746
Διαβήτης

Πως μπορείτε να αποτρέψετε την εμφάνιση Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου ΙΙ, υιοθετώντας απλές υγιεινές επιλογές;

Πως μπορείτε να αποτρέψετε την εμφάνιση Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου ΙΙ, υιοθετώντας απλές υγιεινές επιλογές;

Photo source: www.bigstockphoto.com

Είναι δυστυχώς γεγονός ότι πολλοί από εμάς γεννιόμαστε ή εν καιρώ αποκτούμε, μια προδιάθεση για την εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Όταν μιλάμε για διαβήτη θα πρέπει να γνωρίζουμε καταρχήν ότι πρόκειται για την δυσκολία του οργανισμού μας και συγκεκριμένα του παγκρέατος να μεταβολίσει τη γλυκόζη του αίματος, μετά από την κατανάλωση τροφίμων που αποτελούνται ή εμπεριέχουν απλούς υδατάνθρακες. Τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ελέγχονται από την ορμόνη ινσουλίνη, όμως στα άτομα με διαβήτη, η ινσουλίνη δεν παράγεται επαρκώς ή καθόλου, είτε παράγεται αλλά δεν είναι λειτουργική. Ο διαβήτης και ιδιαίτερα ο τύπου 2, είναι μια ύπουλη χρόνια νόσος, καθώς δεν δίνει συχνά ικανές ενδείξεις που θα οδηγήσουν στην έγκαιρη διάγνωσή της, η οποία συνήθως γίνεται συμπτωματικά μετά από ένα απλό check-up.

Για τον λόγο αυτό, άτομα που διατρέχουν κίνδυνο να εμφανίσουν διαβήτη λόγω επιβαρημένου κληρονομικού ιστορικού ή άτομα που καταναλώνουν υπέρμετρες ποσότητες απλών σακχάρων όπως πχ. πολλά γλυκά, θα πρέπει να ελέγχουν συχνά το επίπεδο γλυκόζης αίματος και τον μεταβολισμό αυτής. Τα ευρήματα από την Τρίτη Εθνική Μελέτη για την Υγεία και τη Διατροφή (NHANES III) έδειξαν ότι η πλειοψηφεία των ατόμων με διαβήτη τύπου 2 ήταν υπέρβαροι, δεν είχαν τα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας και δεν ακολουθούσαν τις διατροφικές οδηγίες σχετικά με την κατανάλωση λίπους, φρούτων και λαχανικών.

Ο διαβήτης αυτού του τύπου μέχρι πρότινος δεν θεωρούνταν πρόβλημα που μπορούσε να εμφανιστεί στα παιδΙΑ ή στους εφήβους. Σύμφωνα όμως με τα αποτελέσματα μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό , πολλά παχύσαρκα παιδιά και έφηβοι εμφανίζουν διαταραχή ανοχής στη γλυκόζη, μια κατάσταση που προηγείται της ανάπτυξης διαβήτη τύπου ΙΙ. Στις γυναίκες που βρίσκονται σε εγκυμοσύνη ο σακχαρώδης διαβήτης εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της κύησης και εξαφανίζεται συνήθως σε ποσοστό 95-98% λίγες μέρες μετά τον τοκετό. Ο διαβήτης της εγκυμοσύνης, όπως αποκαλείται, παρουσιάζεται περίπου στο 2-3 % των γυναικών με φυσιολογική εγκυμοσύνη, ενώ σε ορισμένες κατηγορίες γυναικών με προδιαθεσικούς παράγονετς το ποσοστό είναι μεγαλύτερο.

Ο διαβήτης τύπου ΙΙ έδειξε μια εκσεσημασμένη υπεροχή στις γυναίκες στο πρώτο ήμισυ του περασμένου αιώνα, αλλά η επίπτωση είναι ίση τώρα μεταξύ των ανδρών και των γυναικών στους περισσότερουτς πληθυσμούς, με μερική ένδειξη υπερίσχυσης στην πρώιμη μέση ηλικία. Οι άνδρες εμφανίζονται περισσότερο ευάλωτοι από τις γυναίκες στις επιπτώσεις της νωθρότητας και της παχυσαρκίας, πιθανώς λόγω των διαφορών στην ευαισθησία στη ινσουλίνη και στην περιοχική εναπόθεση του λίπους.

Οι εξετάσεις που μας δίνουν την εικόνα του εάν υπάρχει διαβήτης ή προδιάθεση για την εμφάνισή του είναι : η μέτρηση της γλυκόζης αίματος, η μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, το test αντοχής στην γλυκόζη (GTT) και η καμπύλη σακχάρου. Η 1η εξέταση αποτελεί έναν απλό έλεγχο, η 2η αποτελεί έναν αξιόπιστο δείκτη για τα επίπεδα που κυμαίνεται η γλυκόζη αίματος του οργανισμού μας κατά μέσον όρο το τελευταίο τρίμηνο και οι δυο τελευταίες αποτελούν τα διαγνωστικά κριτήρια για διαβήτη ή προδιάθεση του οργανισμού μας σε αυτόν, καθώς ελέγχουν την έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας μετά την λήψη γλυκόζης, σε μορφή σιροπιού ορισμένης πυκνότητας.

