Λέγεται ότι η προδιάθεσή μας για διάφορες ασθένειες είναι «γραμμένη» στα γονίδιά μας. Αν ωστόσο η προδιάθεσή μας παραλληλιζόταν με ένα λευκό φύλλο χαρτί, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι δυτικός τρόπος ζωής γράφει διαρκώς στη «σελίδα» μας νέες γραμμές με παράγοντες κινδύνου, συντελεί δηλαδή πολύ περισσότερο από άλλες αιτίες στην εμφάνιση ασθενειών όπως ο καρκίνος. Ο επιδημιολόγος Γκράχαμ Κόλντιτζ, διευθυντής στο Κέντρο Πρόληψης του Καρκίνου Siteman του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, σημειώνει: «Άνθρωποι που μετανάστευσαν από χώρες 'χαμηλού κινδύνου' για καρκίνο προς χώρες 'υψηλού κινδύνου' ανέπτυξαν μέσα σε ελάχιστα χρόνια από την εγκατάστασή τους, κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου ανάλογο με των κατοίκων της χώρας προορισμού». Ο ίδιος εκτιμά ότι έως και 50% των κρουσμάτων καρκίνου παγκοσμίως θα μπορούσαν να προληφθούν, αν παίρναμε μέτρα για την αντιμετώπιση των αιτιών που τον προκαλούν.

Προς αυτήν την κατεύθυνση, της πρόληψης δηλαδή του καρκίνου και άλλων ασθενειών, ο Κόλντιτζ έχει αναπτύξει, με τη συνεργασία -τουλάχιστον 20- κορυφαίων επιστημόνων Προληπτικής Ιατρικής (ανάμεσά τους και ο καθηγητής Επιδημιολογίας του Χάρβαρντ κ. Δημήτριος Τριχόπουλος) ένα διαδραστικό εργαλείο που επιτρέπει σε κάθε χρήστη να υπολογίσει τον κίνδυνό του για τις πέντε πιο σημαντικές σύγχρονες ασθένειες: τον καρκίνο, την οστεοπόρωση, το διαβήτη, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, το εγκεφαλικό.

Πώς; Ακολουθήστε τις οδηγίες:

1. Πληκτρολογήστε στο address bar τη διεύθυνση  www.yourdiseaserisk.wustl.edu.

2. Απαντήστε μερικές ερωτήσεις σχετικά με τη γενική σας υγεία και τον τρόπο ζωής σας.

3. Στο τέλος του τεστ, που διαρκεί λίγα μόνο λεπτά, ανάλογα με τις απαντήσεις που θα έχετε δώσει, θα λάβετε εξατομικευμένες συμβουλές για να «διορθώσετε» τα σημεία του τρόπου ζωής σας που σας θέτουν σε κίνδυνο. Μην περιμένετε το τεστ να σας πει αν θα εμφανίσετε καρκίνο, διαβήτη ή αν θα πάθετε εγκεφαλικό. Δεν διαθέτει ...μαντικές ικανότητες. Μπορεί όμως να κάνει μια εκτίμηση του κίνδυνου σας και να πει προς ποια κατεύθυνση πρέπει να στρέψετε τις προσπάθειες πρόληψης αυτών των προβλημάτων.

Μπορεί να το κάνει οποιοσδήποτε, αν και θεωρείται ότι δίνει πιο σωστά και ακριβή αποτελέσματα για τους χρήστες από 40 και πάνω, που δεν έχουν ιστορικό της εξεταζόμενης κάθε φορά νόσου. Στις περιπτώσεις που οι χρήστες έχουν ήδη εμφανίσει τη νόσο, οι ασθενείς ενθαρρύνονται να συζητήσουν τις πιθανότητες επανεμφάνισης με το γιατρό τους.

