743
Συστάσεις Διατροφής

Αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης για θέματα διατροφής

24 Οκτωβρίου 2012
Αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης για θέματα διατροφής

Photo source: www.bigstockphoto.com

Τις προάλλες, σε επικοινωνία που είχα μέσω skype με μια φίλη, τέθηκε το ζήτημα ότι όσο πιο συχνά τρώμε τόσο περισσότερο ενισχύεται ο μεταβολισμός μας. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτήν την εικασία. Εκείνη ωστόσο, υποστήριζε ότι άκουσε πως ισχύει το αντίθετο, με αποτέλεσμα να μην ξέρει τι να πιστέψει.

Η αλήθεια είναι ότι οι αντικρουόμενες διατροφικές πληροφορίες είναι πολλές και, μερικές από αυτές είναι και πολύ πειστικές. Με αυτόν τον τρόπο, είναι δύσκολο να εντοπίσουμε ποιές πρέπει να εμπιστευτούμε. Στην πραγματικότητα, όλοι όσοι γράφουν, δεν μπορεί να είναι 100% σίγουροι ότι αυτό που υποστηρίζουν ισχύει απολύτως, κι αυτό διότι η διατροφή είναι μια επιστήμη που εξελίσσεται διαρκώς. Κάνοντας έρευνα και λαμβάνοντας συνέχεια πληροφορίες, αναθεωρούμε κάποιες θέσεις μας. Ένας καλός επιστήμων, θα πρέπει να μην διστάζει να απορρίπτει μια θέση που υποστήριζε, από τη στιγμή που αυτή παύει να ισχύει.

Ωστόσο, είναι δύσκολο για τους ειδικούς αλλά και για επιστημονικούς φορείς να υπαναχωρήσουν από θέσεις, στις οποίες προωθούν χρόνια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι τροφές όπως τα αβγά και οι γαρίδες, τα οποία δεν αυξάνουν την χοληστερόλη του αίματος, όπως παλιά υποστηριζόταν. Όμως η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (http://www.heart.org), δυσκολεύεται να το υιοθετήσει σαν οδηγία και ακόμα συμβουλεύει τον περιορισμό αυτών των πλούσιων σε χοληστερόλη τροφίμων, όταν συνυπάρχει στην ημερήσια διατροφή με το κόκκινο κρέας. Αυτή η σύσταση είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη, ωστόσο εστιάζει πάλι στο αυγό. Αντίστοιχα, στα θαλασσινά, περισσότερο ευθύνεται για την αύξηση της χοληστερόλης στο αίμα, ο τρόπος μαγειρέματος, όπως το τηγάνισμα και όχι τόσο η περιεκτικότητά τους σε χοληστερόλη.

Το ερώτημα είναι λοιπόν, πώς αξιολογούμε τις διατροφικές πληροφορίες που βρίσκουμε σε βιβλία αλλά και στο Διαδίκτυο; Κάποιες χρήσιμες συμβουλές παρατίθονται παρακάτω.

Ελέγχουμε το μορφωτικό επίπεδο και τα πτυχία που φέρει ο αρθρογράφος

Υπάρχουν πολλοί αυτοδίδακτοι διατροφολόγοι εκεί έξω. Με αυτό δεν εννοώ ότι όσοι έχουν πτυχίο είναι και απαραίτητα ορθοί σε αυτά που υποστηρίζουν. Ωστόσο, τα μαθήματα όπως η ανατομία, η φυσιολογία, η βιοχημεία, η βιοστατιστική κ.ά., σε βοηθούν να αντιληφθείς και να επεξεργαστείς κάποια πράγματα καλύτερα και να αναπτύξεις κριτική σκέψη. Σου δίνουν το πλεονέκτημα να εντοπίσεις ανακρίβειες, λάθη, παρερμηνείες σε φαινομενικά επιστημονικές πληροφορίες. Επίσης, σε βοηθούν να αξιολογήσεις τα δεδομένα. Πολλοί διατροφικοί μύθοι έχουν τη βάση τους σε κάτι που είναι αρχικά αληθές. Τα γεγονότα όμως παρερμηνεύονται, παρεξηγούνται και δεν εφαρμόζονται σωστά. Κάτι μπορεί να είναι αληθές, δίχως όμως να είναι σχετικό ή σημαντικό σε κάποιες καταστάσεις. Για παράδειγμα, είναι αληθές ότι «καίτε» περισσότερο λίπος όταν γυμνάζεστε νηστικοί, ωστόσο αυτό δεν σας κάνει να χάσετε περισσότερο σωματικό λίπος μακροπρόθεσμα. Πολλές φορές, ευρήματα από στατιστικές είναι διφορούμενα και πολλές διατροφικές συμβουλές βασίζονται σε αυτά.

