745
Καρδιαγγειακά

Χοληστερόλη και τρίτη ηλικία

07 Ιανουαρίου 2014
Χοληστερόλη και τρίτη ηλικία

Photo source: www.bigstockphoto.com

Ο πληθυσμός των ηλικιωμένων έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Στην Ευρώπη το 22% των κατοίκων είναι άνω των 60 ετών ενώ στην Ελλάδα ο πληθυσμός αυτών εκτιμάται ότι αποτελεί το 18% του γενικού πληθυσμού. Αυτή η αύξηση του πληθυσμού της Ελλάδος των τελευταίων ετών (περίπου 75.000 άτομα/ έτος) αντιστοιχεί κατά το 43% σε άτομα άνω των 65 ετών (στοιχεία ΕΣΥΕ). Οι τρεις σημαντικότερες αιτίες θανάτου στις δυτικού τύπου κοινωνίες είναι τα καρδιαγγειακά, τα εγκεφαλικά και τα νεοπλασματικά νοσήματα και επηρεάζονται από το περιβάλλον και την ηλικία.

Τα καρδιαγγειακά συνδέονται άμεσα και με τα επίπεδα χοληστερόλη στον ορό. Η χοληστερόλη του αίματος αυξάνεται με την πάροδο της ηλικίας μέχρι τα 65 έτη περίπου, καθώς αυξάνει και το ποσοστό λίπους του σώματος σε άνδρες και γυναίκες. Το πώς ακριβώς συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές λόγω της ηλικίας δεν είναι ακριβώς γνωστό αλλά ο κύριος παράγοντας που καθορίζει τα επίπεδα χοληστερόλης είναι ο ρυθμός με τον οποίο ο ίδιος ο οργανισμός συνθέτει χοληστερόλη (ενδογενής σύνθεση) και η ρύθμιση αυτής της διαδικασίας από τους υποδοχείς της LDL («κακής») χοληστερόλης στα κύτταρα.

Τα επιθυμητά επίπεδα ολικής χοληστερόλης στο αίμα είναι <200mg/dl ενώ για την LDL («κακή» χοληστερόλη) <100mg/dl και για την HDL («καλή») >60mg/dl. Τα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης, ιδιαίτερα της LDL είναι γνωστό ότι αποτελούν παράγοντα κινδύνου για ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων. Σε υψηλό κίνδυνο για αυτά βρίσκονται ιδιαίτερα οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και οι ηλικιωμένοι άνδρες με υψηλά επίπεδα LDL χοληστερόλης.

Ακόμη, είναι αποδεκτό ότι η διατροφή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίμα με τη μεσογειακή διατροφή να αποδεικνύεται σε πολλές έρευνες η καταλληλότερο όπλο για τη μείωση των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Πράγματι, σε μια προοπτική μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 1995 στην Ελλάδα όπου 182 ηλικιωμένα άτομα κατέγραψαν τις διατροφικές τους συνήθειες και παρακολουθήθηκε η επιβίωσή τους, φάνηκε πως στην ομάδα των ατόμων που κατανάλωναν μια μεσογειακού τύπου διατροφή, η ολική θνητότητα μειώθηκε σημαντικά στα 5 έτη της παρακολούθησης.

Τι εννοούμε όμως λέγοντας μεσογειακή διατροφή; Η γνωστή μας «πυραμίδα» περιλαμβάνει στη βάση της τα τρόφιμα που καταναλώνονται κάθε μέρα (ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι, δημητριακά). Τα λαχανικά, τα φρούτα, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί συστήνεται να καταναλώνονται καθημερινά με προσοχή στις αμυλούχες τροφές. Το ελαιόλαδο, που αποτελεί ένα σημαντικό συστατικό αυτού του τύπου διατροφής έρχεται αμέσως μετά ενώ το τυρί και το γιαούρτι χαμηλά σε λιπαρά συστήνονται καθημερινά σε μικρές ποσότητες. Το λευκό κρέας (πουλερικά, ψάρι) συστήνεται να καταναλώνεται 2-4 φορές/ εβδομάδα ενώ το κόκκινο 1-2 φορές το μήνα. Ακόμη, το κόκκινο κρασί μπορεί να καταναλώνεται σε μέτρια ποσότητα καθημερινά (1 ποτήρι για τις γυναίκες, 2 για τους άνδρες).

