738
Διατροφή

Φρούτα και λαχανικά θεωρούνται η πλέον υγιεινή επιλογή της σύγχρονης διατροφής, είναι όμως;

02 Ιουλίου 2009
της Νεκταρίας Καρακώστα
Φρούτα και λαχανικά θεωρούνται η πλέον υγιεινή επιλογή της σύγχρονης διατροφής, είναι όμως;

Photo source: www.shutterstock.com

Φρούτα και λαχανικά θεωρούνται η πλέον υγιεινή επιλογή της σύγχρονης διατροφής, είναι όμως;

Παγκόσμιες έρευνες αποδεικνύουν ότι τα οπωροκηπευτικά δεν είναι τόσο «αθώα» όσο νομίζουμε. Επειδή τα καταναλώνουμε ωμά, λειτουργούν σαν «οχήματα» παθογόνων μικροοργανισμών και ιών όπως σαλμονέλλα και ηπατίτιδα Α, με αποτέλεσμα την τελευταία δεκαετία το 12% του συνόλου των τροφοδηλητηριάσεων να οφείλεται σε φρούτα/λαχανικά. Την ίδια στιγμή ξένοι επιστήμονες εκφράζουν φόβους ότι τα ποσοστά δείχνουν ακόμη μια υποεκτιμημένη διάσταση του προβλήματος.

Ο κίνδυνος αυτών των δηλητηριάσεων είναι σημαντικά μεγαλύτερος το καλοκαίρι, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν ιδανικό «περιβάλλον» για την αναπαραγωγή των βακτηρίων. Από ένα και μόνο μικρόβιο, σε άριστες συνθήκες πολλαπλασιασμού, μπορούν να δημιουργηθούν μέσα σε 12 ώρες 1,5 τρισεκατομμύρια μικρόβια», σημείωσε ο χημικός, επιστημονικός συνεργάτης της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας κ. Κώστας Κοτροκόης, στο πλαίσιο ημερίδας με θέμα «Ασφάλεια Τροφίμων & Ποτών – Ελαχιστοποίηση των κινδύνων κατά τη διακίνηση και αποθήκευσή τους» που πραγματοποιήθηκε στο ΤΕΙ Αθήνας.

Γενικά οι τροφοδηλητηριάσεις προκαλούνται συχνότερα από λαχανικά, παρά από φρούτα, στην τελευταία κατηγορία ωστόσο ιδιαίτερα υψηλού κινδύνου θεωρούνται τα πεπόνια. «Έχει αποδειχθεί ότι αν κάποιος παθογόνος μικροοργανισμός όπως η σαλμονέλλα εισέλθει στη σάρκα ενός πεπονιού βρίσκει κατάλληλο περιβάλλον για την ανάπτυξή του. Γι’ αυτό και η αποθήκευση των πεπονιών στο ψυγείο είναι επιβεβλημένη», τόνισε μιλώντας στην ίδια ημερίδα ο επιστημονικός συνεργάτης του ΤΕΙ Αθήνας, κ. Θωμάς Σαμαράς. Ανάλογα είναι τα ευρήματα των μελετών και για τις τομάτες. «Πάρα πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η σαλμονέλλα μπορεί να επιζήσει σε θερμοκρασία περιβάλλοντος στην επιφάνεια των τοματών σε πολύ υψηλή πυκνότητα. Γι’ αυτό και οι κομμένες τομάτες πρέπει να τοποθετούνται στο ψυγείο», πρόσθεσε ο κ. Σαμαράς.

Αναφερόμενος στους λόγους που κάνουν τα φρούτα και τα λαχανικά τόσο επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία, ο ίδιος τόνισε: «Ο κύριος λόγος είναι ότι καταναλώνονται χωρίς καμία αντιμικροβιακή επεξεργασία. Μεγάλο ποσοστό παράγεται σε χώρες χωρίς ανεπτυγμένο πρόγραμμα ασφάλειας τροφίμων στο χωράφι - δεν υπάρχει π.χ. εξοπλισμός για το πλύσιμο των χεριών αυτών που κάνουν τη συλλογή. Σημαντική πηγή μόλυνσης αποτελεί το χώμα, ειδικά όταν χρησιμοποιείται ως λίπασμα κοπριά, το μολυσμένο νερό, τα ακάθαρτα εργαλεία αλλά και οι άνθρωποι που χειρίζονται τα τρόφιμα, καθώς μπορεί να είναι φορείς ιών».

Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση 200 παιδιών στις ΗΠΑ που το 1997 αρρώστησαν από ηπατίτιδα Α, μετά την κατανάλωση κατεψυγμένων φραουλών - κάτι που δείχνει πως ο ιός επιβίωσε σε θερμοκρασίες κατάψυξης.

