743
Συστάσεις Διατροφής

Φρούτα και λαχανικά: Πόσα τρώνε οι Ευρωπαίοι;

04 Μαΐου 2012
της Πέγκυς Κόλλια
xartis me frouta kai laxanika

Photo source: www.bigstockphoto.com

Αξιόπιστα ευρήματα σχετικά με την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, σε ευρωπαικό επίπεδο, δείχνουν πως η πλειονότητα των Ευρωπαίων δεν επιτυγχάνουν τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών (≥ 400 g την ημέρα). Ωστόσο, στη Νότια Ευρώπη, τόσο η κατανάλωση όσο και ο εφοδιασμός φρούτων και λαχανικών παρατηρήθηκε να είναι υψηλότερα σε σύγκριση με τη Βόρεια Ευρώπη. Συγκεκριμένα, στη Φιλανδία, η μέση προμήθεια είναι 195γρ ανά άτομο ανά ημέρα, σε αντίθεση με την Ελλάδα που ανέρχεται στα 756γρ ανά άτομο ανά ημέρα και η συνολική ημερήσια κατανάλωση λαχανικών στην Κύπρο είναι 284γρ, ενώ στη Νορβηγία 109γρ.

Μέσα από έρευνες, προκύπτει ότι στην Ευρώπη η μέση ημερήσια πρόσληψη φρούτων είναι 166γρ και μέση ημερήσια πρόσληψη λαχανικών (συμπεριλαμβανομένων των οσπρίων και ξηρών καρπών) είναι 220γρ., δηλαδή 386γρ φρούτων και λαχανικών ημερησίως. Επίσης, μέσα από τα στοιχεία της ίδιας έρευνας, προκύπτει ότι η κατανάλωση λαχανικών είναι μεγαλύτερη στη Νότια Ευρώπη από ό,τι στη Βόρεια και ότι περιοχές με τη μεγαλύτερη κατανάλωση φρούτων, μετά την Νότια Ευρώπη, είναι η Κεντρική και η Ανατολική. Παρατηρήθηκε επίσης ότι μόνο η Πολωνία, η Ιταλία, η Γερμανία και η Αυστρία προσλάμβαναν τις ημερήσιες συνιστώμενες προσλήψεις (≥ 400 g την ημέρα) σε φρούτα και λαχανικά. Αξιοσημείωτο είναι, πως στις περισσότερες από τις μισές χώρες της Ευρώπης, η κατανάλωση λαχανικών και φρούτων είναι μικρότερη από 400γρ ημερησίως, ενώ στο ένα τρίτο των χωρών είναι μικρότερη και από 300γρ ανά ημέρα.

Όσον αφορά στα παιδιά, δεν υπάρχει πληθώρα δεδομένων που να καθορίζουν την ημερήσια πρόσληψή τους σε φρούτα και λαχανικά. Ωστόσο, μια έρευνα δείχνει πως μόνο το 6-24% των παιδιών στην Ευρώπη ακολουθεί τις συνιστώμενες προσλήψεις του ΠΟΥ. Εκτιμάται πως η μέση ημερήσια πρόσληψη λαχανικών είναι 86γρ ανά ημέρα και φρούτων 141γρ ανά ημέρα. Όταν τα λαχανικά και τα φρούτα συνδυάζονται, τότε παρατηρείται υψηλότερη πρόσληψη στην Αυστρία και στην Πορτογαλία και χαμηλότερη στην Ισλανδία και την Ισπανία. Η έρευνα έδειξε επίσης ότι στη Βόρεια Ευρώπη, η κατανάλωση ωμών λαχανικών είναι μεγαλύτερη, ενώ στη Νότια κύρια πηγή λαχανικών αποτελούν οι σούπες λαχανικών, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ανάλογα με τη γεωγραφική θέση, διαφέρει και ο τύπος των λαχανικών που καταναλώνονται.

Πολλοί είναι οι παράγοντες που καθορίζουν την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά. Έχει παρατηρηθεί ότι η κατανάλωση αυτών των τροφίμων εξαρτάται από το φύλο και την ηλικία. Οι γυναίκες και τα κορίτσια καταναλώνουν περισσότερα φρούτα και λαχανικά σε σχέση με τους άνδρες και τα αγόρια, παρ' όλα αυτά δεν υπάρχει σαφής εξήγηση για αυτή τη διατροφική συμπεριφορά. Παρατηρείται ότι, κατά τη παιδική και εφηβική ηλικία, η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών τείνει να μειώνεται με την αύξηση της ηλικίας, ενώ αντίθετα στους ενήλικες αυξάνεται.