Αυτό το μοντέλο διατροφής φαίνεται πως συμφωνεί με τις αποδεκτές συστάσεις για τη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας. Αυτές ισχύουν τόσο για τους ενήλικες όσο και για τους ηλικιωμένους. Περιλαμβάνουν ημερήσια πρόσληψη χοληστερόλης<200mg/ ημέρα, πρόσληψη λίπους< 30% της συνολικά προσλαμβανόμενης ενέργειας, μείωση κορεσμένου λίπους (ζωικού) σε <10% ολικής ενέργειας. Ακόμη, συστήνεται αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών και ιδιαίτερα διαλυτών (5-10γρ/ ημέρα) από φρούτα, λαχανικά, όσπρια και βρώμη καθώς αυτές μειώνουν την κακή χοληστερόλη. Επίσης, και η πρωτεΐνη σόγιας έχει κάποια επίδραση στην υψηλή κακή χοληστερόλη όταν καταναλώνεται σε ποσότητα τουλάχιστον 50 γραμμαρίων/ ημέρα. Η κατανάλωση υγιεινού λίπους (μονοακόρεστο) από ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς είναι σημαντική αλλά πρέπει να γίνεται με μέτρο. Το ελαιόλαδο περιέχει αρκετές αντιοξειδωτικές ουσίες και δρα προστατευτικά στην καρδιά. Συστήνεται ακόμη συχνή κατανάλωση λιπαρών ψαριών λόγω της αυξημένης περιεκτικότητά τους σε ω3 λιπαρά οξέα. Ένα νέο στοιχείο για τη μείωση της χοληστερόλης αποτελούν οι φυτικές στερόλες που περιέχονται σε εμπλουτισμένα τρόφιμα (μαργαρίνες, γάλατα, γιαούρτια). Αυτές εμποδίζουν την απορρόφηση της χοληστερόλης στο έντερο όταν καταναλώνονται σε ποσότητες 2 γρ/ ημέρα. Συστήνονται ιδιαίτερα για άτομα με οικογενειακό ιστορικό.

Μεγάλη όμως είναι και η σημασία της φυσικής δραστηριότητας στη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας καθώς βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ των ατόμων, μειώνει το σωματικό λίπος, αυξάνει την αεροβική ικανότητα και πολλά άλλα. Γενικά, η αύξηση της ηλικίας συνοδεύεται από μείωση της φυσικής δραστηριότητας λόγω μείωσης της μυικής μάζας και της καρδιακής απόδοσης. Για τους ηλικιωμένους η καλύτερη φυσική δραστηριότητα φαίνεται να είναι το καθημερινό περπάτημα. Όμως οποιαδήποτε μορφή καθημερινής άσκησης (ενασχόληση με κηπουρική, ανέβασμα σκαλιών) με συνολική διάρκεια 60 λεπτών βοηθά στη διατήρηση καλής υγείας.

Από την άλλη πλευρά, συχνά χρησιμοποιείται και φαρμακευτική αγωγή για την πτώση των επιπέδων χοληστερόλης. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα είναι οι στατίνες. Μια πρόσφατη έρευνα που έγινε στη Φιλανδία σε 120 άνδρες με υψηλή χοληστερόλη, διερεύνησε την αποτελεσματικότητα των στατινών και της Μεσογειακής δίαιτας όσον αφορά τη μείωση της χοληστερόλης. Ελέγχθηκε τόσο η κάθε μέθοδος ξεχωριστά όσο και ταυτόχρονα. Φάνηκε ότι και τα δύο όταν δίνονταν ξεχωριστά ως θεραπεία είχαν αποτέλεσμα ενώ όταν δίνονταν ταυτόχρονα η μείωση ήταν μεγαλύτερη.

Συμπερασματικά, η αντιμετώπιση της υψηλής χοληστερόλης και στην τρίτη ηλικία θα πρέπει να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής όπως υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής και αύξησης της φυσικής δραστηριότητας. Συχνά, όμως, αυτά ίσως να μην είναι αρκετά και να χρειάζεται χορήγηση φαρμάκων που καλό είναι να είναι επικουρική και να γίνεται ταυτόχρονα με τη διατροφή και την άσκηση για καλύτερα αποτελέσματα.

  • Χριστίνα Φοντόρ Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

    H Χριστίνα Φοντόρ πτυχιούχος της Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών, με επιπλέον σπουδές στην Ψυχοσωματική θεραπεία. Διατηρεί Διαιτολογικό Γραφείο στην Αργυρούπολη όπου, καθημερινά, έρχεται σε επαφή με ανθρώπους παρέχοντας τους εξατομικευμένες διατολογικές υπηρεσίες.

×

×