Άλλες Παθήσεις

Έλλειψη σιδήρου: Η πιο συχνή διατροφική έλλειψη

της Κατερίνας Χατζηράϊ
10 Ιουνίου 2016
11250 Προβολές
3 λεπτά να διαβαστεί
elleipsi sidirou i pio syxni diatrofiki elleipsi

Κατα πόσο επηρεάζει η έλλειψη σιδήρου τη υγεία μας; 

Είναι αλήθεια πως η έλλειψη σιδήρου αποτελεί την πιο συχνή διατροφική έλλειψη καθώς επηρεάζει μεγάλο ποσοστό κυρίως του γυναικείου πληθυσμού, καθώς επίσης και άτομα της βρεφικής και παιδικής ηλικίας.

Όμως η σημασία του σιδήρου για την καλή λειτουργία του οργανισμού είναι μεγάλη. Ο σίδηρος είναι βασικό στοιχείο τόσο για τη λειτουργία πληθώρας ενζύμων που εμπλέκονται στον μεταβολισμό, αλλά έχει και πολύ μεγάλη σημασία για τη μεταφορά οξυγόνου σε ολόκληρο το σώμα.

Για αυτό και θα πρέπει να δίνεται πολύ μεγάλη σημασία στην παρουσία συμπτωμάτων της σιδηροπενικής αναιμίας, με σκοπό την άμεση θεραπεία του ατόμου.

Απαραίτητος είναι ο συχνός αιματολογικός έλεγχος του ατόμου, που συμβάλλει τόσο στην πρόληψη όσο και στην θεραπεία του ασθενούς

Τέλος, η χορήγηση συμπληρώματων διατροφής όταν κρίνεται αναγκαία αλλά και η διατροφική εκπαίδευση του ασθενούς σχετικά με την ποιότητα, την ποσότητα, αλλά και τον συνδυασμό των τροφίμων που θα πρέπει να καταναλώνει, είναι εξέχουσας σημασίας.

Στο infographic που ακολουθεί θα μάθετε όχι μόνο τη συχνότητα της σιδηροπενικής αναιμίας, αλλά και ποια είναι τα κύρια συμπτώματά της ώστε να την αναγνωρίζετε εγκαίρως. Επίσης, θα διαβάσετε ποιες τροφές περιέχουν σίδηρο αλλά και τι συνδυασμούς πρέπει να κάνουμε στα γεύματά μας ώστε να μεγιστοποιήσουμε την απορρόφησή του.

iron deficiency the most common nutritional deficiency

Γνωρίζατε ότι ο σίδηρος είναι το πιο κοινό θρεπτικό συστατικό που βρίσκεται σε έλλειψη;

O σίδηρος είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο για τον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς είναι υπεύθυνος για τη μεταφορά του οξυγόνου στα όργανα του σώματος. Η εργασία αυτή εκτελείται κατά την σύνδεσή του με τις πρωτεΐνες αιμοσφαιρίνη και μυοσφαιρίνη. Περίπου τα 2/3 του σιδήρου στο σώμα μας βρίσκονται στην αιμοσφαιρίνη. Εκτός όμως από τη μεταφορά του οξυγόνου είναι επίσης απαραίτητος για την γονιδιακή ρύθμιση, την επιτέλεση των κυτταρικών λειτουργιών, αλλά και τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η ελάττωση του σιδήρου στο σώμα ονομάζεται σιδηροπενία και αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα μπορεί να οδηγήσει σε σιδηροπενική αναιμία.   

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της γης έχει σιδηροπενία, γεγονός που καθιστά την έλλειψη σιδήρου την πιο συχνά εμφανιζόμενη διαιτητική ανεπάρκεια παγκοσμίως.

Πιο Συγκεκριμένα

  • Τα 2/3 των παιδιών και γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας εμφανίζουν σιδηροπενία
  • Το 20-25% παιδιών βρεφικής ηλικίας 1-3 ετών
  • Το 40% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας
  • Το 30,2% των γυναικών σε εμμηνόρροια
  • Το 25% των αντρών παρουσιάζουν σιδηροπενική αναιμία
Επιπολασμός της σιδηροπενικής αναιμίας σύμφωνα με τον WHO (1993-2005)
  Παιδιά βρεφικής ηλικίας (0.00-4.99 ετών) Γυναίκες κατά την κύηση Μη εγκυμονούσες (15-49.99 ετών)
Παγκόσμια 47,4%

41,8%

30,2 %

Ευρώπη 21,7% 25,1 % 19.0 %
Αφρική 67,6% 57,1 %

47,5%

Αμερική 29,3% 24,1%

17,8%

 

Ποια είναι τα αίτια;

Ανεπαρκής πρόσληψη

Άτομα που ακολουθούν  διατροφή φτωχή σε κρέας.

Ελαττωμένη απορρόφηση

Γαστρεντερικά προβλήματα ή γενετικοί παράγοντες.

Παρατεταμένη απώλεια

Αιμορραγία από το πεπτικό σύστημα

Αυξημένες ανάγκες

Σε περίοδο εγκυμοσύνης, στην εφηβεία, στην έμμηνο ρύση και στη νηπιακή ηλικία.  