Επίσης, πολύ σημαντικά στοιχεία είναι η οικονομική κατάσταση και το επίπεδο μόρφωσης. Παρόλο που το κόστος των αγαθών αυτών, μέσα από τις διάφορες έρευνες, τείνει να απασχολεί και ίσως κάποιες φορές να επηρεάζει αρνητικά και τα άτομα με υψηλότερα εισοδήματα, σύμφωνα με μελέτες συμπεραίνουμε ότι τα άτομα με χαμηλό εισόδημα είναι αυτά που καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες φρούτων και λαχανικών. Αντίθετα, αυξημένη κατανάλωση των τροφίμων αυτών παρατηρείται σε ενήλικες με υψηλό μορφωτικό επίπεδο, λόγω κυρίως της γνώσης και της συνειδητοποίησης των θετικών επιδράσεων της υγιεινής διατροφής στην υγεία του ανθρώπου.

Σημαντικό ρόλο παίζει η οικογένεια, καθώς και η κοινωνική στήριξη. Ο παράγοντας οικογένεια φαίνεται να είναι ιδιαίτερα καθοριστικός για τους άνδρες, παρά για τις γυναίκες, καθώς στους παντρεμένους άνδρες η συσχέτιση αυτή ήταν ισχυρότερη. Έχει βρεθεί πως η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών από τα παιδιά εξαρτάται από το κατά πόσο οι γονείς τους καταναλώνουν τα συγκεκριμένα τρόφιμα. Αντίθετα, η πίεση που ασκούν οι γονείς στα παιδιά τους για την κατανάλωση των συγκεκριμένων τροφών επιδρά αρνητικά. Παράγοντες οι οποίοι θεωρείται πως επηρεάζουν την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών είναι

  1. οι ψυχολογικοί παράγοντες (στάσεις-πεποιθήσεις για τις τροφές αυτές, αυτοαποτελεσματικότητα, αυτοεκτίμηση),
  2. η λανθασμένη αντίληψη, της πλειονότητας των Ευρωπαίων, ότι υπακούουν στο μοντέλο της υγιεινής διατροφής,
  3. η διαχείρηση του βάρους και η διατήρηση της υγείας,
  4. η διαθεσιμότητά τους και η έλλειψη χρόνου για την αγορά και προετοιμασία τους.

Αμέτοχες δεν θα μπορούσαν να μείνουν οι εθνικές κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί. Προτεραιότητά τους είναι η αύξηση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών, μέσα από σημαντικά προγράμματα- παρεμβάσεις σε όλη την Ευρώπη.

Η ανεπαρκής πρόσληψη φρούτων και λαχανικών έχει άμεση συσχέτιση με την επιβάρυνση μιας νόσου. Σε πρόσφατη ανάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 1997, υπολογίστηκε πως η ανεπαρκής διατροφή αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα για τη νόσο, σε ποσοστό 8,3% και το 3,5% οφείλεται στη μειωμένη πρόσληψη φρούτων και λαχανικών. Ο ΠΟΥ, σε έρευνά του το 2004, υπολόγισε πως η χαμηλή πρόσληψη φρούτων και λαχανικών ήταν η αιτία για την επιβάρυνση του 2,4% των ασθενειών. Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι μια διατροφή που περιέχει σημαντικές ποσότητες και ποικιλία φρούτων και λαχανικών σχετίζεται με την πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου, με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ, ενώ συνδέεται με τη διατήρηση υγιούς βάρους και μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας. Έχει υπολογιστεί πως μια ανεπαρκής πρόσληψη ευθύνεται σχεδόν για το 14% των θανάτων από καρκίνο του γαστρεντερικού, για το 11% των θανάτων από ισχαιμική καρδιακή νόσο και περίπου για το 9% των θανάτων από εγκεφαλικό επεισόδιο σε όλο τον κόσμο.

Οι παραπάνω παρατηρήσεις κατέδειξαν τελικά πως το μεγαλύτερο ποσοστό των Ευρωπαίων δεν λαμβάνουν τις συνιστώμενες ημερήσιες προσλήψεις φρούτων και λαχανικών, σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Όλοι γνωρίζουμε ότι τα φρούτα και τα λαχανικά είναι σημαντικά για τη σύσταση μιας υγιεινής και ισορροπημένης διατροφής, είτε ως μέρος ενός κυρίου γεύματος είτε ως σνακ.

Μας παρέχουν πληθώρα βιταμινών και ιχνοστοιχείων, καθώς επίσης και φυτικών ινών που είναι απαραίτητα για τον οργανισμό μας. Έτσι λοιπόν, η ενημέρωση του πληθυσμού της Ευρώπης, για τη σημαντικότητα της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών, καθώς επίσης και η παρότρυνσή του, μέσα από εξειδικευμένα προγράμματα, πρέπει να αποτελεί έμπρακτη προτεραιότητα για κάθε κυβέρνηση, ανεξαρτήτως κόστους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Hall JN, Moore S, Harper SB, Lynch JW. Global variability in fruit and vegetable consumption. Am J Prev Med. 2009;36(5):402-409, e5.

Fruit and vegetable consumption in Europe...Europeans get enough?.Eufic review 01/2012

  • Πέγκυ Κόλλια Διαιτολόγος-Διατροφολόγος
×
×