738
Διατροφή

Τα λειτουργικα τρόφιμα πόσο μας βοηθάνε τελικά;

21 Μαρτίου 2007
του Αναστάσιου Παπανικήτα & της Γεωργίας Ίσαρη
leitourgika trofima

Photo source: www.bigstockphoto.com

Προβιοτικά τρόφιμα

Τα προβιοτικά τρόφιμα περιέχουν μεγάλες ποσότητες από ζωντανά βακτηρίδια όπως Λακτοβάκιλλους, Λακτόκοκκους και Μπιφιντοβακτηρίδια. Τα βακτηρίδια αυτά είναι γνωστά ως «καλά βακτηρίδια» και πιστεύεται ότι συμβάλλουν στη διατήρηση ενός υγιούς πεπτικού συστήματος και βοηθούν στην ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Στα σούπερ-μάρκετ θα βρείτε επίσης και «ζωντανά» γιαούρτια. Αυτά τα προϊόντα περιέχουν ζωντανά βακτήρια αλλά δεν ισχυρίζονται πάντα ότι περιέχουν προβιοτικά βακτηρίδια.

Τα προβιοτικά βρίσκονται σε μορφή γιαουρτιού ή μορφή ποτών γιαουρτιού. Μπορούν να καταναλωθούν οποιαδήποτε ώρα της ημέρας και μερικοί άνθρωποι τα εντάσσουν στο πρωινό τους γεύμα. Δεν υπάρχει συνιστώμενη δόση για αυτά τα προϊόντα, αλλά η συνήθης κατανάλωση είναι 1 μερίδα την ημέρα και είναι κατάλληλα τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες.

Προς το παρόν υπάρχουν περιορισμένες επιστημονικές αποδείξεις που να επιβεβαιώνουν ότι οι υγιείς άνθρωποι μπορούν να επωφεληθούν από την τακτική πρόσληψη προβιοτικών, παρολαυτά πολλοί άνθρωποι αναφέρουν πως νιώθουν καλύτερα μετά από την κατανάλωση τους.

Πρεβιοτικά τρόφιμα

Τα πρεβιοτικά είναι υδατάνθρακες οι οποίοι δεν μπορούν να απορροφηθούν από το πεπτικό σύστημα. Οι κυριότεροι είναι η ινουλίνη και οι φρουκτο-ολιγοσακχαρίτες. Βρίσκονται σε φυσική μορφή σε μερικές τροφές όπως ραδίκια, αγκινάρες, πράσα, κρεμμύδια και σπαράγγια. Τα πρεβιοτικά βοηθούν στη θρέψη των καλών βακτηριδίων που βρίσκονται ήδη στο πεπτικό σύστημα. Βελτιώνουν την υγεία του πεπτικού συστήματος και μερικοί επιστήμονες πιστεύουν ότι βοηθούν στην ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Δεν υπάρχει συνιστώμενη δόση για αυτά τα προϊόντα και μπορούν να καταναλώνονται από ενήλικες και παιδιά. Θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωσή τους από ανθρώπους που ακολουθούν ανοσοκατασταλτική αγωγή, που παίρνουν αντιβιοτικά ή έχουν σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Οι αποδείξεις για τα ευεργετικά αποτελέσματα των πρεβιοτικών στην υγεία αυξάνονται συνεχώς, χρειάζεται όμως περαιτέρω επιστημονική έρευνα για να επιβεβαιώσει τις ακριβείς ποσότητες που απαιτούνται για την προαγωγή της υγείας.

Φυτικές στερόλες και στανόλες

Οι φυτικές στερόλες και στανόλες είναι ουσίες που βρίσκονται στα φυτά και έχουν αποδειχθεί, κλινικά, ότι μειώνουν την απορρόφηση της χοληστερόλης από το έντερο, με αποτέλεσμα τη μείωση της κακής χοληστερόλης (LDL). Η μείωση της κακής χοληστερόλης συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας του καρδιαγγειακού συστήματος.
Οι φυτικές στερόλες βρίσκονται φυσικά σε πολύ μικρές ποσότητες στα φρούτα, τα λαχανικά, στα φυτικά έλαια, στα δημητριακά, στους σπόρους και τους ξηρούς καρπούς. Οι στανόλες βρίσκονται σε ακόμη μικρότερες ποσότητες σε αυτές τις τροφές και παράγονται με υδρογόνωση των στερολών.