Ποια είναι τα συμπτώματα της σιδηροπενικής αναιμίας;

Όσο αυξάνεται ο βαθμός της αναιμίας ο ασθενής παρουσιάζει: αδυναμία άσκησης, εύκολη κόπωση, ταχυκαρδίες.

Συγκεκριμένα η έλλειψη σιδήρου στη βρεφική ηλικία έχει συσχετισθεί 

Με μειωμένη γνωστική ικανότητα και διαταραχές της συμπεριφοράς.

Κατά την κύηση έχει συσχετισθεί 

Με βρεφική θνησιμότητα, πρόωρη γέννα και μειωμένο βάρος νεογνού.

Σημαντικό είναι να τονίσουμε

Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να οδηγήσει σε δηλητηρίαση, καθώς πολύ συχνά τα άτομα που έχουν αναιμία παρουσιάζουν Γαιοφαγία (PICA) δηλαδή κατανάλωση ουσιών όπως άμμος, χώμα, ασβέστης. Εκτός αυτού πολύ συχνό στα άτομα αυτά είναι η επιθυμία κατανάλωσης πάγου ή αλλιώς Παγοφαγία.

Τα συχνότερα κλινικά ευρήματα

  • Γλωσσίτιδα
  • Κοιλονυχία
  • Ωχρότητα
  • Γωνιακή χειλίτιδα

Ποιες είναι οι ανάγκες μας σε σίδηρο;

  • 8-10 mg καθημερινά για τους άντρες και τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
  • 18 mg καθημερινά για τις γυναίκες κατά την εμμηνόρροια.
  • 27 mg καθημερινά κατά τη διάρκεια κύησης.

Σε ποια τρόφιμα βρίσκεται ο σίδηρος;

Οι κύριες πηγές σιδήρου είναι το κρέας, το ψάρι, τα πουλερικά. Ο σίδηρος αυτός είναι αιμικός. Σχεδόν το 20-50% του σιδήρου απορροφάται από τον οργανισμό μας. Μεγαλύτερες ποσότητες βρίσκονται συγκεκριμένα στο συκώτι, στο χοιρινό και μοσχαρίσιο κρέας. Ενώ αντίστοιχα από τα ψάρια μεγαλύτερες ποσότητες περιέχουν τα στρείδια και ο τόνος. Αντίθετα, ο σίδηρος φυτικής προέλευσης ονομάζεται μη αιμικός και θα τον βρούμε κυρίως στις φακές, στην ψητή πατάτα, στο πίτουρο, στα φασόλια, στα ρεβίθια, στο μπρόκολο και το σπανάκι. Ο σίδηρος αυτός είναι  απορροφήσιμος σχεδόν στο 0.1-35%.

Τι πρέπει να προσέξουμε;

Τα Υπερ

  1. Καταναλώστε τρόφιμα που περιέχουν βιταμίνη C μαζί με τρόφιμα που περιέχουν σίδηρο ζωικής ή φυτικής προέλευσης, καθώς με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η απορρόφηση του σιδήρου. Για παράδειγμα, συμπεριλάβετε στη διατροφή σας τρόφιμα όπως εσπεριδοειδή, πιπεριές, κουνουπίδι, ντομάτες, μπρόκολο μαζί με κρέας πουλερικά, σπανάκι, φακές. 
  2. Καταναλώστε κρέας, ψάρια, πουλερικά σχεδόν σε κάθε γεύμα.
  3. Καταναλώστε τρόφιμα εμπλουτισμένα σε σίδηρο όπως κάποια δημητριακά, γάλα κ.ά.
  4. Εάν λαμβάνετε συμπληρώματα σιδήρου καλό είναι να τα συνοδέψετε με χυμό πορτοκαλιού, ούτως ώστε να αυξηθεί η απορρόφησή του.

Τα Κατα

  1. Μην καταναλώνετε τσάι ή καφέ ταυτόχρονα με γεύμα που περιέχει σίδηρο, καθώς μειώνεται η απορρόφηση του.
  2. Αποφύγετε την κατανάλωση τροφίμων πλουσίων σε ασβέστιο όπως για παράδειγμα γαλακτοκομικά  μαζί με τρόφιμα πλούσια σε σίδηρο καθώς μειώνεται η απορρόφησή του.
  3. Μην παραλείπετε τη λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου σε περίπτωση που έχουν συνταγογραφηθεί από τον γιατρό σας.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Hunt J R. Iron. Encyclopedia of Human Nutrition, 2005, pp 82-89.

Pettit K , Rowley J,  Brown N.  Iron deficiency. Paediatrics and Child Health,  2011, pp 339–343.

Polin V, Coriat R,  Perkins G, Dhooge M,   Abitbol V,  Leblanc S. Iron deficiency: From diagnosis to treatment. Digestive and Liver Disease, 2013, pp. 803–809.

 

  • Κατερίνα Χατζήραϊ
    Κατερίνα Χατζήραϊ Διαιτολόγος - Διατροφολόγος