Από την στιγμή λοιπόν που οι ενδείξεις είναι τέτοιες που ο γιατρός διαγνώσει προδιάθεση και μας συστήσει προσοχή, τρία είναι τα πράγματα που θα πρέπει να κάνουμε προκειμένου να αποτρέψουμε ή να καθυστερήσουμε την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2 : κατάλληλη διατροφή, σωματική άσκηση και απώλεια των περιττών κιλών, εάν αυτά υπάρχουν. Πολλοί άνθρωποι σε ανάλογες περιπτώσεις θεωρούν ότι ένας συγκεκριμένος διαιτολογικός προγραμματισμός δεν είναι σε θέση να τους βοηθήσει μακροπρόθεσμα, ενώ από την άλλη πλευρά, υιοθετώντας σαν τρόπο ζωής ορισμένες απλές διατροφικές συστάσεις πετυχαίνουν τον επιδιωκόμενο στόχο. Ως τέτοιες λοιπόν συστάσεις αναφέρουμε τα ακόλουθα :

  • Εισάγετε τον προγραμματισμό στην καθημερινή σας διατροφή και μην αφήνετε τίποτα στην τύχη του. Όταν υπάρχει έλλειψη προγραμματισμού, γινόμαστε όλοι επιρρεπείς και ευάλωτοι και μπορεί, ακόμα και αν είμαστε πεπεισμένοι για την αξία της προσπάθειάς μας, να καταφύγουμε σε επιλογές που γνωρίζουμε ότι θα μας βλάψουν. Στο γραφείο πχ. αν δεν έχουμε προετοιμάσει από το σπίτι και πάρει μαζί μας κάτι “σωστό” για να κολατσίσουμε, εύκολα μπορεί να παρασυρθούμε από τον συνάδελφο που τρώει μια σοκολάτα ή ένα σουβλάκι. Επιπλέον, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι τα τακτικά μικρογεύματα βοηθούν στο να διατηρούνται τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μας πιο σταθερά, αντί να παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις.
  • Στοχεύστε σε μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει τροφές από όλες τις ομάδες : φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, όσπρια, γαλακτοκομικά, ψωμί, ψάρι, πουλερικά, κρέας και λίπη. Δεν έχει νόημα πχ. να σας “πιάσει φοβία” με το ψωμί, τις πατάτες κλπ και να τα αποβάλλεται τελείως από την διατροφή σας, αρκεί να προτιμάτε από εδώ και στο εξής ψωμί ολικής αλέσεως και τις πατάτες να μην τις τρώτε τηγανιτές αλλά βραστές.
  • Επιλέξτε τρόφιμα με την ελάχιστη δυνατή λιποπεριεκτικότητα και περιορίστε την κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών οξέων. Αυτό μπορείτε να το πετύχετε εάν προτιμήσετε το ψάρι και το λευκό κρέας, έναντι του κόκκινου, εάν στο μαγείρεμα χρησιμοποιείτε αποκλειστικά ελαιόλαδο το οποίο το προσθέτετε ωμό στο τέλος, εάν αντικαταστήσετε το βούτυρο με μαργαρίνη εμπλουτισμένη με φυτικές στερόλες κλπ.
  • Ελαχιστοποιήστε την κατανάλωση ζάχαρης. Αυτό δεν σημαίνει ότι επιβάλλεται οπωσδήποτε ο αποκλεισμός της από την διατροφή σας. Ωστόσο, η αντικατάστασή της από την φρουκτόζη (η οποία μεταβολίζεται βραδύτερα και δεν προκαλεί τόσο απότομη αύξηση του επιπέδου γλυκόζης στο αίμα μας όσο η γλυκόζη) ή από υποκατάστατα ζάχαρης στον καφέ ή στο τσάι σας δεν ενδύκνειται. Οι μελέτες για τις βλαβερές επιδράσεις της φρουκτόζης κατέδειξαν ότι διεγείρει το ήπαρ ώστε να εκκρίνει μεγάλες ποσότητες τριγλυκεριδίων, όπως συμβαίνει όταν το συγκεκριμένο όργανο <βομβαρδίζεται> με ινσουλίνη. Η εμφάνιση στους μύες ινσουλινοαντίστασης και η αύξηση του κινδύνου για καρδιαγγειακές νόσους μπορεί να είναι βραχυπρόθεσμη. Βέβαια δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η διατροφή μας δεν περιέχει μεγάλες ποσότητες φρουκτόζης και επομένως δεν πρέπει να ανησυχούμε. Ακόμα, όταν θυμηθείτε πχ. πόσο νόστιμα είναι τα βουτήματα που φτιάχνει το ζαχαροπλαστείο της γειτονιάς σας, μην απογοητευτείτε. Φτιάξτε τα μόνοι σας, χρησιμοποιώντας αλεύρι ολικής αλέσεως αντί του λευκού, αντί για άσπρη ζάχαρη βάλτε μαύρη και αντί για βούτυρο ελαιόλαδο. Το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι εξαιρετικό, αρκεί να μην σας λείψει η φαντασία.Μην παραλείπετε να προσλαμβάνετε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα φυτικών ινών με την διατροφή σας (συνιστώμενα επίπεδα ημερήσιας πρόσληψης :20 - 30 γραμμάρια). Τροφές πλούσιες σε φυτική ίνα είναι τα δημητριακά, τα όσπρια, το πιτυρούχο αλεύρι, τα λαχανικά κλπ. Εντάξτε τα με ευλάβεια στο καθημερινό διαιτολόγιο σας. Μονό να σας ωφελήσουν μπορούν.
  • Είναι δυστυχώς συχνό εύρημα μετά από την διάγνωση ευαισθησίας στον μεταβολισμό της γλυκόζης, η διάγνωση αρτηριακής υπέρτασης. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να πάρουμε και την απόφαση ότι τα πολύ αλμυρά φαγητά δεν ταιριάζουν στο υγιεινό μοντέλο ζωής που αποφασίσαμε να ακολουθήσουμε από εδώ και στο εξής, κατά συνέπεια, θα πρέπει να περιορίσουμε την κατανάλωση αλατιού. Άλλωστε, οι περισσότερες τροφές εμπεριέχουν από την φύση τους αλάτι με αποτέλεσμα το επιπρόσθετο να αποτελεί υπερβολή, συχνά εις βάρος της γεύσης του φαγητού.
  • Κάντε την κίνηση τρόπο ζωής. Ο συνδυασμός έστω μισής ώρας γρήγορου περπατήματος με λίγες ασκήσεις 1-2 φορές την βδομάδα και φυσικά με μια σωστή διατροφή θα αποφέρει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα στην προσπάθεια απώλειας βάρους.
  • Αφήσαμε για το τέλος, αλλά σε καμία περίπτωση λιγότερο σημαντική, μια σύσταση η οποία μας αφορά όλους: πότε μην επιλέγετε ένα τρόφιμο εάν πρώτα δεν συμβουλευτείτε την διατροφική του ετικέτα. Πολλές φορές η διαφήμιση οδηγεί στην παραπλάνηση του ανημέρωτου καταναλωτή, κάτι το οποίο μπορεί πολύ εύκολα να αποφευχθεί εάν συμβουλευτούμε τον πίνακας διατροφικής αξίας του τροφίμου. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα αναζητήσετε πχ. τα δημητριακά τα πιο πλούσια σε φυτικές ίνες, μην οδηγηθείτε από τον κάθε διαφημιστή αλλά από τα μάτια σας μόνο. Το Γερμανικό περιοδικό Diabetes Journal αναφέρει ότι τα διαβητικά προιόντα δεν έχουν νόημα, διότι είναι πολύ ακριβά, και παράλληλα περιέχουν πολύ λίπος και θερμίδες, σε σύγκριση με τα συνηθισμένα προιόντα.