Αν θέλετε να μειώσετε τα επίπεδα της χοληστερόλης μέσα από μια υγιεινή διατροφή και έναν υγιεινό τρόπο ζωής ή έχετε ένα ιστορικό καρδιαγγειακών παθήσεων στην οικογένεια, μπορείτε να καταναλώσετε τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά και είναι εμπλουτισμένα με στερόλες ή στανόλες. Οι σύγχρονες διατροφικές οδηγίες, όπως αυτές του Εθνικού Προγράμματος Εκπαίδευσης για τη Χοληστερόλη (NCEP) των ΗΠΑ (ATP III) και της Αμερικάνικης Καρδιολογικής Εταιρείας συστήνουν την κατανάλωση 2g φυτικών στερολών ή στανολών την ημέρα ως επιπλέον επιλογές για την αύξηση της αποτελεσματικότητας, όσον αφορά στη μείωση της χοληστερόλης, ενός συνηθισμένου υγιεινού διαιτολογίου χαμηλού σε κορεσμένα λιπαρά και με ελεγχόμενη πρόσληψη θερμίδων. Για να μειώσετε τα επίπεδα χοληστερόλης θα πρέπει να ακολουθήσετε τις συμβουλές των παραγωγών ως προς τις ημερήσιες μερίδες. Επίσης, αν στοχεύετε σε ένα υγιές σώμα και βάρος, αν ακολουθώντας κάποια φυσική δραστηριότητα και μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή, οι εμπλουτισμένες με στερόλες ή στανόλες τροφές, μπορούν να σας βοηθήσουν να διατηρήσετε τα επίπεδα χοληστερόλης εντός των φυσιολογικών ορίων.

Τα προϊόντα αυτά μπορούν να καταναλωθούν από οποιονδήποτε ακολουθεί μια διατροφή με στόχο τη μείωση της χοληστερόλης. Τα προϊόντα αυτά συνήθως δε συνιστώνται για παιδιά κάτω από 5 ετών, εγκύους ή θηλάζουσες μητέρες, καθώς οι ομάδες αυτές πιθανώς να έχουν διαφορετικές ενεργειακές απαιτήσεις.

Γαλακτοκομικά πεπτίδια

Τα γαλακτοκομικά πεπτίδια είναι μικρές πρωτεΐνες που περιέχονται στο γάλα και οι έρευνες έχουν δείξει ότι μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης μέσω της συνεργασίας τους με το φυσικό μηχανισμό του σώματος που ελέγχει την πίεση. Κάποιες ποσότητες των πεπτιδίων αυτών βρίσκονται σε ορισμένα τυριά, σε ελάχιστες, όμως, ποσότητες ώστε να είναι αξιοποιήσιμα.

Τα γαλακτοκομικά αυτά πεπτίδια προστίθενται σε μερικά γαλακτοκομικά ροφήματα και στοχεύουν στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης. Δρουν μειώνοντας την αρτηριακή πίεση μόνο όταν είναι πάνω από τα φυσιολογικά όρια και απευθύνονται σε ανθρώπους στους οποίους έχουν δοθεί οδηγίες σωστής διατροφής και τρόπου ζωής για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Δεν αποτελούν υποκατάστατα των φαρμάκων για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Τα γαλακτοκομικά πεπτίδια αποτελούν μια καινούρια ανακάλυψη στη διατροφική διαχείριση της αρτηριακής πίεσης και περαιτέρω έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη για να επιβεβαιώσουν το ρόλο τους στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης.

Τροφές εμπλουτισμένες σε Ω-3 λιπαρά οξέα

Μια διατροφή πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα προάγει την υγεία. Τα ω-3 λιπαρά είναι πολυακόρεστα λιπαρά και περιέχονται τόσο στα φυτά όσο και στα ψάρια.

Φυτικής προέλευσης ω-3

Α-Λινολενικό Οξύ (ALA)
Πηγές: Πράσινα φυλλώδη λαχανικά, καρύδια, λιναρόσπορος, καρυδέλαιο και σογιέλαιο και κάποιες φυτικές μαργαρίνες τύπου soft.

