Διατροφή

Πράσινο τσάι. Ο φίλος μας από την Ανατολή!

της Μαρίας Σκουρολιάκου & της Χριστίνας Φοντόρ
11 Ιουλίου 2007
3 λεπτά να διαβαστεί
tsai me feta lemoniou

Photo source: www.bigstockphoto.com

Το πράσινο τσάι είναι το παραδοσιακό τσάι στην Ιαπωνία, στην Κίνα και σε πολλές χώρες της Ανατολής και παρασκευάζεται από τα αποξηραμένα φύλλα του φυτού Camelia sinensis. Το πράσινο τσάι διαφέρει από το μαύρο στο ότι το τελευταίο παράγεται από ξερά φύλλα που έχουν υποστεί ζύμωση πριν να αποξηρανθούν. Η ζύμωση καταστρέφει τα αντιοξειδωτικά φλαβονοειδή που περιέχονται στα φύλλα του τσαγιού.

Τα αντιοξειδωτικά είναι φυσικά συστατικά που συμβάλλουν στην καταπολέμηση των βλαβερών για τον οργανισμό ελευθέρων ριζών οξυγόνου, οι οποίες πιστεύεται ότι προκαλούν ασθένειες, όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Τα φλαβονοειδή είναι μια μεγάλη ομάδα πολυφαινολικών συστατικών με αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Από τα φλαβονοειδή που βρίσκονται στο πράσινο τσάι, οι κατεχίνες αποτελούν το 30 – 50% του βάρους των ξηρών φύλλων. Σ΄ αυτές περιλαμβάνονται το γαλλικό παράγωγο της επιγαλλοκατεχίνης, η επικατεχίνη και το γαλλικό της παράγωγο. Η επιγαλλοκατεχίνη οδηγεί τα καρκινικά κύτταρα στο θάνατο χωρίς όμως να επηρεάζει τα υγιή κύτταρα. Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα η ουσία αυτή επιδρά στο γονίδιο που ονομάζεται Clusterin, το οποίο εμπλέκεται στην απόπτωση που είναι ο προγραμματισμένος θάνατος των κυττάρων. Τα καρκινικά κύτταρα χαρακτηρίζονται από ανωμαλίες της απόπτωσης.

Επίσης στο πράσινο τσάι εμπεριέχονται φλαβονόλες, ταννίνες, μεταλλικά στοιχεία, ελεύθερα αμινοξέα και μέθυλοξανθίνες (καφεΐνη, θεοφυλλίνη και θεοβρωμίνη) και διατίθεται με τη μορφή κάψουλας αλλά και σε φακελάκια. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη δόση, αλλά συνήθως χρησιμοποιούνται δόσεις των 250 – 300 mg ημερησίως. Τα συμπληρώματα θα πρέπει να είναι τυποποιημένα με σύσταση 50 – 97% σε πολυφαινόλες και να εμπεριέχουν, ανά δόση, τουλάχιστον 50% γαλλική επιγαλλοκατεχίνης. Τέσσερις με έξι κούπες εγχύματος νωπών φύλλων τσαγιού προσδίδουν την ίδια ποσότητα περίπου σε πολυφαινόλες.

Το πράσινο τσάι φαίνεται να έχει τις παρακάτω επιδράσεις:

  • Αντιοξειδωτική δράση, δηλαδή προστατεύει από οξειδωτική καταστροφή των κυττάρων και των ιστών. Διάφοροι μηχανισμοί έχουν προταθεί όσον αφορά την ανασταλτική δράση του τσαγιού στην καρκινογένεση. Ο πιο συχνά αναφερόμενος μηχανισμός είναι η αντιοξειδωτική του δράση μέσω παγίδευσης ελευθέρων ριζών, αλλά και άλλοι μηχανισμοί είναι εξίσου σημαντικοί.
  • Ενδέχεται οι κατεχίνες του τσαγιού είτε να προκαλούν το θάνατο στα καρκινικά κύτταρα χωρίς να καταστρέφουν τους υγιείς ιστούς, μέσω του μηχανισμού της απόπτωσης (προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος), είτε να εμποδίζουν την εξέλιξη του όγκου αναστέλλοντας κάποια ένζυμα ''κλειδιά'' γι αυτή την εξέλιξη, είτε να αναστέλλουν ορισμένες πρωτεΐνες, σχετιζόμενες με τον καρκίνο, οι οποίες ρυθμίζουν την αντιγραφή και μεταγραφή του DNA, είτε να παγιδεύουν ενεργοποιημένους μεταβολίτες καρκινογόνων ουσιών, είτε να αποτρέπουν τον σχηματισμό καρκινικών όγκων μέσω καταστολής εξωτερικών καρκινικών σημάτων. Οι περισσότερες έρευνες έχουν συσχετισθεί με τις προστατευτικές δράσεις έναντι του καρκίνου στον παχύ έντερο, στο στομάχι, στον οισοφάγο, στη χοληδόχο κύστη και στο πάγκρεας.
  • Χημειοπροστατευτική δράση που οφείλεται στην δράση των κατεχινών. Τα συστατικά αυτά θεωρούνται ότι εμποδίζουν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό. Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι οι πολυφαινόλες του πράσινου τσαγιού προωθούν τον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο (απόπτωση) στα ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα και εμποδίζουν την ανάπτυξη όγκων με το να αναστέλλουν τον παράγοντα νέκρωσης όγκου (TNFα) και με την προώθηση άλλων αντικαρκινικών δράσεων. Έρευνες σε ζώα έχουν επίσης δείξει την ανασταλτική δράση του πράσινου τσαγιού έναντι των καρκινογόνων.
  • Αντιβακτηριακή και αντιιική δράση. Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι οι πολυφαινόλες του πράσινου τσαγιού εμποδίζουν την ανάπτυξη των βακτηρίων που προκαλούν διάρροια και των ιών που προκαλούν γρίπη.
  • Μείωση της χοληστερόλης και κυρίως της οξείδωσης των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (LDL).
  • Παρεμπόδιση της συσσώρευσης αιμοπεταλίων.
  • Προστασία από τη νόσο του Parkinson και άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες, διότι οι πολυφαινόλες του εμποδίζουν τον τραυματισμό των νευρικών κυττάρων από νευροτοξίνες και δεσμεύουν τις ελεύθερες ρίζες στις, οποίες οφείλονται οι παραπάνω ασθένειες.
  • Άλλες μελέτες σε πειραματόζωα έδειξαν ότι το πράσινο και μαύρο τσάι ενισχύουν τη δράση της ινσουλίνης, δηλαδή η αντιδιαβητική δράση του τσαγιού οφείλεται στο φαινολικό συστατικό του EGCG, το οποίο αυξάνει την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη και αναστέλλει τη δράση του ενζύμου α-αμυλάση (διασπά υδατάνθρακες).
  • Πρόληψη του πολλαπλασιασμού των βακτηριδίων, που ευθύνονται για την τερηδόνα. Επίσης το τσάι είναι πηγή φθορίου, ιδιαίτερα χρήσιμο σε χώρες που το νερό περιέχει λίγο φθόριο
  • Προστασία από εγκεφαλικό, παθήσεις του ήπατος, καθώς και μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης (τα φυτοοιστρογόνα του τσαγιού είναι αυτά που επηρεάζουν θετικά την οστική πυκνότητα και προλαμβάνονται έτσι τα οστεοπορωτικά κατάγματα)

Δεν υπάρχουν γνωστές αντενδείξεις, αλλά βασιζόμενοι στις ενδεχόμενες φαρμακευτικές δράσεις των πολυφαινολών (π.χ. η ικανότητα τους να εμποδίζουν τη συσσώρευση των αιμοπεταλίων), το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού θα πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή από ασθενείς με ιστορικό αιμόλυσης ή αιμοστατικών δυσλειτουργιών. Είναι πιθανώς προτιμότερο να διακοπεί η χρήση του 14 ημέρες πριν από οποιαδήποτε εγχείρηση, ακόμα και οδοντιατρική. Θεωρητικά, οι αιμορραγικές τάσεις μπορεί να επιδεινωθούν με αντιθρομβωτικά, ασπιρίνη και αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα. Επίσης ορισμένα άτομα είναι αλλεργικά στο πράσινο τσάι.

Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι όσον αφορά οι ευεργετικές ιδιότητες του τσαγιού δεν πρόκειται για θεραπευτικές ιδιότητες σε συγκεκριμένες παθήσεις, αλλά για μια προληπτική δράση και μια υγιεινή ζωή. Επίσης δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για την ασφάλεια των συμπληρωμάτων πράσινου τσαγιού, παρόλο που το πράσινο τσάι καταναλώνεται στην Κίνα για παραπάνω από 3000 χρόνια.

Περαιτέρω επιδημιολογικές μελέτες σε επιλεγμένες ομάδες πληθυσμού, αλλά και κλινικές μελέτες σε ασθενείς με καρκίνο είναι απαραίτητες για τη διερεύνηση της πιθανής αντικαρκινικής δράσης και πρόληψης άλλων ασθενειών, του πράσινου τσαγιού στον άνθρωπο.

  • Μαρία Σκουρολιάκου
    Μαρία Σκουρολιάκου Λέκτορας Εντερικής και Παρεντερικής Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο,Κλινική Φαρμακοποιός, Επιστημονική Σύμβουλος Κέντρου Διατροφικής Υποστήριξης και Διαιτολογίας, μαιευτήριο ΙΑΣΩ
  • Χριστίνα Φοντόρ
    Χριστίνα Φοντόρ Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

    H Χριστίνα Φοντόρ πτυχιούχος της Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών, με επιπλέον σπουδές στην Ψυχοσωματική θεραπεία. Διατηρεί Διαιτολογικό Γραφείο στην Αργυρούπολη όπου, καθημερινά, έρχεται σε επαφή με ανθρώπους παρέχοντας τους εξατομικευμένες διατολογικές υπηρεσίες.

ΣΧΟΛΙΑ
Η medNutrition σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.