Κάθε ερώτηση αντιστοιχεί σε έναν παράγοντα κινδύνου και σε έναν αριθμό, που αντιπροσωπεύει τη βαρύτητα του συγκεκριμένου παράγοντα στην εμφάνιση της νόσου. Όσο το τεστ προχωρά, κι ο χρήστης απαντά τις ερωτήσεις, οι αριθμοί που προκύπτουν από κάθε ερώτηση διαμορφώνουν τον προσωπικό κίνδυνό του να εμφανίσει την πάθηση. Το τελικό αποτέλεσμα βγαίνει μετά από σύγκριση του σχετικού κινδύνου του χρήστη με το μέσο όρο που αντιστοιχεί στο φύλο και στην ηλικία του. Πρόληψη

Πώς μπορεί όμως να μειώσει κανείς τον κίνδυνό του να εμφανίσει καρκίνο; Στο κρίσιμο αυτό ερώτημα, ο Γκράχαμ Κόλντιτζ απαντά: «Ο καλύτερος τρόπος για να καταπολεμήσει κανείς τον καρκίνο είναι να τον προλάβει πριν 'χτυπήσει' τον οργανισμό. Πέρα από την ηλικία, αυτό που επηρεάζει σημαντικά τους δείκτες του καρκίνου είναι το κάπνισμα. 'Κλειδί' για τη μείωση του καρκίνου είναι η διατήρηση του βάρους σε κανονικά επίπεδα, η τακτική άσκηση, η αποφυγή του καπνίσματος, η υγιεινή διατροφή και η με μέτρο κατανάλωση αλκοόλ.

Επίσης, η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία, η προστασία από τους ιούς των κονδυλωμάτων και της ηπατίτιδας που προκαλούν αντίστοιχα καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και του ήπατος. Σωτήριες για την πρόληψη του καρκίνου είναι επίσης συγκεκριμένες εξετάσεις, όπως η κολονοσκόπηση για τον καρκίνο του εντέρου, το τεστ Παπ και η μαστογραφία για τους καρκίνους της μήτρας και του μαστού στις γυναίκες». 

Το ίδιο ισχύει και για το διαβήτη, αλλά και για τη στεφανιαία νόσο, τον νο1 «δολοφόνο» των Ελλήνων. Και για τις δύο περιπτώσεις υπάρχουν σημαντικά βήματα που μπορεί να κάνει κανείς προκειμένου να περιορίσει τον κίνδυνο εμφάνισής τους. Χρονολόγιο

1997: Γεννιέται το πρώτο εργαλείο για τον υπολογισμό του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. Πρόκειται για το Harvard Cancer Risk Index, και αναπτύχθηκε Κέντρο Πρόληψης του Καρκίνου του Χάρβαρντ.

2000: Εγκαινιάζεται η πρώτη on-line βερσιόν του τεστ, για τους καρκίνους του μαστού, του εντέρου, του πνεύμονα και του προστάτη.

2000: Το εργαλείο που ονομάζεται πλέον «Your Cancer Risk», επεκτείνεται για να συμπεριλάβει συνολικά 12 καρκίνους (ουροδόχου κύστης, μαστού, εντέρου, νεφρού, παγκρέατος, προστάτη, μελάνωμα, στομάχου, τραχήλου, πνεύμονα, ωοθηκών, μήτρας).

2004: Το site  μετονομάζεται σε «Your Disease Risk», και επεκτείνεται ακόμη περισσότερο, προσφέροντας τη δυνατότητα «εκτίμησης κινδύνου» για καρδιοπάθειες, εγκεφαλικό, διαβήτη και οστεοπόρωση.

2005: Λανσάρεται η ισπανόφωνη έκδοση του site (Cuidar de su Salud).

2007, 2008: Το site ανανεώνεται με την προσθήκη νέων παραγόντων κινδύνου, ανάλογα με τα δεδομένα επιστημονικών μελετών σε παγκόσμιο επίπεδο, που υιοθετούνται από το Παγκόσμιο Ταμείο Έρευνας του Καρκίνου (WCRF) και το Αμερικανικό Ινστιτούτο για την Έρευνα του Καρκίνου (AICR).