Ω-3 μακριάς αλύσου

Εικοσαπεντανοϊκό όξύ (EPA), Δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA)
Πηγές: Λιπαρά ψάρια όπως σαρδέλες, σολομός, κολιός, ρέγκα. Επίσης βρίσκονται σε μερικά κρέατα όπως αρνί ή βοδινό και φυτική μαργαρίνη εμπλουτισμένη με ιχθυέλαια. Επίσης, μπορείτε να βρείτε και συμπληρώματα ω-3 ιχθυελαίων.

Ο οργανισμός μας χρησιμοποιεί τα ω-3 λιπαρά οξέα των φυτών (ALA) για να συνθέσει τα EPA και DHA, αλλά επειδή αυτή η διαδικασία είναι ανεπαρκής χρειάζεται και η λήψη, μέσω της τροφής, των ω-3 από τα ψάρια.

Τα οφέλη στην υγεία των Ω-3 λιπαρών οξέων

  • Προστασία από καρδιαγγειακές ασθένειες και έμφραγμα.
  • Είναι ζωτικής σημασίας για την υγιή ανάπτυξη του εγκεφάλου και των ματιών των νεογνών κατά τη διάρκεια της κύησης και τους πρώτους 6-12 μήνες ζωής.
  • Μπορεί να μειώσουν την ακαμψία και τον πόνο στις αρθρώσεις αυτών που υποφέρουν από ρευματοειδή αρθρίτιδα.
  • Μπορεί να ενισχύσει τη συγκέντρωση και τη μάθηση σε ένα μικρό αριθμό παιδιών.

Οι πρόσφατες συστάσεις της Eurodiet αναφέρουν πως πρέπει να προσλαμβάνουμε 2,2 g ω-3 λιπαρών οξέων την ημέρα. Αυτή η δόση ισοδυναμεί με κατανάλωση ψαριού 2 φορές την εβδομάδα, το ένα από τα οποία πρέπει να είναι λιπαρό. Στο εμπόριο κυκλοφορούν πολλά προϊόντα εμπλουτισμένα με ω-3 λιπαρά οξέα. Τα προϊόντα αυτά επιτρέπουν στους ανθρώπους που δεν καταναλώνουν ψάρια είτε γιατί δεν τους αρέσουν είτε λόγω συνθηκών, να επωφελούνται από τις ευεργετικές δράσεις των ω-3. Η περιεκτικότητα των προϊόντων αυτών σε ω-3 ποικίλλουν και γι’ αυτό το λόγο θα πρέπει να ελέγχετε τις ετικέτες για να υπολογίζετε τις ποσότητες που πρέπει να καταναλώνετε ώστε να καλύπτετε τις ανάγκες σε ω-3. Τα οφέλη από την πρόσληψη των ω-3 αυξάνονται όταν μειώνεται η λήψη τρανς λιπαρών οξέων.

Συμπέρασμα

Τα λειτουργικά τρόφιμα είναι στην πλειοψηφία τους ακριβά και για μερικά από αυτά είναι δυνατό να προσλάβει κανείς τα ευεργετικά θρεπτικά συστατικά μέσα από μια υγιεινή διατροφή. Παρόλα αυτά, τα λειτουργικά τρόφιμα είναι βολικά για το σύγχρονο πολυάσχολο τρόπο ζωής και προάγουν την υγεία. Θα πρέπει όμως να συμπληρώνουν έναν υγιεινό τρόπο διατροφής και όχι να τον αντικαθιστούν. Ακόμη δε θα πρέπει σε καμία περίπτωση να χρησιμοποιούνται τα λειτουργικά τρόφιμα ως αντικαταστάτες των φαρμάκων που έχουν δοθεί για κάποια συγκεκριμένη ασθένεια.

  • Αναστάσιος Παπανικήτας Ειδικός Παθολόγος
  • Γεωργία Ίσαρη Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

    Η Γεωργία Ίσαρη είναι απόφοιτος του τμήματος Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών, διατηρεί διαιτολογικό γραφείο στη Νέα Σμύρνη όπου δίνει τις διατροφικές συμβουλές της σε ασθενείς και σε ειδικές ομάδες ατόμων. Είναι επιστημονική συνεργάτιδα της Ενδοκρινολογικής Μονάδας της Β' Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής της Μονάδας Έρευνας του Πανεπιστημίου Αθηνών και Διαιτολόγος-Διατροφολόγος του Ιατρείου Παχυσαρκίας του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου «Αττικόν».

×
×