Εάν πολλά από τα μέλη της οικογένειάς σας έχουν εμφανίσει σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, εσείς αποφασίσατε να κάνετε έναν έλεγχο και τα αποτελέσματα διέγνωσαν μια προδιάθεση και σε εσάς, μην πανικοβάλλεστε. Είναι σίγουρο ότι μια νόσος στο στάδιο της πρόληψης, είναι προτιμότερη από την ίδια νόσο στο στάδιο της θεραπείας. Ακολουθήστε τις συμβουλές του γιατρού και του διαιτολόγου σας και σε καμία περίπτωση δεν θα χάσετε. Πολλά άτομα με γενετική προδιάθεση που προβληματίστηκαν και την διέγνωσαν έγκαιρα, υιοθετώντας στην ζωή τους απλές συστάσεις, όπως αυτές που αναφέραμε, δεν εμφάνισαν ποτέ τον διαβήτη που τους παραμόνευε. Όσον άφορά τον τομέα της πρόληψης, θα πρέπει να μας γίνει σαφές ότι η άγνοια και η αδιαφορία είναι οι μόνοι μας αντίπαλοι.

  • Πάρης Παπαχρήστος Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

    Ο Πάρης Παπαχρήστος είναι Διαιτολόγος Διατροφολόγος, MSc, ιδρυτής του πρώτου portal διατροφής σε Ελλάδα και Κύπρο, όπου διατηρεί ένα πολυδιαιτολογικό γραφείο στο Παγκράτι, παρέχοντας διαιτολογικές υπηρεσίες.

  • Ευαγγελία Παναγιωτοπούλου Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

    Με μεγάλη εμπειρία στον τομέα της, αναλαμβάνει υπεύθυνα την στήριξη και καθοδήγηση οποιουδήποτε περιστατικού χρήζει παρακολούθησης και διατροφικών κατευθυντήριων γραμμών. Η παροχή υπηρεσιών διατροφής συνίσταται αποκλειστικά σε εξατομικευμένα και ευέλικτα διαιτολόγια, προσαρμοσμένα πάνω στις ιδιαίτερες ανάγκες και απαιτήσεις του καθενός. Ειδικευμένη σε φυσιολογικές και παθολογικές καταστάσεις, με γνώση, ευθύνη, στήριξη & ενθάρρυνση για την επίτευξη του εκάστοτε στόχου.

×

×