Συμβουλή για να παραμείνετε υγιής

1. Διατηρήστε το βάρος σας σε κανονικά επίπεδα

Ο τρόπος:

• Εντάξτε την κίνηση και τη φυσική δραστηριότητα στη ζωή σας

• Καταναλώνετε φρούτα, λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης

• Προτιμήστε μικρότερες μερίδες φαγητού και φροντίστε να τρώτε πιο αργά

2. Ασκηθείτε

Ο τρόπος:

• Επιλέξτε δραστηριότητες που σας αρέσουν. Άσκηση δεν είναι μόνο το γυμναστήριο, αλλά και καθημερινές δραστηριότητες όπως το περπάτημα, η κηπουρική, ο χορός.

• Κάντε την άσκηση συνήθεια, αφιερώνοντάς της συγκεκριμένο χρόνο κάθε μέρα.

• Ασκηθείτε μαζί με κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο. Θα κρατήσει το ενδιαφέρον σας για τη δραστηριότητα ζωντανό.

3. Μην καπνίζετε

Ο τρόπος:

• Μην εγκαταλείψετε τις προσπάθειες διακοπής. Συνήθως χρειάζονται 6-7 φορές μέχρι να το κόψετε τελείως.

• Ζητήστε τη βοήθεια κάποιου ειδικού (π.χ. ιατρεία διακοπής καπνίσματος)

4. Ακολουθήστε υγιεινή διατροφή

Ο τρόπος:

• Κάντε τα φρούτα και τα λαχανικά μέρος του κάθε γεύματός σας, βάζοντας π.χ. φρούτα στα δημητριακά σας ή τρώγοντας φρούτα στα ενδιάμεσα γεύματα.

• Επιλέξτε κοτόπουλο, ψάρι ή φασόλια αντί για κόκκινο κρέας

• Επιλέξτε δημητριακά ολικής άλεσης και καστανό ρύζι, αντί για τα αντίστοιχα επεξεργασμένα

• Περιορίστε το έτοιμο φαγητό και κυρίως το fast food

5. Καταναλώνετε αλκοόλ με μέτρο ή και καθόλου

Ο τρόπος:

• Επιλέξτε μη αλκοολούχα αναψυκτικά στα πάρτι

• Αποφύγετε περιστάσεις που ξέρετε ότι σας «παρασύρουν» σε μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ

• Απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό, αν θεωρείτε ότι έχετε πρόβλημα με το αλκοόλ

6. Προστατευθείτε από τον ήλιο

Ο τρόπος:

•  Μην εκτίθεστε στον ήλιο από τις 10 το πρωί ως τις 4 το απόγευμα, ειδικά το καλοκαίρι

• Χρησιμοποιήστε καπέλα, μακρυμάνικες μπλούζες και αντιηλιακά προϊόντα.

• Αποφύγετε το σολάριουμ. Αντ' αυτού χρησιμοποιήστε κρέμες self-tan.

7. Θωρακιστείτε απέναντι στις σεξουαλικά μεταδιδόμενες μολύνσεις
Ο τρόπος:

• Πλην της αποχής, ο καλύτερος τρόπος προστασίας είναι οι μονογαμικές σχέσεις.

• Χρησιμοποιείτε μέτρα προφύλαξης

8. Ελεχθείτε κάνοντας προληπτικές εξετάσεις

Ο τρόπος:

• Κάντε κολονοσκόπηση, μαστογραφία και τεστ Παπ

• Ελέγχετε περιοδικά την αρτηριακή σας πίεση

• Ελέγξτε τη χοληστερόλη σας

• Μετρήστε την οστική σας πυκνότητα

Σημείωση: Δεν χρειάζετε να ακολoυθήσετε όλες τις συμβουλές μαζί. Υιοθετήστε αρχικά δύο από τα 8 tips. Όταν νιώσετε ότι έχουν πια γίνει μέρος της καθημερινότητάς σας, συνεχίστε με κάποιο από τα υπόλοιπα.

Γράφει ο/η Καρακώστα Νεκταρία, Δημοσιογράφος M.A.

social http://www.facebook.com/#!/profile.php?id=741902504