2012.187. [Epub ahead of print]

Johnson W, Chumlea WC, Czerwinski SA, Demerath EW., Concordance of the recently published body adiposity index with measured body fat percent in European-American adults. Obesity (Silver Spring). 2012 Apr;20(4):900-3. doi: 10.1038/oby.2011.346. Epub 2011 Nov 17

Kok P, Seidell JC, Meinders AE., The value and limitations of the body mass index (BMI) in the assessment of the health risks of overweight and obesity. Ned Tijdschr Geneeskd., 2004 Nov 27;148(48):2379-82

Lemacks JL, Liu PY, Shin H, Ralston PA, Ilich JZ., Validation of body adiposity index as a measure of obesity in overweight and obese postmenopausal white women and its comparison with body mass index. Menopause. 2012 Jul 9. [Epub ahead of print]

López Angel A., Cespedes Mey L., Vicente Teofila, Tomas Matias, Bennasar-Veny Miguel, Tauler Pedro, Aguilo Antoni., Body Adiposity Index Utilization in a Spanish Mediterranean Population: Comparison with the Body Mass Index. PLoS ONE 2012, 7(4): e35281. doi:10.1371/journal.pone.0035281

Nevill Alan M., Stewart Arthur D., Olds Tim and Holder Roger, Relationship Between Adiposity and Body Size Reveals Limitations of BMI. American Journal Of Physical Anthropology, 2006,129:151–156

  • Παρασκευή Κουστουράκη
    Παρασκευή Κουστουράκη Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, MSc

    Η Παρασκευή Κουστουράκη είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος με επιπλέον μεταπτυχιακή εξειδίκευση (M.Sc. - MMedSci) στην Κλινική Διατροφή. Διατηρεί διαιτολογικό γραφείο στην Καλλιθέα και ανήκει στους συνεργάτες του medNutrition.

ΣΧΟΛΙΑ
Η medNutrition σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.