Απέναντι σε αυτήν την αύξηση του ποσοστού των τροφοδηλητηριάσεων, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, αποφάσισε να καταρτίσει «κατάταξη» των φρούτων και των λαχανικών σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με την επικινδυνότητά τους. Στην πρώτη κατηγορία – δηλαδή ως έχοντα  μεγαλύτερο βαθμό επικινδυνότητας - κατέταξε το σπανάκι, τα μαρούλια, το λάχανο, το βασιλικό, τον μαϊντανό και τα ραδίκια, καθώς μπορούν να μολυνθούν από πλειάδα μικροοργανισμών και να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα.

Στη δεύτερη κατηγορία - με περισσότερα κρούσματα, αλλά μικρότερο βαθμό επικινδυνότητας - κατετάγησαν οι ντομάτες, οι φράουλες, τα μούρα, τα πράσα, τα κρεμμύδια, τα πεπόνια και τα καρπούζια, ενώ στην τρίτη κατηγορία βρίσκονται τα καρότα, τα αγγούρια, τα σκόρδα, το καλαμπόκι, τα κρεμμύδια και τα αμύγδαλα.

Πώς να προστατευθείτε

  • Επιλέξτε οπωρολαχανικά με άθικτη επιδερμίδα. Οποιοδήποτε σχίσιμο στην επιδερμίδα του φρούτου, αποτελεί σημείο εισόδου παθογόνων μικροοργανισμών στο εσωτερικό του.
  • Αγοράστε φρούτα και λαχανικά μόνο από αξιόπιστους προμηθευτές.
  • Πλένετε πολύ καλά τα φρούτα και τα λαχανικά πριν τα καταναλώσετε.
  • Ακολουθείτε πιστά τους κανόνες ατομικής υγιεινής. Ο άνθρωπος είναι φορέας σημαντικών παθογόνων μικροοργανισμών (σαλμονέλλα, σταφυλόκοκκος) και ιών (ηπατίτιδας).
  • Καθαρίζετε και απολυμαίνετε τις επιφάνειες κοπής φρούτων και τα εργαλεία (π.χ. μαχαίρια)
  • Προσοχή στις διασταυρούμενες επιμολύνσεις. Η επιμόλυνση δεν επέρχεται μόνο όταν με το ίδιο μαχαίρι που κόβουμε το κοτόπουλο (σε περίπτωση που έχει σαλμονέλλα) κόψουμε τα λαχανικά. Η μεταφορά των παθογόνων μπορεί να γίνει και αντίστροφα, από τα λαχανικά προς τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
  • Καθαρίζετε σχολαστικά και απολυμαίνετε ψυγεία και αποθηκευτικούς χώρους.
  • Μην καταναλώνετε φρούτα και λαχανικά εκτός εποχής.
  • Τοπoθετείτε τις κομμένες ντομάτες και τα πεπόνια υποχρεωτικά στο ψυγείο.
  • Φροντίστε να απομακρύνετε τα αλλοιωμένα φρούτα από τα υγιή.

Με τη γλώσσα των αριθμών

  • 58 υποθέσεις μαζικών τροφοδηλητηριάσεων από φρούτα και λαχανικά σημειώθηκαν στις ΗΠΑ τη δεκαετία 1996 - 2006, με συνολικά 10.367 ασθενείς και 15 θανάτους.
  • μόλις 1% του συνόλου των δηλητηριάσεων αποτελούσαν οι προερχόμενες από φρούτα και λαχανικά τη δεκαετία του ’70
  • στο 60% των τροφοδηλητηριάσεων που προέρχονται από βακτήρια «υπεύθυνη» είναι η σαλμονέλλα
  • 3 τουλάχιστον υποθέσεις τροφοδηλητηρίασης με ηπατίτιδα Α έχουν καταγραφεί στις ΗΠΑ με «όχημα» πράσινα κρεμμύδια
  • 206 άνθρωποι αρρώστησαν και 3 πέθαναν το 2006 στις ΗΠΑ αφού κατανάλωσαν ωμό σπανάκι. Πηγή μόλυνσης ορίστηκε το νερό άρδευσης που είχε μολυνθεί από αγριόχοιρους.
  • Νεκταρία Καρακώστα Δημοσιογράφος M.A.

    H Νεκταρία Καρακώστα είναι Δημοσιογράφος, και ασχολείται αποκλειστικά τα τελευταία χρόνια με θέματα υγείας, επιστήμης και διατροφής. Είναι αρχισυντάκτρια του περιοδικού Life Positive (κυκλοφορεί με τον Ελεύθερο Τύπο) και ήταν αρχισυντάκτρια του portal διατροφής medNutrition μέχρι το Δεκέμβριο του 2015.

×
×