Ελέγχουμε τη βιβλιογραφία

Ένα επιχείρημα είναι πιο αξιόπιστο όταν υποστηρίζεται βιβλιογραφικά, σε σχέση με ένα άλλο που δεν αναφέρει καθόλου βιβλιογραφία. Όμως, μην θαμπώνεστε από τις βιβλιογραφικές αναφορές. Έχω δει άρθρα που είναι γεμάτα με αναφορές, αν όμως ψάξετε την πηγή τους, θα δείτε ότι προέρχονται από περιοδικά και το διαδίκτυο. Η αλήθεια είναι ότι θα περιμένατε κάτι περισσότερο από έναν «επιστήμονα»! Ίσως για παράδειγμα θα περιμένατε να ενημερώνεται από πηγές που εσείς δεν μπορείτε- λ.χ. επιστημονικά περιοδικά!

Υπάρχει λοιπόν αρκετή διατροφική πληροφορία που κυκλοφορεί και ανακυκλώνεται από τα μέσα, ενώ μπορεί να μην έχει τεκμηριωθεί, όπως π.χ. η εικασία ότι τρώγοντας πρωτεΐνη και υδατάνθρακες μαζί, μειώνεται η ικανότητα της χώνεψής τους. Η συνεχής επανάληψη, έχει όμως κάνει τον κόσμο να το πιστεύει. Ακόμα χειρότερα, υπάρχουν εικασίες που έχουν αποδειχθεί ότι δεν ισχύουν και παρ’ όλα αυτά εξακολουθούν να κυκλοφορούν και γίνονται πιστευτές, όπως το ότι η σοκολάτα προάγει την ακμή. Αν θέλετε αξιόπιστη διατροφική πληροφορία, αναζητήστε αυτούς που κάνουν έρευνα και είναι ανοιχτόμυαλοι. Ψάξτε απευθείας την επιστημονική βιβλιογραφία και δείτε αυτούς που υποστηρίζουν τη μια εκδοχή, αλλά και τους άλλους που υποστηρίζουν την αντίθετη, πάντα όμως με επιστημονικά κριτήρια.

Εν συντομία, θέλετε κάποιον που σας δίνει τα στοιχεία, σας λέει πού τα βρήκε, και να εκφράζει τη γνώμη του για αυτά. Γνώμη που βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι απλά διαίσθηση ή τρόπο σκέψης. Εν τούτοις, μεμονωμένα αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν. Η επιστημονική τεκμηρίωση βασισμένη σε στοιχεία, εξαρτάται από στατιστικές, και όσα περισσότερα στοιχεία συλλέγουμε, τόσο περισσότερο θα είμαστε σίγουροι ότι θα προβλέψουμε τι θα συμβεί. Όμως δεν μπορούμε να εγγυηθούμε ότι κάτι που ισχύει για το 99,9% του πληθυσμού, θα ισχύει και για εσάς.

Έτσι λοιπόν, παρόλο που η έρευνα δείχνει ότι, τρώγοντας κάθε 3 ώρες είναι στατιστικά απίθανον να επηρεαστεί ο μεταβολικός σας ρυθμός, μπορείτε να ανακαλύψετε ότι τρώγοντας συχνότερα, είναι πιο εύκολο να χάσετε βάρος. Αυτό μπορεί να σημαίνει, είτε ότι είσαστε η στατιστική εξαίρεση, είτε ότι τρώγοντας συχνότερα, μπορείτε να ελέγξετε την όρεξή σας. Αν έχετε βρεί τι σας βοηθάει, τότε όλες οι στατιστικές, δεν έχουν καμία σημασία. Αν όμως δεν έχετε βρει, τότε το πιο λογικό είναι να ξεκινήσετε με αυτά που στατιστικά, έχουν να σας καταθέσουν μια σκέψη. Γι’ αυτό και σας προτείνω να αναζητάτε τη σωστή πληροφορία και όχι τις διφορούμενες ψευδοεπιστημονικές που κυκλοφορούν, ούτε και τις προσωπικές μαρτυρίες.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

American Heart Association website, accessed on Thursday 09/08/12: http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/Cholesterol/PreventionTreatmentofHighCholesterol/Common-Misconceptions-about-Cholesterol_UCM_305638_Article.jsp

Basu AJ, Hogard E. Fit for public consumption? An exploratory study of the reporting of nutrition research in UK tabloids with regard to its accuracy, and a preliminary investigation of public attitudes towards it. Public Health Nutr. 2008 Nov;11(11):1124-31. Epub 2008 Jan 21.

Ostry A, Young ML, Hughes M. The quality of nutritional information available on popular websites: a content analysis. Health Educ Res. 2008 Aug;23(4):648-55. Epub 2007 Sep 25.

Rosenberg EI, Bass PF 3rd, Davidson RA. Arriving at correct conclusions: the importance of association, causality, and clinical significance. South Med J. 2012 Mar;105(3):161-6.

  • Πάρης Παπαχρήστος Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

    Ο Πάρης Παπαχρήστος είναι Διαιτολόγος Διατροφολόγος, MSc, ιδρυτής του πρώτου portal διατροφής σε Ελλάδα και Κύπρο, όπου διατηρεί ένα πολυδιαιτολογικό γραφείο στο Παγκράτι, παρέχοντας διαιτολογικές υπηρεσίες.

×
×